munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I Oct 2024 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6

Oct 2024 - 75/25 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Oct 2024 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Oct 2024 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न Oct 2024 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 2½ तास  ·  एकूण गुण: 75  ·  21 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Answer in one or two sentences (Any Six), any 6 of 8 12 Marks

munotes.in 1

1.भारतीय संविधानाखाली दिलेले विविध समानतेचे हक्क सांगा.[2]

उत्तर

समानतेचा हक्क संविधानाच्या (Constitution) अनुच्छेद (article) 14 ते 18 मध्ये मांडलेला आहे. त्यांना अनेकदा समानता संहिता म्हटले जाते.

  1. अनुच्छेद 14: कायद्यापुढे समानता (equality before the law) आणि कायद्यांचे समान संरक्षण (equal protection of the laws). राज्य, कोणत्याही व्यक्तीला भारतात कायद्यापुढे समानता किंवा कायद्यांचे समान संरक्षण नाकारणार नाही. समानांना समान वागणूक दिली पाहिजे. वाजवी वर्गीकरणाला (reasonable classification) मुभा आहे.
  2. अनुच्छेद 15: भेदभावास प्रतिबंध. राज्य, कोणत्याही नागरिकाविरुद्ध केवळ धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान यांच्या कारणावरून भेदभाव करणार नाही. खंड (clause) (3) ते (6) महिला, बालके आणि मागासवर्ग (backward classes) यांच्यासाठी विशेष तरतुदींना (provisions) मुभा देतात.
  3. अनुच्छेद 16: सार्वजनिक सेवायोजनातील संधीची समानता. राज्याच्या अधीन असलेल्या पदांवरील नियुक्तीत सर्व नागरिकांना समान संधी असते. खंड (4) मागासवर्गांसाठी आरक्षणाला मुभा देतो.
munotes.in 2
  1. अनुच्छेद 17: अस्पृश्यता नष्ट करणे. अस्पृश्यता नष्ट करण्यात आली आहे, आणि तिचे कोणत्याही स्वरूपातील आचरण निषिद्ध करून तो अपराध ठरवण्यात आला आहे.
  2. अनुच्छेद 18: किताब नष्ट करणे. लष्करी किंवा शैक्षणिक विशेष सन्मान वगळता, राज्य कोणताही किताब प्रदान करणार नाही. नागरिक परकीय राज्याकडून किताब स्वीकारू शकत नाहीत.

मूळ कल्पना. समानता म्हणजे सर्वांना एकसारखी वागणूक नव्हे. तिचा अर्थ सारख्यांना सारखी वागणूक देणे, आणि असमान असलेल्यांना विशेष साहाय्याची मुभा देणे, असा आहे.

न्यायनिवाडे. E.P. Royappa v. State of Tamil Nadu, AIR 1974 SC 555 मध्ये, समानता ही मनमानीच्या (arbitrariness) विरुद्ध आहे, असे न्यायालयाने (Court) ठरवले. म्हणून मनमानी कृती असमान असते, आणि ती अनुच्छेद 14 चे उल्लंघन करते.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!