munotes®

LL.B. (3 वर्षे) सत्र 4 घटनात्मक कायदा II May 2025 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा II

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 4

May 2025 - 75/25 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 2½ तास  ·  एकूण गुण: 75  ·  21 प्रश्नांची उत्तरे

प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना

  • N.B: 1. Please check whether you have got the right question paper. 2. Answer all questions.

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Q.1: Answer Any Six questions in one or two sentences (12 Marks - 2 marks each)

munotes.in 1

(a)संघराज्यवादाची व्याख्या करा.[2]

उत्तर

संघराज्यवाद (federalism) म्हणजे अशी शासनपद्धती, ज्यात लिखित संविधान (constitution) केंद्र सरकार आणि प्रादेशिक सरकारे यांच्यात अधिकारांची विभागणी करते. प्रत्येक स्तर आपल्या क्षेत्रात सर्वोच्च असतो, आणि कोणताही स्तर स्वतःहून दुसऱ्याचे अधिकार काढून घेऊ शकत नाही.

अधिक सखोल. संघराज्यीय व्यवस्थेत सहसा पाच आवश्यक घटक असतात.

  1. शासनाचे दोन स्तर, आणि प्रत्येक स्तर थेट लोकांवर कृती करतो.
  2. संविधानात, अनेकदा सूचींमध्ये, नमूद केलेली अधिकारांची विभागणी.
  3. दोन्ही स्तरांनी पाळलेच पाहिजे असे लिखित आणि सर्वश्रेष्ठ संविधान.
  4. केंद्राला एकट्याने विभागणी बदलता येऊ नये म्हणून, ताठर (rigid) सुधारणा कार्यपद्धती (amendment procedure).
  5. दोन स्तरांमधील वाद सोडवण्यासाठी स्वतंत्र न्यायव्यवस्था.

एकत्र येणे आणि एकत्र ठेवणे. अमेरिकेसारख्या काही संघराज्यांमध्ये, स्वतंत्र राज्ये एकत्र येऊन संघ बनला. इतरांमध्ये, एकाच देशाने आपले अधिकार घटकांमध्ये विभागले. भारत दुसऱ्या प्रकारचा आहे.

munotes.in 2

भारताचे स्वरूप. अनुच्छेद (Article) 1 भारताला "राज्यांचा संघ" म्हणतो. अनुच्छेद 246 आणि सातवी अनुसूची (Seventh Schedule) यांद्वारे अधिकारांची विभागणी केली जाते, आणि अनुच्छेद 368(2) खाली संघराज्यीय तरतुदींच्या (provisions) सुधारणेत राज्ये भाग घेतात. S.R. Bommai v. Union of India, AIR 1994 SC 1918 मध्ये, संघराज्याचा कल केंद्राच्या बाजूने असला तरी, संघराज्यवाद हे संविधानाचे मूलभूत वैशिष्ट्य आहे, असे सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) ठरवले.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 4 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!