munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 2 राज्यशास्त्र I 2017-18: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

राज्यशास्त्र I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 2

2017-18 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2017-18 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2017-18 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

गुणपृष्ठ

munotes.in v

गुणपृष्ठ

munotes.in vi

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न 2017-18 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 3 तास  ·  एकूण गुण: 100  ·  50 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in vii

SECTION I - Paper A (Q.P. Code 18210), Q.1 Answer in not more than two or three sentences (all 10) 20 Marks

munotes.in 1

(a)सार्वभौमत्वाचे अविभाज्यतेचे वैशिष्ट्य काय आहे? संघराज्यात सार्वभौमत्वाची विभागणी होते का? कारण द्या.[2]

उत्तर

अविभाज्यतेचे (indivisibility) वैशिष्ट्य. सार्वभौमत्व (sovereignty) एक असते आणि त्याची विभागणी करता येत नाही. राज्यात (state) एकच सर्वोच्च सत्ता असू शकते; त्याच लोकांवरील दोन सर्वोच्च सत्ता एकमेकींच्या विरोधात जातील. विलोबी: "सार्वभौमत्व, राज्याची सर्वोच्च इच्छा असल्यामुळे, अविभाज्य आणि अहस्तांतरणीय असते." त्याची विभागणी करणाऱ्यांची रूसो यांनी थट्टा केली. ते सार्वभौमाला "अनेक जोडलेल्या तुकड्यांनी बनलेले एक विचित्र अस्तित्व" बनवतात. त्यांनी त्यांची तुलना जपानच्या जादूगारांशी केली, जे मुलाचे अवयव हवेत फेकतात आणि ते मूल "जिवंत आणि अखंड" खाली पडते.

संघराज्यात (federation) सार्वभौमत्वाची विभागणी होते का? नाही.

कारण. संघराज्य सार्वभौमत्वाची नव्हे, तर शासनाच्या (government) अधिकारांची विभागणी करते. संविधान काही विषय केंद्राला आणि इतर विषय घटकांना देते. पण दोन्ही स्तर आपले अधिकार त्याच संविधानापासून मिळवतात, आणि राज्य एक सार्वभौम संपूर्ण घटक राहते. रूसो यांचा शब्दप्रयोग येथे लागू होतो: विभागलेले अधिकार म्हणजे "केवळ त्याच्यातून निघालेले आविष्कार" आहेत, स्वतः सार्वभौमत्वाचे भाग नव्हेत.

munotes.in 2

उदाहरण म्हणून भारत. सातवी अनुसूची कायदेनिर्मितीच्या विषयांची संसद आणि राज्य विधिमंडळे यांच्यात विभागणी करते. तरीही State of West Bengal v. Union of India, AIR 1963 SC 1241 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की घटक राज्यांकडे स्वतःचे सार्वभौमत्व नसते. भारत हे शासनाच्या दोन स्तरांमध्ये सत्ता वाटून घेतलेले एकच सार्वभौम राज्य आहे. दोन्ही स्तरांमध्ये संघर्ष झाल्यास संविधान आणि न्यायालये तो प्रश्न मिटवतात; कोणताही स्तर स्वतःहून अंतिम अधिकार नसतो.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 2 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!