मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
प्रशासकीय कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 3
May 2017 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
LL.B. (3 वर्षे) सत्र 3 प्रशासकीय कायदा May 2017: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 27 ऑक्टोबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 29 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2017 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2017 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न May 2017 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: 1. Figures to the right indicate full marks.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer in one/two sentences 20 Marks
(1)प्रशासकीय कायद्याची व्याख्या द्या.[2]
उत्तर
प्रशासकीय कायदा (administrative law) म्हणजे प्रशासकीय प्राधिकरणांची रचना, अधिकार, कर्तव्ये आणि कार्यपद्धती ठरवणारा, आणि ज्यांच्याद्वारे नागरिक त्यांच्यावर नियंत्रण ठेवतो ते उपाय (remedies) पुरवणारा कायद्याचा संच.
परीक्षक शोधतात त्या चार व्याख्या.
- सर आयव्हर जेनिंग्ज (Sir Ivor Jennings): प्रशासकीय कायदा म्हणजे "प्रशासनाशी संबंधित कायदा. तो प्रशासकीय प्राधिकरणांची रचना, अधिकार आणि कर्तव्ये ठरवतो." ही सर्वाधिक उद्धृत केली जाणारी व्याख्या आहे. ती व्यापक आहे, आणि नागरिकाचे उपाय तिच्यातून वगळले जातात.
- के.सी. डेव्हिस (K.C. Davis): "प्रशासकीय संस्थांच्या अधिकारांशी आणि कार्यपद्धतींशी संबंधित कायदा, ज्यात विशेषतः प्रशासकीय कृतीच्या न्यायिक पुनर्विलोकनाला (judicial review) शासित करणारा कायदा येतो." जेनिंग्ज वगळतात त्या दोन गोष्टी, कार्यपद्धती आणि न्यायिक पुनर्विलोकन, ही व्याख्या पुरवते.
- सर विल्यम वेड (Sir William Wade): "शासकीय सत्तेवरील नियंत्रणाशी संबंधित कायदा." सर्वात संक्षिप्त, आणि त्याच्या उद्देशाचे सर्वोत्तम विधान.
- ए.व्ही. डायसी (A.V. Dicey) यांनी इंग्लंडमध्ये प्रशासकीय कायदा मुळीच आहे हे नाकारले, कारण त्यांनी ही संज्ञा फ्रेंच droit administratif शी, म्हणजे अधिकाऱ्यांसाठी वेगळा कायदा आणि वेगळी न्यायालये (courts) यांच्याशी, एकरूप मानली. ते चुकले होते, आणि नंतर त्यांनी आपले मत बदलले.
विषयात काय येते. प्रशासकीय प्राधिकरणांचे संघटन; त्यांचे तीन प्रकारचे अधिकार, म्हणजे नियम करण्याचा, न्यायनिर्णयाचा आणि निव्वळ कार्यकारी; त्यांनी पाळायची कार्यपद्धती, मुख्यतः नैसर्गिक न्याय (natural justice); त्या अधिकारांवरील मर्यादा; राज्याचे दायित्व (liability); आणि संवैधानिक, वैधानिक आणि सामान्य उपाय.
संवैधानिक कायद्यापेक्षा तो कसा वेगळा आहे. संवैधानिक कायदा राज्याचे स्थिर अवस्थेतील, म्हणजे त्याच्या रचनेचे, वर्णन करतो. प्रशासकीय कायदा राज्याचे गतिमान अवस्थेतील, म्हणजे कार्यपालिकेच्या कामकाजाचे, वर्णन करतो. संवैधानिक कायदा हा व्यापक वर्ग आहे आणि प्रशासकीय कायदा त्याचा उपप्रकार.
निष्कर्ष. चारपैकी कोणतीही व्याख्या योग्य व्यक्तीच्या नावे दिली तर गुण मिळतील. पुढील मांडणीसाठी वेड यांची व्याख्या सर्वात सुरक्षित आधार आहे, कारण प्रत्यायोजित विधिविधानापासून (delegated legislation) नैसर्गिक न्यायापर्यंत आणि प्राधिलेखांपर्यंत (writs), या प्रश्नपत्रिकेतील इतर सर्व गोष्टींची संघटक कल्पना सत्तेवरील नियंत्रण हीच आहे.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 3 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.