Law and Social Transformation of India Notes in Marathi (कायदा आणि भारताचे सामाजिक परिवर्तन) | LL.M. Semester 1 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I

1. कायदा आणि समाज: दोन्ही एकमेकांना कसे घडवतात 1
2. सामाजिक बदलाचे साधन म्हणून कायदा 6
3. कायदा काय करू शकत नाही: कायदे करून बदल घडवण्याच्या मर्यादा 12
4. परंपरा आणि संस्कृतीचे फलित म्हणून कायदा 17
5. कायद्याचा स्रोत म्हणून रूढी 22
6. रॉस्को पाउंड आणि सामाजिक अभियांत्रिकी 26
7. पाउंड यांची हितसंबंधांची योजना 30
8. सामाजिक अभियांत्रिकीवरील टीका 34
9. बेंथम, मार्क्स आणि एर्लिख: इतर उत्तरे 38
10. उद्देशिका: परिवर्तनाची सनद 42
11. राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे आणि कल्याणकारी राज्य 46
12. सामाजिक सुरक्षाविषयक कायदे 51
13. मूलभूत कर्तव्ये 55
14. सामाजिक बदलाची प्रेरक शक्ती म्हणून न्यायपालिका 59
15. न्यायिक सक्रियता आणि जनहित याचिका 64
16. सामाजिक न्याय 68
17. धर्म आणि कायदा: दोन प्रश्न 72
18. धर्मस्वातंत्र्य: अनुच्छेद 25 ते 28 76
19. अत्यावश्यक धार्मिक प्रथांचा सिद्धांत 81
20. धर्मनिरपेक्षता 85
21. राज्य आणि धर्म: राज्याचा कोणताही धर्म नाही 89
22. फूट पाडणारा घटक म्हणून धर्म 92
23. धर्माच्या कारणावरून भेदभावाला मनाई 96
24. अल्पसंख्याक कोण 100
25. अनुच्छेद 29 आणि 30: अल्पसंख्याकांचे शैक्षणिक हक्क 104
26. राष्ट्रीय अल्पसंख्याक आयोग 108
27. धर्मांतर आणि कायदा 111
28. व्यक्तिगत कायदा: तो काय आहे, आणि भारतात असे अनेक कायदे का आहेत 115
29. हिंदू संहिता विधेयके 120
30. मुस्लिम व्यक्तिगत कायदा आणि पोटगी: Shah Bano ते Danial Latifi 124
31. तिहेरी तलाक 130
32. ख्रिश्चन आणि पारशी कायदा, आणि विशेष विवाह अधिनियम 135
33. समान नागरी संहिता 139
34. धर्मस्वातंत्र्य विरुद्ध सामाजिक सुधारणा 144
35. मंदिरप्रवेश 148
36. प्रार्थनास्थळे, आणि 1947 मध्ये गोठवलेले त्यांचे स्वरूप 152

मॉड्यूल II

1. भाषा आणि कायदा: एखादा देश भाषेविषयी कायदे का करतो 156
2. फूट पाडणारा घटक म्हणून भाषा 160
3. संघराज्याची राजभाषा 164
4. राजभाषा अधिनियम, 1963 168
5. अनेक भाषा, एक संघराज्य 172
6. भाषिक अल्पसंख्याकांना संविधानाने दिलेल्या हमी 176
7. भाषावार राज्यांची निर्मिती 181
8. नकाशा पुन्हा आखणारे आयोग 185
9. शिक्षणाचे माध्यम 189
10. भाषिक हक्कांची अंमलबजावणी 193
11. प्रादेशिकतावाद, आणि एक घटक म्हणून भारत 197
12. न्यायालयांची आणि अधिनियमांची भाषा 201
13. समुदाय आणि कायदा: जात, जमात आणि बहुविध समाज 205
14. फूट पाडणारा घटक म्हणून जात 209
15. जातीच्या कारणावरून भेदभावाला मनाई 213
16. अस्पृश्यता, आणि ती नष्ट करणारा अधिनियम 217
17. अत्याचार प्रतिबंध अधिनियम, 1989 222
18. हाताने मैला साफ करणे आणि वेठबिगारी 228
19. आरक्षण: संविधानातील योजना 233
20. संरक्षक भेदभाव 237
21. मागासवर्ग, उन्नत गट आणि कमाल मर्यादा 241
22. पदोन्नतीतील आरक्षण, आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांसाठी दहा टक्के 246
23. वास्तविक समानता 250
24. संरक्षक तरतुदी: जागा, सेवा आणि आयोग 254
25. आदिवासी भारत: पाचवी आणि सहावी अनुसूची 259
26. जमीन, जंगल आणि ग्रामसभेची संमती 265
27. नक्षलवादी चळवळ: उगम आणि विकास 272
28. कारणे: जमीन, बेदखली आणि कायद्याचे अपयश 277
29. उपाय: राज्याने काय करून पाहिले आहे 283
30. अंतर्गत सुरक्षा, सामाजिक न्याय आणि विकास 288
31. मानवी हक्क आयोग 294

मॉड्यूल III

1. स्त्रिया आणि कायदा: संविधानाने सुरुवात कोठून केली 300
2. अनुच्छेद 15(3): स्त्रियांसाठी विशेष तरतूद 305
3. लिंगभावावर आधारित अन्याय आणि त्याचे प्रकार 310
4. प्रतिष्ठा आणि खाजगीपणाचा हक्क 315
5. स्त्रियांचे सक्षमीकरण 320
6. सार्वजनिक नोकऱ्यांतील आणि सशस्त्र दलांतील स्त्रिया 325
7. समान वेतन आणि प्रसूती लाभ 331
8. कामाच्या ठिकाणी लैंगिक छळ 336
9. स्त्रियांविरुद्धचे गुन्हे 344
10. फौजदारी कायदा (सुधारणा) अधिनियम, 2013 351
11. हुंडा 356
12. कौटुंबिक हिंसाचार 363
13. सती 371
14. लिंगनिवड आणि हरवलेल्या मुली 377
15. प्रजननविषयक स्वायत्तता 384
16. मानवी तस्करी आणि वेश्याव्यवसाय 391
17. अश्लील चित्रण 399
18. राष्ट्रीय महिला आयोग 404
19. विधिमंडळांतील स्त्रिया 410
20. स्त्रियांचे मालमत्ताविषयक हक्क 415
21. व्यभिचार आणि वैवाहिक स्वायत्तता 422
22. स्त्री कोणाला मानले जाते 427
23. न्यायपालिका आणि स्त्रियांचे हक्क: कामगिरीचा आढावा 434
24. बालके आणि कायदा: हक्कधारक म्हणून बालक 440
25. संविधान आणि बालक 445
26. भारत आणि बालहक्कांवरील अभिसमय 450
27. बालकांवरील अत्याचार 455
28. बालकांचे लैंगिक शोषण 461
29. पॉक्सो: उद्दिष्टे आणि रचना 467
30. पॉक्सो कितपत यशस्वी ठरला आहे 475
31. बालमजुरी: कारणे आणि परिणाम 481
32. बालमजुरीविरुद्धचा कायदा 486
33. न्यायालये आणि बालमजुरीविरुद्धची अंमलबजावणी 493
34. शिक्षणाचा हक्क 499
35. बाल न्याय 508
36. काळजी आणि संरक्षणाची गरज असलेले बालक 517
37. दत्तक 527
38. आंतरदेशीय दत्तक 534
39. बालहक्क आयोग 540
40. बालविवाह 546

मॉड्यूल IV

1. आधुनिकीकरण आणि कायदा 553
2. एक मूल्य म्हणून आधुनिकीकरण 558
3. कायद्याद्वारे सामाजिक संस्थांचे आधुनिकीकरण 563
4. कृषी सुधारणा: मध्यस्थांचे उच्चाटन 568
5. कमाल जमीनधारणा, कुळवहिवाट आणि फेरवाटप 574
6. नववी अनुसूची आणि मालमत्तेविषयीच्या संविधान सुधारणा 579
7. औद्योगिकीकरण आणि कायदा 586
8. औद्योगिकीकरण विरुद्ध पर्यावरण संरक्षण 591
9. न्यायालयांनी अनुच्छेद 21 मधून काय उभारले 597
10. औद्योगिकीकरण आणि शाश्वत विकास उद्दिष्टे 604
11. नागरीकरण आणि पदपथावर राहणारे लोक 609
12. विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि त्यांच्यामागील कायदा 616
13. लोकशाही विकेंद्रीकरण आणि स्थानिक स्वराज्य 622
14. भारतातील तुरुंग 628
15. तुरुंग सुधारणाविषयक समित्या 634
16. कैद्यांचे हक्क 640
17. कायद्याकडे पाहण्याचे पर्यायी दृष्टिकोन 648
18. दिवाणी प्रक्रिया संहितेचे कलम 89 653
19. पर्यायी विवाद निवारण यंत्रणेचे प्रकार, आणि प्रत्येक प्रकार कशासाठी उपयुक्त आहे 658
20. लवाद 663
21. मध्यस्थी आणि समेट 670
22. लोक अदालत 678
23. विधी साहाय्य 686
24. न्याय पंचायती 695
25. ग्राम न्यायालये 700
26. दोषकबुली सौदा 712
27. न्यायालयीन प्रक्रियांची आणि न्यायदान व्यवस्थेची सुधारणा 721
28. कायदेशीर बहुलवाद, आणि राज्याने निर्माण न केलेले मंच 730