munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I Dec 2012: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6

Dec 2012 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Dec 2012 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Dec 2012 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न Dec 2012 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 3 तास  ·  एकूण गुण: 100  ·  25 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Answer in short. (Not more than two sentences), all 10 20 Marks

munotes.in 1

1.भारत सरकार अधिनियम, 1935 नुसार संघीय न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्राचे तीन प्रकार सांगा.[2]

उत्तर

संघीय न्यायालयाची (Federal Court) स्थापना भारत सरकार अधिनियम, 1935 खाली झाली, आणि 1937 मध्ये दिल्ली येथे त्याचे कामकाज सुरू झाले. त्याला तीन प्रकारचे अधिकारक्षेत्र (jurisdiction) होते.

  1. मूळ अधिकारक्षेत्र. प्रस्तावित संघराज्याच्या घटकांमधील वाद केवळ तेच निकाली काढू शकत होते. संघराज्य, प्रांत आणि संघराज्यात सामील झालेली संस्थाने हे ते घटक होते. ज्यावर एखादा कायदेशीर हक्क अवलंबून आहे, असा कायद्याचा किंवा तथ्याचा प्रश्न त्या वादात गुंतलेला असणे आवश्यक होते.
  2. अपील अधिकारक्षेत्र. 1935 च्या अधिनियमाविषयीचा कायद्याचा सारभूत प्रश्न एखाद्या प्रकरणात गुंतलेला असेल, तेथे उच्च न्यायालयाकडून त्याच्याकडे अपील करता येत असे. उच्च न्यायालयाला तो प्रश्न प्रमाणित करावा लागत असे. स्वातंत्र्यानंतर, पूर्वी प्रिव्ही कौन्सिलकडे जाणारी दिवाणी अपिलेही सामावून घेण्यासाठी त्याच्या अपील अधिकारक्षेत्राचा विस्तार करण्यात आला.
  3. सल्लागार अधिकारक्षेत्र. कलम (section) 213 खाली, सार्वजनिक महत्त्वाचा कायद्याचा प्रश्न गव्हर्नर जनरल (Governor-General) त्याच्या मतासाठी त्याच्याकडे पाठवू शकत होते.
munotes.in 2

त्याची मर्यादा. ते अंतिम न्यायालय नव्हते. प्रिव्ही कौन्सिल अधिकारक्षेत्र निर्मूलन अधिनियम, 1949 (Abolition of Privy Council Jurisdiction Act, 1949) होईपर्यंत, त्याच्याकडून लंडनमधील प्रिव्ही कौन्सिलकडे अपील करता येत असे.

त्यानंतर काय झाले. 26 जानेवारी 1950 रोजी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) त्याची जागा घेतली. अनुच्छेद (article) 374(1) खाली त्याचे न्यायाधीश सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश बनले. अधिकारक्षेत्राचे हे तीन प्रकार अनुच्छेद 131, 132 ते 136 आणि 143 मध्ये टिकून आहेत.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!