munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I May 2025 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6

May 2025 - 75/25 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 2½ तास  ·  एकूण गुण: 75  ·  21 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Answer Any Six questions in one or two sentences, any 6 of 8 12 Marks

munotes.in 1

1.संविधानवाद म्हणजे काय?[2]

उत्तर

संविधानवाद (constitutionalism) म्हणजे शासनाचे अधिकार एका उच्चतर कायद्याने मर्यादित असले पाहिजेत, ही कल्पना. या मर्यादा खऱ्या, आणि न्यायालयात (court) अंमलबजावणीयोग्य (enforceable), असल्या पाहिजेत. त्याचा अर्थ केवळ लिखित दस्तऐवज (document) नव्हे, तर मर्यादित शासन.

संविधान आणि संविधानवाद वेगळे आहेत. एखाद्या देशाचे राज्यकर्ते लिखित संविधानाच्या (constitution) मर्यादांकडे दुर्लक्ष करत असतील, तर त्या देशात लिखित संविधान असूनही संविधानवाद नसू शकतो. मर्यादा प्रत्यक्षात कार्य करतात, तेव्हाच संविधानवाद अस्तित्वात असतो.

त्याचे मुख्य घटक.

  1. कायद्याच्या अधीन शासन, म्हणजे प्रत्येक अधिकार संविधानातून किंवा वैध (valid) कायद्यातून आला पाहिजे.
  2. मर्यादित शासन, ज्यात राज्य हिरावून घेऊ शकत नाही असे मूलभूत हक्क (fundamental rights) असतात.
  3. विधिमंडळ (legislature), कार्यकारी मंडळ आणि न्यायव्यवस्था यांच्यातील अधिकारांचे पृथक्करण (separation of powers).
  4. असंवैधानिक कृती रद्द करण्यासाठी स्वतंत्र न्यायव्यवस्थेने केलेले न्यायिक पुनर्विलोकन (judicial review).
munotes.in 2

भारतात. भाग III मूलभूत हक्क देतो, आणि अनुच्छेद (article) 13 त्यांच्याशी विसंगत असलेले कायदे शून्य (void) ठरवतो. अनुच्छेद 32 आणि 226 न्यायालयांत उपाय (remedies) देतात. अनुच्छेद 50 न्यायव्यवस्था कार्यकारी मंडळापासून अलग करतो.

न्यायनिवाडे. Indira Nehru Gandhi v. Raj Narain, AIR 1975 SC 2299 मध्ये न्यायालयाने (Court) अनुच्छेद 329A(4) रद्द केला, ज्याने एका निवडणुकीला सर्व कायद्यांच्या पलीकडे नेऊन वैधता दिली होती. हा कृतीतील संविधानवाद आहे. 1975 ते 1977 ची आणीबाणी हा दुसऱ्या बाजूचा इशारा आहे: मजकूर कायम राहिला, पण त्याच्या मर्यादांनी काम करणे थांबवले.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!