munotes®

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 2 राज्यशास्त्र I 2024-25 - ATKT 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका

मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका

राज्यशास्त्र I

मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती

B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 2

2024-25 - ATKT 75/25 परीक्षा

munotes.in

मुंबई

munotes.in

munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.

प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.

आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.

या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.

munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.

विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.

येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2024-25 - ATKT 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.

munotes.in ii

अनुक्रमणिका

खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2024-25 - ATKT 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.

गुणपृष्ठ

munotes.in iii

गुणपृष्ठ

munotes.in iv

विचारलेली प्रश्नपत्रिका

या खंडातील प्रश्न 2024-25 - ATKT 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.

वेळ: 2½ तास  ·  एकूण गुण: 75  ·  21 प्रश्नांची उत्तरे

हा खंड कसा वापरावा

आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.

munotes.in v

SECTION I - Q1. Answer (any 6 of 8) 12 Marks

munotes.in 1

(a)राज्याला राजकीयदृष्ट्या संघटित समाज का मानले जाते.[2]

उत्तर

राज्याला (state) राजकीयदृष्ट्या संघटित समाज (society) म्हणतात, कारण तो शासनाखाली (government) संघटित झालेला समाज असतो. त्याचा कायदा निश्चित प्रदेशातील (territory) प्रत्येकाला बांधतो. गार्नर यांनी अनुवाद केलेली ब्लुंटश्ली यांची व्याख्या अशी आहे: "राज्य म्हणजे निश्चित प्रदेशातील राजकीयदृष्ट्या संघटित लोक." वुड्रो विल्सन यांनीही हेच सांगितले: राज्य म्हणजे "निश्चित प्रदेशात कायद्यासाठी संघटित झालेले लोक."

"राजकीयदृष्ट्या संघटित" हे समाजात काय भर घालते:

  1. शासक आणि शासित. शासन करणारे आणि आज्ञापालन करणारे यांच्यात ठरलेला फरक असतो. गार्नर म्हणतात की प्रदेशावरील लोकांचा जमाव "जोपर्यंत त्यांनी स्वतःला राजकीयदृष्ट्या संघटित करून नागरी शासन स्थापन केलेले नाही, तोपर्यंत" राज्य बनत नाही.
  2. बळाचे (force) पाठबळ असलेला, सर्वांना बांधणारा कायदा. धार्मिक संस्था केवळ आपल्या श्रद्धावानांना बांधते, आणि कामगार संघटना केवळ आपल्या सदस्यांना. राज्याचा कायदा त्याच्या प्रदेशातील प्रत्येक व्यक्तीला, तिची इच्छा असो वा नसो, बांधतो. हॉलंड राज्याला असा समूह म्हणतात ज्यात एक इच्छा "त्यांच्यापैकी तिला विरोध करणाऱ्या कोणाहीविरुद्ध प्रभावी केली जाते."
munotes.in 2
  1. "कायद्यासाठी" संघटित. त्याची सत्ता विधिमंडळाने केलेल्या, कार्यकारी मंडळाने अमलात आणलेल्या आणि न्यायालयांनी लागू केलेल्या नियमांद्वारे काम करते.
  2. निश्चित प्रदेश. गार्नर: "भटके राज्य अशी गोष्टच असू शकत नाही." भारतात "संसद भारताच्या संपूर्ण राज्यक्षेत्रासाठी किंवा त्याच्या कोणत्याही भागासाठी कायदे करू शकते" (अनुच्छेद 245(1)).

मर्यादा. केवळ राजकीय संघटनेने राज्य बनत नाही. भारतीय संघातील घटक राज्य हासुद्धा निश्चित क्षेत्रातील राजकीयदृष्ट्या संघटित समाज आहे, पण ते सार्वभौम नाही. जो राजकीयदृष्ट्या संघटित समाज सार्वभौमही असतो, तोच राज्य होय.

munotes.in 3

The rest of the answers

The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 2 solved papers.

You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.

Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in

Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499

The question paper itself stays free, and so does the syllabus.

Issue

या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.

Done!