मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
कायदेशीर भाषा आणि लेखन
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 2
2023-24 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 2 कायदेशीर भाषा आणि लेखन 2023-24: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 5 नोव्हेंबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 6 नोव्हेंबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2023-24 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2023-24 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न 2023-24 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 22 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: All questions are compulsory. Figures to the right indicate full marks. Please check whether you have got the right question paper.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1 Answer in one or two sentences (any 6 of 8) 12 Marks
(1)उपविधी म्हणजे काय?[2]
उत्तर
उपविधी (bye-laws) म्हणजे महानगरपालिका किंवा पंचायत यांसारख्या स्थानिक प्राधिकरणाने बनवलेले नियम. सहकारी संस्था किंवा विद्यापीठ यांसारख्या संस्थाही ते बनवतात. ते त्या संस्थेच्या स्वतःच्या क्षेत्राला किंवा तिच्या स्वतःच्या सदस्यांना लागू होतात, आणि एखाद्या अधिनियमाने (Act) दिलेल्या अधिकारानुसार बनवले जातात.
उदाहरणे. इमारत किती उंच असू शकते याचे नियंत्रण करणारे महानगरपालिकेचे इमारत उपविधी. सहकारी गृहनिर्माण संस्थेचे उपविधी, जे तिच्या सदस्यांचे हक्क आणि सभा यांचे नियमन करतात.
ते प्रत्यायोजित किंवा दुय्यम कायदेनिर्मितीचा (subordinate legislation) एक प्रकार आहेत. त्याचे तीन परिणाम होतात.
- ते कायदा आहेत. संविधानाचा (Constitution) अनुच्छेद (Article) 13(3)(a) "उपविधी" ला "कायदा" मानतो. म्हणून उपविधीनेही मूलभूत हक्कांचा (fundamental right) आदर केला पाहिजे.
- ते मूळ अधिनियमाच्या (parent Act) मर्यादेत राहिले पाहिजेत. St. Johns Teachers Training Institute v. Regional Director, National Council for Teacher Education, (2003) 3 SCC 321 मध्ये, सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) म्हटले की दुय्यम कायदेनिर्मिती अधिनियमाला "पूरक" ठरू शकते, पण त्याची "जागा" कधीही घेऊ शकत नाही. अधिनियमाच्या पलीकडे जाणारा उपविधी ultra vires, म्हणजे अधिकाराबाहेरचा, आणि शून्य (void) असतो.
- प्रक्रिया. कधी कधी अधिनियम सांगतो की उपविधी "पूर्वप्रसिद्धीनंतर" बनवायचे आहेत. तेव्हा सर्वसाधारण खंड अधिनियम, 1897 (General Clauses Act, 1897) चे कलम (section) 23 आधी मसुदा प्रसिद्ध करून हरकतींचा विचार करण्याची अट घालते. कलम 21 नुसार उपविधी बनवण्याच्या अधिकारात त्यांत सुधारणा करण्याच्या किंवा ते रद्द करण्याच्या अधिकाराचा समावेश होतो.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 2 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.