मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
प्रशासकीय कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 3
May 2016 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
LL.B. (3 वर्षे) सत्र 3 प्रशासकीय कायदा May 2016: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 27 ऑक्टोबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 29 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2016 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न May 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: 1. Attempt all questions. 2. Figures to the right indicate full marks. 3. Support your answers with relevant case laws.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer in two sentence 20 Marks
(1)ओम्बड्समनची व्याख्या द्या.[2]
उत्तर
ओम्बड्समन (ombudsman) म्हणजे कुप्रशासनामुळे (maladministration) झालेल्या अन्यायाबद्दल नागरिकांनी प्रशासनाविरुद्ध केलेल्या तक्रारींची चौकशी करण्यासाठी विधिमंडळाने (legislature) नेमलेला स्वतंत्र अधिकारी. हा शब्द स्वीडिश आहे आणि त्याचा अर्थ अभिकर्ता (agent), प्रतिनिधी किंवा तक्रार निवारण अधिकारी असा आहे.
त्याचा उगम. हे पद स्वीडनमध्ये 1809 मध्ये Justitieombudsman म्हणून निर्माण झाले. त्यानंतर फिनलंडने 1919 मध्ये, डेन्मार्कने 1955 मध्ये आणि नॉर्वेने 1962 मध्ये ते स्वीकारले. युनायटेड किंग्डमने 1967 मध्ये संसदीय प्रशासन आयुक्त (Parliamentary Commissioner for Administration) हे पद निर्माण केले.
त्याची वैशिष्ट्ये.
- कार्यपालिकेपासून (executive) स्वतंत्र, आणि सहसा विधिमंडळाने नेमलेला किंवा विधिमंडळाला उत्तरदायी असलेला.
- तो निर्णयाच्या वैधतेची नव्हे, तर कुप्रशासनाची चौकशी करतो, म्हणजे पक्षपात, दुर्लक्ष, विलंब, अकार्यक्षमता, मनमानी, अक्षमता आणि अकुशलता; निर्णयाची वैधता हे न्यायालयाचे क्षेत्र आहे.
- फायली पाहण्याचा आणि अधिकाऱ्यांना बोलावण्याचा अधिकार यांसह त्याला चौकशीचे व्यापक अधिकार असतात.
- तो साधी, स्वस्त आणि अनौपचारिक कार्यपद्धती वापरतो, ज्यात न्यायालय शुल्क नसते आणि अनेकदा वकिलाचीही गरज नसते.
- तो आदेश देण्याऐवजी शिफारस करतो, आणि त्याचे बळ प्रसिद्धीत आणि विधिमंडळाला दिलेल्या अहवालात असते.
भारतात.
- मोरारजी देसाई यांच्या अध्यक्षतेखालील प्रशासकीय सुधारणा आयोगाने (Administrative Reforms Commission, 1966) द्विस्तरीय यंत्रणेची शिफारस केली: केंद्रात लोकपाल आणि प्रत्येक राज्यात लोकायुक्त.
- लोकायुक्त आधी आले; महाराष्ट्र लोकायुक्त आणि उप-लोकायुक्त अधिनियम, 1971 (Maharashtra Lokayukta and Upa-Lokayuktas Act, 1971) खाली लोकायुक्त नेमणाऱ्या सर्वात आधीच्या राज्यांपैकी महाराष्ट्र एक होते.
- लोकपाल आणि लोकायुक्त अधिनियम, 2013 (Lokpal and Lokayuktas Act, 2013) याने लोकपाल निर्माण केला; त्याआधी 1968 पासून आठ विधेयके अयशस्वी झाली होती. पहिले लोकपाल, न्यायमूर्ती पिनाकी चंद्र घोष (Pinaki Chandra Ghose), मार्च 2019 मध्ये नेमले गेले.
- भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे बँकिंग लोकपाल (Banking Ombudsman) आणि विमा लोकपाल (Insurance Ombudsman) यांसारखे क्षेत्रनिहाय ओम्बड्समनही अस्तित्वात आहेत.
निष्कर्ष. ओम्बड्समन हा कुप्रशासनाच्या तक्रारींची चौकशी करून त्यांच्यावर अहवाल देणारा स्वतंत्र अधिकारी आहे. तो न्यायालयाची जागा घेत नाही, तर त्याला पूरक ठरतो: न्यायालय वैधता (legality) तपासते, तर ओम्बड्समन प्रशासनाचा दर्जा तपासतो, ज्यापर्यंत कोणतेही न्यायालय पोहोचू शकत नाही. भारतात हे पद केंद्रात लोकपाल आणि राज्यांमध्ये लोकायुक्त या स्वरूपात आहे.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 3 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.