munotes®

LL.B. (3 वर्षे) सत्र 6 बौद्धिक संपदा कायदे May 2026 - 60/40: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

बौद्धिक संपदा कायदे

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 6

May 2026 - 60/40 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2026 - 60/40 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2026 - 60/40 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न May 2026 - 60/40 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 2 तास  ·  एकूण गुण: 60  ·  22 प्रश्नांची उत्तरे

प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना

  • N.B: 1. All questions are compulsory. 2. Figures to the right indicate full marks.

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Q.1: Answer any six of the following in one or two sentences (12 Marks)

munotes.in 1

(a)भर पेटंट म्हणजे काय, ते सांगा.[2]

उत्तर

अर्थ. भर पेटंट (patent of addition) म्हणजे एखाद्या शोधातील (invention) सुधारणा किंवा फेरबदल यासाठीचे पेटंट (patent). त्या शोधाचे पेटंट त्याच व्यक्तीकडे आधीपासून असले पाहिजे, किंवा त्यासाठी तिने अर्ज केलेला असला पाहिजे. आधीच्या शोधाला मुख्य शोध म्हणतात (पेटंट अधिनियम, 1970 (Patents Act, 1970) चे कलम (section) 54(1)).

अटी.

  1. मुख्य शोधाचे पेटंटही अर्जदाराकडे असले पाहिजे, किंवा त्यासाठी त्याने अर्ज केलेला असला पाहिजे (कलम 54(1)).
  2. त्याचा अर्ज दाखल करण्याचा दिनांक मुख्य अर्जाच्या दिनांकाइतकाच किंवा त्यानंतरचा असला पाहिजे (कलम 54(3)).
  3. मुख्य शोधाचे पेटंट मंजूर होण्यापूर्वी ते मंजूर करता येत नाही (कलम 54(4)).

त्याचे फायदे.

  1. नूतनीकरण शुल्क नाही. कलम 55(2) खाली, त्यासाठी "कोणतेही नूतनीकरण शुल्क देय असणार नाही".
  2. वैधता सोपी. कलम 56(1) खाली, केवळ प्रत्यक्ष मुख्य शोधाच्या तुलनेत त्यात शोधात्मक पायरी (inventive step) नाही, एवढ्या कारणाने ते नाकारले जात नाही किंवा रद्द (revoked) केले जात नाही.
munotes.in 2

त्याची मुदत. मुख्य पेटंट जितका काळ टिकते, "किंवा त्यापैकी जितका काळ संपलेला नाही" तितका काळ ते टिकते (कलम 55(1)). मुख्य पेटंट रद्द झाले, तर उरलेल्या मुदतीसाठी ते स्वतंत्र पेटंट व्हावे, असा आदेश न्यायालय (court) किंवा नियंत्रक (Controller) देऊ शकतो.

कलम 56 का महत्त्वाचे आहे. Biswanath Prasad Radhey Shyam v. Hindustan Metal Industries, (1979) 2 SCC 511, मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) भांडी धरून ठेवण्याच्या एका पद्धतीचे पेटंट रद्द केले. आधीच माहीत असलेल्या गोष्टीवरील सुधारणेत स्वतःच शोधात्मक पायरी असली पाहिजे, आणि केवळ "कार्यशाळेतील सुधारणा" (workshop improvement) पुरेशी ठरत नाही, असे न्यायालयाने ठरवले. कलम 56 भर पेटंटसाठी ही कसोटी शिथिल करते, पण फक्त पेटंटधारकाच्या (patentee) स्वतःच्या मुख्य शोधाच्या तुलनेत.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!