मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
राज्यशास्त्र III
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 4
2025-26 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 4 राज्यशास्त्र III 2025-26: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2025-26 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2025-26 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न 2025-26 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 21 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q1. Answer any Six (any 6 of 8) 12 Marks
(a)आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या सिद्धांतातील वास्तववादाचे 3 S कोणते आहेत? आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थेतील युद्ध आणि संघर्ष यांचे कारण म्हणून वास्तववादाच्या कोणत्या विचारप्रवाहाने मानवी स्वभावाला मानले.[2]
उत्तर
टिम डन आणि ब्रायन श्मिट यांनी वास्तववादाचे (realism) तीन मूलभूत घटकांत संक्षेपण केले. त्यांना वास्तववादाचे तीन S: राज्यवाद (statism), अस्तित्व टिकवणे (survival) आणि स्वतःहून उपाय (self-help) म्हणून शिकवले जाते.
- राज्यवाद. आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील (international politics) मुख्य कर्ता (actor) म्हणजे राज्य (state). आंतरराष्ट्रीय संघटना, अशासकीय संघटना आणि कंपन्या यांना राज्यांपेक्षा कितीतरी कमी महत्त्व असते.
- अस्तित्व टिकवणे. राज्यांवर कोणतेही प्राधिकरण नाही, म्हणून आंतरराष्ट्रीय व्यवस्था (international system) अराजक (anarchy) आहे. म्हणून प्रत्येक राज्याचे पहिले उद्दिष्ट अस्तित्व टिकवणे हे असते.
- स्वतःहून उपाय. एखाद्या राज्याच्या अस्तित्वाची हमी (guarantee) देण्यासाठी इतर कोणत्याही राज्यावर विश्वास ठेवता येत नाही. प्रत्येक राज्याने आपल्या स्वतःच्या बळाद्वारे, आणि आपले हित बदलल्यावर सोडून देता येतील अशा आघाड्यांद्वारे (alliances), आपल्या सुरक्षिततेची काळजी स्वतःच घेतली पाहिजे.
मानवी स्वभावाला दोष देणारा विचारप्रवाह म्हणजे अभिजात वास्तववाद (classical realism), ज्याला मानवी स्वभाव वास्तववाद असेही म्हणतात. त्यानुसार युद्ध आणि संघर्ष मानवी स्वभावातूनच येतात: सत्तेची (power) न बदलणारी ओढ आणि वर्चस्व गाजवण्याची इच्छा. राजकारणाचे मूळ मानवी स्वभावात असल्याचे ज्यांचे पहिले तत्त्व सांगते ते हान्स मॉर्गेन्थाऊ, राइनहोल्ड नीबर आणि ई. एच. कार यांच्यासह, या विचारप्रवाहात मोडतात.
दुसरा मुख्य विचारप्रवाह, म्हणजे नववास्तववाद (neorealism) किंवा संरचनात्मक वास्तववाद (structural realism), केनेथ वॉल्ट्झ यांनी थिअरी ऑफ इंटरनॅशनल पॉलिटिक्स (Theory of International Politics) (1979) मध्ये मांडला. तो अभिजात वास्तववाद्यांशी असहमत आहे. तो संघर्षाचे कारण मानवी स्वभावात नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थेच्या अराजक संरचनेत शोधतो.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 4 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.