मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
घटनात्मक कायदा I
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6
Nov 2019 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I Nov 2019: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2019 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2019 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Nov 2019 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: Attempt all questions. Discuss case law wherever required.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer in short (Not more than two sentences), all 10 20 Marks
1.'समाजवादी' म्हणजे काय?[2]
उत्तर
बेचाळिसाव्या सुधारणेने (amendment), 1976 उद्देशिकेत (Preamble) "समाजवादी" (Socialist) हा शब्द जोडण्यात आला. त्याचा अर्थ, भारताचे उद्दिष्ट लोकशाही समाजवाद (democratic socialism) आहे.
त्याचा अर्थ काय आहे. उत्पन्न, दर्जा आणि संधी यांतील विषमता कमी करण्यासाठी राज्याने काम केले पाहिजे, आणि संपत्ती थोड्यांच्या हातांत एकवटणार नाही, याची खात्री केली पाहिजे. हे बळाचा वापर करून किंवा जप्तीद्वारे नव्हे, तर लोकशाही मार्गांनी आणि कायद्याद्वारे केले पाहिजे.
त्याचा अर्थ काय नाही. उत्पादनाची सर्व साधने राज्याच्याच मालकीची असली पाहिजेत, असे भारतीय समाजवाद आवश्यक करत नाही. भारत मिश्र अर्थव्यवस्था (mixed economy) स्वीकारतो, आणि तिच्यात खासगी उद्योग आणि सार्वजनिक क्षेत्र शेजारी शेजारी अस्तित्वात असतात. अनुच्छेद (article) 19(1)(g) खालील कोणताही व्यापार किंवा व्यवसाय करण्याचा हक्क कायम आहे.
त्याचा आशय कुठे आहे. समाजवादी उद्दिष्टे राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये (Directive Principles) स्पष्ट केली आहेत. अनुच्छेद 38 न्याय्य सामाजिक व्यवस्था आणि कमी विषमता यांची अपेक्षा करतो. अनुच्छेद 39(b) आणि (c) भौतिक साधनसंपत्तीचे वाटप आणि संपत्तीच्या केंद्रीकरणाला प्रतिबंध यांविषयी आहेत. अनुच्छेद 41 कामाच्या हक्काविषयी, आणि अनुच्छेद 43 निर्वाह वेतनाविषयी बोलतो.
न्यायनिवाडे. D.S. Nakara v. Union of India, AIR 1983 SC 130 मध्ये, विषमता नष्ट करणे हे समाजवादी राज्याचे मुख्य उद्दिष्ट आहे, असे न्यायालयाने (Court) सांगितले. याचा अर्थ उत्पन्न, दर्जा आणि जीवनमान यांतील विषमता. Dr. Balram Singh v. Union of India, 2024 INSC 893 (25 नोव्हेंबर 2024) मध्ये, न्यायालयाने हा शब्द वैध ठरवला. हा शब्द निवडून आलेल्या सरकारला कोणत्याही विशिष्ट आर्थिक धोरणाशी बांधून ठेवत नाही, असे त्याने ठरवले.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.