munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I May 2016: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6

May 2016 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2016 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न May 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 3 तास  ·  एकूण गुण: 100  ·  25 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Answer in short. (Not more than two sentences), all 10 20 Marks

munotes.in 1

1.ब्रिटिश भारतात संघीय न्यायालय कोणत्या अधिनियमाने स्थापन केले?[2]

उत्तर

भारत सरकार अधिनियम, 1935 (Government of India Act, 1935) याने ब्रिटिश भारताचे संघीय न्यायालय (Federal Court) स्थापन केले. हे न्यायालय 1937 मध्ये दिल्ली येथे कार्य करू लागले.

त्याची गरज का होती. 1935 च्या अधिनियमाने प्रांत आणि संस्थाने यांच्या अखिल भारतीय संघराज्याची योजना आखली. संघराज्य शासनाच्या दोन स्तरांमध्ये अधिकारांची विभागणी करते. त्यामुळे घटकांमधील विवादांचा निर्णय करण्यासाठी, आणि अधिनियमाचाच अर्थ लावण्यासाठी, न्यायालयाची गरज होती.

त्याची रचना. त्यात एक मुख्य न्यायमूर्ती आणि सहापेक्षा अधिक नसतील इतके न्यायाधीश होते, पण प्रत्यक्षात ते कमी न्यायाधीशांसह काम करत असे. सर मॉरिस ग्वायर हे त्याचे पहिले मुख्य न्यायमूर्ती होते.

त्याचे अधिकारक्षेत्र तीन प्रकारचे होते:

  1. संघराज्य आणि त्याचे घटक यांच्यातील विवादांमध्ये प्रारंभिक (original).
  2. अधिनियमाच्या अर्थाविषयीच्या कायद्याच्या महत्त्वपूर्ण प्रश्नावर उच्च न्यायालयांकडून (High Courts) येणारे अपिली (appellate).
  3. गव्हर्नर जनरल यांनी पाठवलेल्या संदर्भांवर सल्लागार (advisory).
munotes.in 2

त्याची मर्यादा. ते अंतिम न्यायालय नव्हते. प्रिव्ही कौन्सिल अधिकारक्षेत्र उच्चाटन अधिनियम, 1949 (Abolition of Privy Council Jurisdiction Act, 1949) होईपर्यंत, त्याच्या निर्णयांविरुद्ध इंग्लंडमधील प्रिव्ही कौन्सिलकडे अपील करता येत असे.

त्याचे पुढे काय झाले. 26 जानेवारी 1950 रोजी त्याची जागा भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) घेतली. अनुच्छेद (article) 374(1) खाली त्याचे न्यायाधीश सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश झाले. त्यामुळे संघीय न्यायालय हे आपल्या सर्वोच्च न्यायालयाचे थेट पूर्वज आहे.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!