मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
अर्थशास्त्र
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 1
February 2026 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 1 अर्थशास्त्र February 2026: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 27 ऑक्टोबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 1 नोव्हेंबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने February 2026 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने February 2026 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न February 2026 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 75 · 21 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- All sections are compulsory.
- Marks are indicated next to each question.
- Answer questions concisely and clearly.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Short Answer Questions (Answer any 6 out of 8) 12 Marks
1.अर्थशास्त्राची व्याख्या करा आणि त्याचे कायद्याशी असलेले महत्त्व स्पष्ट करा.[2]
उत्तर
व्याख्या
अर्थशास्त्र (economics) हे असे शास्त्र आहे, जे उद्दिष्टे आणि पर्यायी उपयोग असलेली दुर्मिळ साधने यांच्यातील संबंध म्हणून मानवी वर्तनाचा अभ्यास करते.
(लिओनेल रॉबिन्स, An Essay on the Nature and Significance of Economic Science, 1932)
ही व्याख्या चार घटकांवर आधारलेली आहे: अमर्याद उद्दिष्टे, दुर्मिळ साधने, त्या साधनांचे पर्यायी उपयोग आणि निवड करण्याची अपरिहार्यता. आल्फ्रेड मार्शल यांच्या आधीच्या व्याख्येत (Principles of Economics, 1890) अर्थशास्त्राचे वर्णन जीवनाच्या दैनंदिन व्यवहारातील मानवजातीचा अभ्यास असे केले होते.
कायद्याशी असलेले महत्त्व
- दोन्ही विषय दुर्मिळतेशी (scarcity) संबंधित आहेत. दुर्मिळ साधनसंपत्तीचे (resources) वाटप (allocation) कसे होते, हे अर्थशास्त्र स्पष्ट करते. ते वाटप बंधनकारक करणारे हक्क कायदा निर्माण करतो आणि त्यांची अंमलबजावणी करतो, म्हणून मालमत्तेचा कायदा आणि संविदेचा (contract) कायदा हे कायदेशीर स्वरूपातील वाटपाचे नियमच आहेत.
- अर्थशास्त्राशिवाय आर्थिक कायदे लागू करता येत नाहीत. स्पर्धा अधिनियम, 2002 (Competition Act 2002), ग्राहक संरक्षण अधिनियम, 2019 (Consumer Protection Act 2019) आणि नादारी आणि दिवाळखोरी संहिता, 2016 (Insolvency and Bankruptcy Code 2016) हे बाजार, मक्तेदारी (monopoly), खर्च आणि ऋणफेडक्षमता या संकल्पनांवर आधारलेले आहेत.
- कायदा आणि अर्थशास्त्र ही स्वतःच कायदेविषयक विचारांची एक शाखा आहे. रोनाल्ड कोस यांनी The Problem of Social Cost (1960) मध्ये तिची पायाभरणी केली आणि रिचर्ड पॉस्नर यांनी Economic Analysis of Law (1973) मध्ये ती विकसित केली; ती एखादा कायदेशीर नियम त्यातून निर्माण होणाऱ्या परिणामाच्या कार्यक्षमतेच्या (efficiency) कसोटीवर तपासते.
- घटनात्मक न्यायनिर्णयासाठी ते आवश्यक आहे. अनुच्छेद 19(1)(g) ने हमी दिलेल्या स्वातंत्र्याच्या विरोधात अनुच्छेद 19(6) खाली व्यापारावरील निर्बंध न्यायालय (court) तपासते, तेव्हा ते एका आर्थिक परिणामाचेच मोजमाप करत असते.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 1 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.