ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 5
2020 Nov ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.B.A. LL.B. (Five Years) Sem 5 Administrative Law 2020 Nov Question Paper with Solutions in Kannada
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೆ Q11 ರಲ್ಲಿ KSLU ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವು ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 5 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2020 Nov ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2020 Nov ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2020 Nov examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಕಾನೂನಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ (ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್, ಡೇವಿಸ್, ವೇಡ್, ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾರ್ಯಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ); ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ರಾಜಮುಕುಟದ (Crown) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 1950 ರ ಸಂವಿಧಾನ (Constitution), 1950 ರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ (courts) ಕೆಲಸ (Kusaldas Advani, Binapani Dei, Kraipak, Maneka Gandhi, Sampath Kumar, L. Chandra Kumar, Nagendra Rao), ಮತ್ತು 1952 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗಿನ ಶಾಸನಗಳು; ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು (administrative law) ಇಂದು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ವಿಷಯ ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಲೇಖಕರು ಒಪ್ಪದ ಕಾರಣ, ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
- ಸರ್ ಐವರ್ ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅದನ್ನು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಸಂಘಟನೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ, ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು (remedies) ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ.
- ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆ.ಸಿ. ಡೇವಿಸ್ ಅದನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಾನೂನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ (judicial review) ಕಾನೂನು, ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಎಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಆರ್. ವೇಡ್ ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕುರಿತಾದ ಕಾನೂನಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ಅವರಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಇಟ್ಟು ಆ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.
- ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಒಂದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಶಾಸಕಾಂಗ (legislature) ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಕಾಯಗಳು ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ನಿಯಂತ್ರಣ. ಇನ್ನೊಂದು, ನಾಗರಿಕನ ಕಡೆಗೆ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (liability).
ಒಂದು ಕಾರ್ಯಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ. ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು ಎಂದರೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಸಂಘಟನೆ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ (public law) ಶಾಖೆ. ಅವು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನೂ ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಶಾಲವಾದುದು. ಅದು ಪ್ರತ್ಯಾಯೋಜಿತ ಶಾಸನ (delegated legislation), ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ (administrative adjudication) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು (tribunals), ಮತ್ತು ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರ (discretion) ಹಾಗೂ ಅದರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು (writs), ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಗಮಗಳನ್ನು (public corporations) ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲದಂತಹ (Lokpal) ನಿಕಾಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಹಂತ 1: ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ಆಡಳಿತ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು. ಮೌರ್ಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಡೆ ಇತ್ತು, ಮತ್ತು ಕೌಟಿಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಳುವನೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಜೆ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಸಮೂಹ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲಲ್ಲ, ಆಳುವವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು.
ಹಂತ 2: ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ರಾಜಮುಕುಟ
ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ (East India Company) ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜಮುಕುಟ ಬಹಳ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದವು. ಸರ್ಕಾರದ ಯಂತ್ರಾಂಗದ ಬಹುಭಾಗ ಈ ಅವಧಿಯ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು. 1861 ರ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿನಿಯಮ (Act), 1894 ರ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿನಿಯಮ, ದಿವಾನಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (Code of Civil Procedure) ಮತ್ತು ಪುರಸಭಾ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು.
1861 ರ ಭಾರತೀಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು (High Courts) ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಪಟ್ಟಣಗಳೊಳಗೆ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ (prerogative) ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ರಿಟ್‌ಗಳು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.
ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. 1861 ರ P. and O. Steam Navigation ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅಸಾರ್ವಭೌಮ (non-sovereign) ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಣೆಗಾರ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ವಭೌಮ (sovereign) ಮತ್ತು ಅಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮುಂದಿನ ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ನಂತರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court) Kasturilal (1964) ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.
ಹಂತ 3: 1950 ರ ಸಂವಿಧಾನ
ಸಂವಿಧಾನ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನಿನ ನಡುವಿನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ.
- ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿ (jurisdiction). ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ (fundamental rights) ಜಾರಿಗಾಗಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಲು ಅನುಚ್ಛೇದ (Article) 32 ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಹಕ್ಕೇ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಅನುಚ್ಛೇದ 226 ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿಯೂ ರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 227 ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಅಧೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು (superintendence) ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಲಿಖಿತ ಮಾನದಂಡಗಳು. ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಅನಿಯಂತ್ರಿತ (arbitrary) ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 19 ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೀವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ಅಗತ್ಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ (welfare State). ಭಾಗ IV ರಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (Directive Principles) ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳಿರುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬೇಕು, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು ಬೆಳೆಯಿತು.
- ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉಪಬಂಧಗಳು. ಅನುಚ್ಛೇದ 12 "ರಾಜ್ಯ" ವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 298 ಮತ್ತು 299 ಸರ್ಕಾರಿ ಕರಾರುಗಳನ್ನು (contracts), ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ 300 ದಾವೆಗಳನ್ನು (suits) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 311 ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರನ್ನು (civil servants) ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 1976 ರ ನಲವತ್ತೆರಡನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ (Forty-second Amendment) ಸೇರಿಸಲಾದ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 323A ಮತ್ತು 323B ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳಿಗೆ ಉಪಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಂತ 4: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಾನೂನನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ, 1950 ರಿಂದ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಹಿತೆ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನಿನ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.
Province of Bombay v. Kusaldas S. Advani, AIR 1950 SC 222. ಬಾಂಬೆ ಸರ್ಕಾರ ಒಬ್ಬ ನಿರಾಶ್ರಿತನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಫ್ಲ್ಯಾಟನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನ್ಯಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ (act judicially) ಕರ್ತವ್ಯವಿರುವ ನಿಕಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಶಿಯೋರರಿ (certiorari) ಲಭ್ಯ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಸ್ವಾಧೀನ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ರಿಟ್ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಕುಚಿತ ಆರಂಭ ಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು.
State of Orissa v. Dr. (Miss) Binapani Dei, AIR 1967 SC 1269. ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು (evidence) ಅವಳಿಗೆ ತೋರಿಸದೆ ರಾಜ್ಯ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯೆಯ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಮರುನಿಗದಿಪಡಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು. ಸಿವಿಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಿರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶವೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು (natural justice) ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Court) ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
A.K. Kraipak v. Union of India, AIR 1970 SC 150. ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅರೆನ್ಯಾಯಿಕ (quasi-judicial) ಅಧಿಕಾರದ ನಡುವಿನ ಗೆರೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪಕ್ಷಪಾತಕ್ಕಾಗಿ (bias) ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
Maneka Gandhi v. Union of India, AIR 1978 SC 597. ಅರ್ಜಿದಾರಳ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟನ್ನು ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಸುನಾವಣೆಯಿಲ್ಲದೆ "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದಲ್ಲಿ" ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ರ ಅಡಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ "ಸರಿಯಾದ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ" ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಅನಿಯಂತ್ರಿತತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಘಾತ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯೋಚಿತತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಯಮವಾಯಿತು.
S.P. Sampath Kumar v. Union of India, AIR 1987 SC 386, ಮತ್ತು L. Chandra Kumar v. Union of India, AIR 1997 SC 1125. ಸೇವಾ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ 1985 ರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದವು. ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬದಲಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು Sampath Kumar ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. L. Chandra Kumar ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಯಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 226 ಮತ್ತು 227 ರ ಅಡಿಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗದು ಎಂದು ಅದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠಕ್ಕೆ (Division Bench) ಹೋಗುತ್ತವೆ.
N. Nagendra Rao and Co. v. State of Andhra Pradesh, AIR 1994 SC 2663. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸರಕುಗಳು ಅವರ ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (custody) ಕೊಳೆತುಹೋದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ (immunity) ಉಳಿದಿದೆ. ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.
ಶಾಸನಗಳು
ಪ್ರಕರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ಶಾಸನ ಕಾನೂನಿನ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು:
- ಸಂಗತಿ ಶೋಧಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ 1952 ರ ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ (Commissions of Inquiry Act);
- ಸೇವಾ ವಿವಾದಗಳಿಗಾಗಿ 1985 ರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ;
- 2003 ರ ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗ (Central Vigilance Commission) ಅಧಿನಿಯಮ;
- ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ 2005 ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮ;
- 16 ಜನವರಿ 2014 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ 2013 ರ ಲೋಕಪಾಲ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತರ ಅಧಿನಿಯಮ;
- ಹಲವಾರು ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ 2021 ರ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣ ಸುಧಾರಣಾ ಅಧಿನಿಯಮ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 1984 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ (Lokayukta) ಇದ್ದಾರೆ.
ಒಂದು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ನೋಟ
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಬಲಗಳಿವೆ. ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 32 ಮತ್ತು 226 ರ ಅಡಿಯ ವಿಮರ್ಶೆ ವಿಶಾಲವಾದುದು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಕಾರಣಗಳು, ಪ್ರಮಾಣಾನುಗತಿ (proportionality) ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಪೇಕ್ಷೆ (legitimate expectation) ಈಗ ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೊರತೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನು ಬದಲಾಗಬಹುದಾದ ಪ್ರಕರಣ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕುರಿತು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ತಿದ್ದಬೇಕಾಯಿತು. ಅದರ ಅಧಿನಿಯಮದ ನಂತರ ಲೋಕಪಾಲನ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕದ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ.
ಉಪಸಂಹಾರ. ಆಡಳಿತ ಕಾನೂನು ಎಂದರೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಇಡುವ ಕಾನೂನು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಂಪನಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯದ ನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ಸಂವಿಧಾನ ಅದಕ್ಕೆ ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ರಿಟ್ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 14, 19 ಮತ್ತು 21 ರಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 1950 ರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು Kusaldas Advani ಯಿಂದ Kraipak ಮತ್ತು Maneka Gandhi ವರೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. 1952 ರಿಂದ 2021 ರವರೆಗಿನ ಶಾಸನಗಳು ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು, ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳನ್ನು, ಜಾಗೃತವನ್ನು ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.B.A. LL.B. Semester 5 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
What should we fix or add?
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.