मास्टर ऑफ लॉ (LL.M.) सत्र 4: प्रबंध आणि प्रकल्प - मुंबई विद्यापीठ 2026
सत्र 4: तुम्ही काय सादर करता
Read this page in English (हे पान इंग्रजीत वाचा)
सत्र 4 मध्ये लेखी परीक्षा नाही. तुम्ही स्वतः केलेली दोन कामे सादर करता आणि प्रत्येकावर तोंडी परीक्षेत (viva) प्रश्नांची उत्तरे देता. दोन्ही मिळून 200 गुण आणि 8 श्रेयांक असतात. हा विद्यापीठाच्या LL.M. अभ्यासक्रमातील नियम R.4360 आहे (परिपत्रक UG/165, 2016-17).
1. प्रबंध (dissertation)
प्रबंधासाठी 80 गुण आणि तोंडी परीक्षेसाठी 20. एकूण 100 गुण, 4 श्रेयांक. MU च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार प्रबंधाचा मुख्य भाग 100 ते 150 पानांचा असावा.
2. आंतरविद्याशाखीय प्रकल्प (interdisciplinary project)
प्रकल्प अहवालासाठी 50 गुण आणि तोंडी परीक्षेसाठी 50. एकूण 100 गुण, 4 श्रेयांक. MU च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार किमान 75 पाने, खालील यादीतील तुमच्या गटाच्या एका विषयावर.
गट 3 (Law of Intellectual Property and Information Technology) साठी प्रकल्पाचे विषय
-
1
Issues relating to Biopiracy and Bio-prospecting
जैवचाचेगिरी आणि जैवशोध (bio-prospecting) यांच्याशी संबंधित प्रश्न -
2
Resources for Food and Agriculture: issues on patent policy and farmers’ rights- CBD, Nagoya Protocol and Indian law
अन्न आणि शेतीसाठीची संसाधने: पेटंट धोरण आणि शेतकऱ्यांचे हक्क यांवरील प्रश्न; जैवविविधता करार (CBD), नागोया प्रोटोकॉल आणि भारतीय कायदा -
3
UNESCO: protection of folklore/cultural expressions. Developments in WIPO on traditional knowledge and traditional cultural expressions
युनेस्को: लोकसाहित्य आणि सांस्कृतिक अभिव्यक्तींचे संरक्षण. पारंपरिक ज्ञान आणि पारंपरिक सांस्कृतिक अभिव्यक्ती यांबाबत WIPO मधील घडामोडी -
4
Intellectual Property rights and Information Technology. Copyright and Media Laws.
बौद्धिक संपदा हक्क आणि माहिती तंत्रज्ञान. प्रताधिकार आणि माध्यम कायदे -
5
Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights: A Viable Tool for the Enforcement of Benefit Sharing.
बौद्धिक संपदा हक्कांचे व्यापारविषयक पैलू (TRIPS): लाभ-वाटपाच्या अंमलबजावणीचे व्यवहार्य साधन -
6
WTO Negotiations on Geographical Indications and Their Potential Implications
भौगोलिक मानांकनांवरील WTO मधील वाटाघाटी आणि त्यांचे संभाव्य परिणाम -
7
Human Right Perspective of Intellectual Property Rights.
बौद्धिक संपदा हक्कांकडे मानवी हक्कांच्या दृष्टिकोनातून पाहणे -
8
Dispute Settlement Mechanism.
वाद निवारण यंत्रणा
तुमच्या गटाच्या सत्र 4 साठी अभ्यासक्रमात हे 8 विषय दिले आहेत. MU ने ते इंग्रजीत छापले आहेत, तसेच येथे दिले आहेत; प्रत्येकाखाली त्याचा मराठी अर्थ दिला आहे. R.4360 नुसार तुम्ही प्रकल्पाचा विषय यांपैकी निवडता, आणि विषयाची मांडणी आंतरविद्याशाखीय असावी.
ते सादर कसे करायचे
मुंबई विद्यापीठाचा विधी विभाग सत्र 4 च्या सादरीकरण सूचनेत हे नियम देतो. खालील नियम 1 जुलै 2026 च्या सूचनेतील आहेत. खोली आणि तारखा तुमच्या वर्षाच्या सूचनेत दिलेल्या असतात.
- सूचनेत दिलेल्या तारखेला विधी विभागाच्या कार्यालयात सादर करा, तुमच्या मार्गदर्शकाकडे नाही.
- प्रबंधाच्या दोन छापील प्रती आणि प्रकल्पाच्या दोन छापील प्रती.
- सॉफ्ट कॉपी असलेला पेन ड्राइव्ह प्रबंधाच्या आणि प्रकल्पाच्या शेवटच्या आवरण पानाच्या आत लावा. पेन ड्राइव्हवर मार्करने तुमचे नाव, गट आणि वर्ष लिहा.
- वाङ्मयचौर्य (plagiarism) तपासणीचा अहवाल प्रबंधाच्या आणि प्रकल्पाच्या शेवटी परिशिष्टात जोडा. वाङ्मयचौर्य 10% पेक्षा कमी असावे. MU ही तपासणी Turnitin ने करते.
- घोषणापत्र, निवेदन आणि प्रस्तावना यांवर स्वाक्षरी करा. कार्यालयातील उपस्थिती पत्रकावर स्वाक्षरी करून तुमचा भ्रमणध्वनी क्रमांक लिहा, आणि त्यावरून तुमचा आसन क्रमांक नोंदवून घ्या.
- तोंडी परीक्षेच्या तारखा सूचनेत दिलेल्या असतात. तोंडी परीक्षेचे सविस्तर वेळापत्रक विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर दिले जाते.
प्रबंधाचे स्वरूप
- A4 कागद. दोन्ही बाजूंनी छपाईला परवानगी आहे.
- समास: बांधणीसाठी डावीकडे 2 इंच; उजवीकडे, वर आणि खाली 1 इंच.
- टंक: टाइम्स न्यू रोमन (Times New Roman) किंवा कॅलिब्री (Calibri). मजकूर 12 पॉइंट, उपशीर्षके 14, शीर्षके 16. ओळींमधील अंतर 1.5.
- प्रत्येक पानाच्या तळाशी उजव्या कोपऱ्यात पृष्ठक्रमांक.
- कठीण काळे आवरण, त्यावर सोनेरी अक्षरांत शीर्षक, तुमचे नाव, तुमच्या मार्गदर्शकाचे नाव, तुमचा गट, आणि सादरीकरणाचा महिना व वर्ष.
- कोणत्याही पानावर विद्यापीठाचा लोगो छापू नका.
प्रकल्पाचे स्वरूप प्रबंधासारखेच असते, पण कठीण आवरणाची गरज नाही: स्टेपल केलेली किंवा सर्पिल बांधणी पुरेशी आहे.
प्रबंधात आणि प्रकल्पात काय असावे
- दोन्हींमध्ये हे असावे: प्रस्तावना; अभ्यासाची उद्दिष्टे; अभ्यासाची व्याप्ती; साहित्याचा आढावा; माहितीचे स्रोत; संशोधन पद्धती, संशोधन समस्या आणि संशोधन प्रश्न यांसह; आणि प्रकरणांची रचना.
- सूचनेत प्रत्येकासाठी सात प्रकरणांची रचना दिली आहे. प्रकरण I प्रस्तावना आणि प्रकरण VII समारोप आणि सूचना. प्रकल्पात प्रकरण VI हे सामग्रीचे विश्लेषण आणि निष्कर्ष यांचे असते.
- गुण प्रकरणांतील मजकूर, तुमच्या गृहीतकाची सिद्धता आणि तुमच्या शिफारशी यांवर दिले जातात.
- काम तुमचे स्वतःचे असावे. ते लिहिण्यासाठी ChatGPT सारखी AI साधने वापरण्यास परवानगी नाही.
- संपूर्ण कामात तळटीपा द्या आणि APA पद्धतीने संदर्भ द्या. शेवटी संदर्भग्रंथसूची (bibliography) आणि संकेतस्थळसूची (webliography) द्या, दोन्ही वर्णानुक्रमाने.
The complete syllabus
Every subject above is cut from these. Open one if you want the whole document rather than a single paper.