munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 6 घटनात्मक कायदा I May 2017: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

घटनात्मक कायदा I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 6

May 2017 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2017 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2017 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

गुणपृष्ठ

munotes.in v

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न May 2017 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

25 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in vi

SECTION I - Answer in short. (Not more than two sentences), all 10 20 Marks

munotes.in 1

1.1773 च्या नियामक कायद्याने (Regulating Act) आणलेले मुख्य बदल कोणते होते?[2]

उत्तर

नियामक अधिनियम (Regulating Act), 1773 हा भारतातील ईस्ट इंडिया कंपनीच्या राजवटीवर ब्रिटिश संसदेने नियंत्रण आणणारा पहिला अधिनियम (Act) होता. 1770 च्या बंगालमधील दुष्काळानंतर कंपनी जवळजवळ दिवाळखोर झाली होती, आणि तिचे नोकर भेटवस्तू आणि खाजगी व्यापार यांद्वारे श्रीमंत होत होते. संसदेने (Parliament) हस्तक्षेप केला.

प्रमुख बदल पाच होते.

  1. चार सदस्यांच्या कौन्सिलसह बंगालचा गव्हर्नर जनरल (Governor-General). निर्णय बहुमताने घेतले जात, आणि गव्हर्नर जनरलला केवळ निर्णायक मत होते. वॉरन हेस्टिंग्ज हे पहिले गव्हर्नर जनरल होते.
  2. युद्ध आणि शांतता यांच्या बाबतीत मद्रास आणि मुंबई बंगालच्या अधीन ठेवण्यात आले.
  3. कलम (section) 13 द्वारे फोर्ट विल्यम (कलकत्ता) येथे सर्वोच्च न्यायालयाची (Supreme Court of Judicature) तरतूद करण्यात आली. 26 मार्च 1774 च्या सनदेद्वारे (Charter) एक मुख्य न्यायाधीश आणि तीन न्यायाधीश यांच्यासह ते स्थापन करण्यात आले. सर एलिजा इम्पे हे पहिले मुख्य न्यायाधीश होते.
munotes.in 2
  1. कंपनीच्या नोकरांना भेटवस्तू किंवा लाच घेण्यास, आणि खाजगी व्यापार करण्यास, मनाई करण्यात आली.
  2. महसूल, नागरी आणि लष्करी बाबींविषयीचा आपला पत्रव्यवहार कंपनीला ब्रिटिश सरकारकडे पाठवावा लागे, जेणेकरून संसदेला तिच्यावर देखरेख ठेवता यावी.

हे का महत्त्वाचे आहे. भारताच्या शासनावर संसदीय नियंत्रणाच्या दिशेने ते पहिले पाऊल होते. त्याचा मोठा दोष असा होता की त्याने न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र (jurisdiction) निश्चित न करता ते स्थापन केले. त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालय आणि गव्हर्नर जनरलचे कौन्सिल यांच्यात उघड संघर्ष झाला. 1781 च्या समझोता अधिनियमाने (Act of Settlement) तो संघर्ष मिटवला.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 6 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!