मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
कामगार कायदा आणि औद्योगिक संबंध 2
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 5
Apr 2026 - 75/25 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
LL.B. (3 वर्षे) सत्र 5 कामगार कायदा आणि औद्योगिक संबंध 2 Apr 2026 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 29 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Apr 2026 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Apr 2026 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Apr 2026 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 23 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: 1. Please check if you have received the correct Question Paper; 2. Answer all Questions as per the instructions given; 3. Do not reveal your identity or put any signs, markings, inscriptions anywhere on your answer sheets; 4. Give relevant case laws / references / illustrations.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Answer Any Six of the Following (6 X 2) 12 Marks
(a)व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कामाच्या स्थिती संहिता (Occupational Safety, Health and Working Conditions Code), 2020 च्या तरतुदींनुसार 'वेतन' (wages) या संज्ञेत समाविष्ट नसलेली कोणतीही चार शीर्षे सांगा?[2]
उत्तर
"वेतन" (wages) याची व्याख्या व्यावसायिक सुरक्षा, आरोग्य आणि कामाच्या स्थिती संहिता, 2020 च्या कलम (section) 2(1)(zzj) मध्ये केलेली आहे. त्यात मूळ वेतन (basic pay), महागाई भत्ता (dearness allowance) आणि राखीव भत्ता (retaining allowance) यांचा समावेश होतो. त्यानंतर ती अकरा शीर्षे वगळते. त्यांपैकी कोणतीही चार या प्रश्नाचे उत्तर देतात.
वेतन नसलेली चार शीर्षे.
- घरभाडे भत्ता (house rent allowance), खंड (clause) (f).
- कोणताही अतिकालिक कामाचा (overtime) भत्ता, खंड (h).
- कर्मचाऱ्याला (employee) देय असलेले कोणतेही कमिशन, खंड (i).
- रोजगार संपुष्टात आल्यावर देय असलेले कोणतेही उपदान (gratuity), खंड (j).
उरलेली सात, संपूर्णतेसाठी. संविदात्मक पारिश्रमिकाचा (remuneration) भाग नसलेला, कोणत्याही कायद्याखाली देय असलेला बोनस, खंड (a). घरनिवास, वीज, पाणी किंवा वैद्यकीय सेवा यांचे मूल्य, खंड (b). निवृत्तिवेतन (pension) किंवा भविष्य निर्वाह निधी (provident fund) यांतील नियोक्त्याचे (employer) अंशदान (contribution), व्याजासह, खंड (c). प्रवास भत्ता किंवा प्रवास सवलतीचे मूल्य, खंड (d). रोजगारातील विशेष खर्च भागवण्यासाठी दिलेली रक्कम, खंड (e). निवाडा, समझोता किंवा न्यायालयाचा आदेश यांखाली देय असलेले पारिश्रमिक, खंड (g). कामगारकपातीची भरपाई (compensation), इतर सेवानिवृत्ती लाभ आणि रोजगार संपुष्टात आल्यावर दिलेली अनुग्रह रक्कम, खंड (k).
यादीपेक्षा अधिक महत्त्वाचे परंतुक (proviso). खंड (a) ते (i) खालील प्रदाने एकूण पारिश्रमिकाच्या अर्ध्यापेक्षा अधिक असतील तर अतिरिक्त रक्कम पुन्हा वेतनात जोडली जाते. त्यामुळे नियोक्ता बहुतांश पगार वगळलेल्या भत्त्यांच्या रूपात देऊन वेतन कमी करू शकत नाही.
हे परंतुक Regional Provident Fund Commissioner (II) West Bengal v. Vivekananda Vidyamandir, (2019) 6 SCC 240 चे संहितीकरण करते. तेथे नियोक्त्यांनी भविष्य निर्वाह निधीतील अंशदान कमी करण्यासाठी पगाराचे भत्त्यांमध्ये विभाजन केले होते. सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) ठरवले की सर्व कर्मचाऱ्यांना सार्वत्रिकपणे, अपरिहार्यपणे आणि सामान्यपणे दिले जाणारे भत्ते हे मूलभूत वेतन (basic wages) आहेत.
आणखी एक नियम. दुसरे परंतुक दोन प्रयोजनांसाठी चार शीर्षे पुन्हा समाविष्ट करते. ती म्हणजे प्रवास भत्ता, घरभाडे भत्ता, निवाड्याखालील पारिश्रमिक आणि अतिकालिक काम. प्रयोजने म्हणजे लिंगांमधील समान वेतन आणि वेतनाचे प्रदान.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 5 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.