Political Science III Notes in Marathi (राज्यशास्त्र III) | B.A. LL.B. (Five Year Course) Semester 4 | Mumbai University | munotes
मराठी आवृत्ती munotes.in
राज्यशास्त्र III
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 4
मुंबई विद्यापीठाच्या सुधारित CBCS अभ्यासक्रमानुसारच
मुंबई विद्यापीठ आणि त्याच्याशी संलग्न सर्व विधी महाविद्यालयांतील विद्यार्थ्यांसाठी
पुस्तक उघडा ↓munotes.in द्वितीय वर्ष
अनुक्रमणिका
मॉड्यूल I आंतरराष्ट्रीय संबंधांचा परिचय
- आंतरराष्ट्रीय संबंध म्हणजे काय: अर्थ, व्याख्या आणि स्वरूप 1
- एक अभ्यासशाखा म्हणून आंतरराष्ट्रीय संबंध 9
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांचा अभ्यास का महत्त्वाचा आहे, विशेषतः कायद्याच्या विद्यार्थ्यासाठी 16
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाचा विकास, I: अभ्यासशाखा अस्तित्वात येण्यापूर्वी 22
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाचा विकास, II: 1919 आणि आदर्शवादी प्रकल्प 30
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाचा विकास, III: कार, मॉर्गेन्थाऊ आणि वास्तववादाकडे वळण 36
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या अभ्यासाचा विकास, IV: वर्तनवादी क्रांती, नंतरचे वादविवाद आणि भारतातील अभ्यास 44
- वेस्टफेलियन राष्ट्र-राज्य व्यवस्था 51
- वेस्टफेलियाचा शांतता तह, 1648 57
- वेस्टफेलियाचा वारसा: आधुनिक राष्ट्र-राज्य व्यवस्थेवरील परिणाम 63
- आधुनिक राष्ट्र-राज्याचे मूलभूत घटक 68
- सार्वभौमत्व: अंतर्गत आणि बाह्य 73
- सार्वभौम समानतेचे तत्त्व 80
- प्रादेशिक अखंडतेचे तत्त्व 85
- अहस्तक्षेपाचे तत्त्व, आणि पंचशील 91
- राष्ट्रीय सत्ता: अर्थ आणि व्याख्या 98
- राष्ट्रीय सत्तेचे घटक 103
- राष्ट्रीय सत्तेच्या मर्यादा 110
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील ध्रुवीयता: तिचा अर्थ 119
- द्विध्रुवीयता, 1949 ते 1991: शीतयुद्धाचे जग 124
- एकध्रुवीयता, 1991 ते 2001: अमेरिकेचा काळ 130
- बहुध्रुवीयता, 2001 पासून आजपर्यंत 135
- राज्याच्या सार्वभौमत्वापुढील आव्हाने, I: जागतिकीकरण 140
- राज्याच्या सार्वभौमत्वापुढील आव्हाने, II: संरक्षणाची जबाबदारी (R2P) 145
- जागतिक शासन: कल्पना की वास्तव? 152
- जागतिक शासन: निर्मितीचे मार्ग आणि अडचणी 157
मॉड्यूल II आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील कर्ते
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील कर्ते, आणि सार्वभौम राज्य पहिल्या स्थानी का असते 163
- राज्यांमधील संबंध: सार्वभौमत्वाचे लक्षण म्हणून तहावर स्वाक्षरी करणे 168
- युद्धाची घोषणा 175
- शांतता प्रस्थापित करणे 181
- राजनय: राज्यांमधील संवादाचे अधिकृत माध्यम 187
- सार्वजनिक राजनय 196
- ट्रॅक II राजनय 201
- पॅरा-राजनय 206
- राज्यकेंद्री व्यवस्थेतील बदल: राज्येतर कर्त्यांचा उदय 211
- राज्येतर कर्त्यांचे वर्गीकरण 216
- सार्वभौमत्व नसलेले कर्ते: वैशिष्ट्ये आणि भूमिका, व्यष्टी अभ्यासांसह 221
- बहुराष्ट्रीय कंपनी आणि तिचे मूळ राज्य व यजमान राज्य 226
- बहुराष्ट्रीय कंपन्या, पर्यावरण प्रदूषण आणि कार्बन लॉबिंग 232
- व्यष्टी अभ्यास: रॉयल डच शेल 237
- कामगार कायद्यांचे उल्लंघन आणि शोषणकारी कारखाने: नाइकीचे प्रकरण 243
- व्यष्टी अभ्यास: युनायटेड फ्रूट कंपनी आणि बनाना रिपब्लिक 249
- आंतरराष्ट्रीय अशासकीय संघटना (INGOs) 254
- ॲम्नेस्टी इंटरनॅशनल 259
- ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनल 264
- आंतरराष्ट्रीय रेड क्रॉस 268
- आंतरशासकीय संघटना: वैशिष्ट्ये आणि भूमिका 273
- राष्ट्रीय मुक्ती चळवळी 278
- जागतिक शांततेला धोका म्हणून हिंसक राज्येतर कर्त्यांचा उदय 283
- जागतिक दहशतवादी संघटना 288
- अमली पदार्थांचे कार्टेल, मानवी तस्कर आणि युद्धसरदार 293
- आंतरराष्ट्रीय अशासकीय संघटना आणि संयुक्त राष्ट्रांची आर्थिक आणि सामाजिक परिषद 299
मॉड्यूल III आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील वाद निवारण यंत्रणा
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील वाद निवारण: वादांची शांततापूर्ण सोडवणूक 304
- संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेचे प्रकरण VI 311
- वाटाघाटी 317
- मध्यस्थी आणि सदिच्छा सेवा 322
- समेट आणि चौकशी 327
- लवाद 332
- न्यायिक निवाडा 338
- आंतरराष्ट्रीय न्यायालय: रचना, कार्ये आणि अधिकारिता 343
- आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाचे सल्लागार कार्य 349
- शांततापूर्ण सोडवणुकीतील आंतरराष्ट्रीय न्यायालय: प्रमुख न्यायनिवाडे 354
- आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात भारत 359
- संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतता राखण्याच्या मोहिमा: उगम आणि तत्त्वे 365
- व्यष्टी अभ्यास: दक्षिण सुदानमधील UNMISS 370
- व्यष्टी अभ्यास: पश्चिम सहारामधील MINURSO 374
- व्यष्टी अभ्यास: हैतीमधील MINUSTAH 378
- संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतता राखण्याच्या मोहिमा: चिकित्सक मूल्यमापन 382
- संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेचे प्रकरण VII: सोडवणुकीच्या सक्तीच्या पद्धती 386
- जागतिक अंमलबजावणी यंत्रणा म्हणून सुरक्षा परिषद 391
- सुरक्षा परिषदेतील अडथळा म्हणून P-5 चा नकाराधिकार 395
- शांततेसाठी एकजूट ठराव 400
- सुरक्षा परिषदेतील सुधारणा 405
मॉड्यूल IV आंतरराष्ट्रीय संघटना आणि प्रश्न
- संयुक्त राष्ट्र संघटना: तिची स्थापना 409
- संयुक्त राष्ट्रांची ध्येये, उद्दिष्टे आणि तत्त्वे 414
- संयुक्त राष्ट्रांची प्रमुख अंगे 419
- आमसभा: रचना, कार्ये आणि मूल्यमापन 422
- सुरक्षा परिषद: रचना, कार्ये आणि मूल्यमापन 428
- आर्थिक आणि सामाजिक परिषद: रचना, कार्ये आणि मूल्यमापन 433
- विश्वस्त परिषद: रचना, कार्ये आणि मूल्यमापन 438
- प्रमुख अंग म्हणून आंतरराष्ट्रीय न्यायालय: मूल्यमापन 442
- सचिवालय आणि महासचिव: रचना, कार्ये आणि मूल्यमापन 446
- विशेष संस्था: कार्ये आणि भूमिका 450
- जागतिक व्यापार संघटना 455
- आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी 460
- जागतिक बँक 464
- आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना 469
- जागतिक आरोग्य संघटना 474
- युनेस्को 479
- युनिसेफ 484
- अन्न आणि कृषी संघटना 487
- प्रादेशिक संघटना आणि गट 491
- ओपेक 495
- आसियान 499
- युरोपीय संघ 503
- अरब लीग 510
- सार्क 514
- जी-7 518
- ब्रिक्स 522
- क्वाड 526
- नाटो 530
- बिम्स्टेक 534
- आंतरराष्ट्रीय संबंधांतील चिंतेचे प्रश्न 538
- जागतिक उत्तर-दक्षिण दरी: श्रीमंत आणि गरीब, स्थैर्य आणि प्रगती 542
- संपत्ती: NIEO आणि PIEO 547
- लसींच्या उपलब्धतेतील विषमता 555
- हवामान न्याय आणि कार्बन दरी 559
- कार्बन क्रेडिट 564
- मानवी सुरक्षा 569
- आश्रय मागणारे, स्थलांतरित आणि निर्वासित: त्यांच्यातील फरक 574
वाचण्यापूर्वी
उद्धृत कलमे आणि निकाल. या पुस्तकात उद्धृत केलेल्या कलमांचा आणि निकालांचा मराठी मजकूर munotes.in ने केलेला अनुवाद आहे; तो शासनाने प्रसिद्ध केलेला अधिकृत मराठी पाठ नाही. प्रमाण मजकूर अधिनियमाचा आणि निकालाचा इंग्रजी मजकूर आहे.
The chapters
Every chapter of this book comes with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 4 notes.
The cover and the contents are free to look through. Buy the notes once to read every chapter of every subject in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or notes only: ₹499
Or solved papers only: ₹499
Free either way: question papers, the syllabus, and the cover and contents of every book.
The rest of this subject
These notes are cut from the University's printed syllabus. Open the syllabus itself, or the past papers, for the same subject.