ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಅಪಕೃತ್ಯ ಕಾನೂನು
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 2
2019 Jun (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.B.A. LL.B. (Five Years) Sem 2 Law of Torts 2019 Jun (100 marks) Question Paper with Solutions in Kannada
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೆ Q12 ರಲ್ಲಿ KSLU ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವು ಅದರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 3 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2019 Jun (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2019 Jun (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2019 Jun (100 marks) examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1“ಎಲ್ಲಾ ಅಪಕೃತ್ಯಗಳು ದಿವಾನೀ ಅಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದಿವಾನೀ ಅಕ್ರಮಗಳು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲ”, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ (crime) ಎದುರಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು ಎಂದರೇನು; ಅಪಕೃತ್ಯದ (tort) ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು (ಕಲಂ 2(m), ಕಾಲಮಿತಿ ಅಧಿನಿಯಮ (Limitation Act) 1963; ಸಾಲ್ಮಂಡ್); ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪಕೃತ್ಯವೂ ಏಕೆ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು, ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗಿನ ಅತಿವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ (Subramanian Swamy); ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲದ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳು: ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (breach of contract) (ಕಲಂ 73, ಕರಾರು ಅಧಿನಿಯಮ), ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ (breach of trust) (ಕಲಂ 23, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಸ ಅಧಿನಿಯಮ), ಅರೆ-ಕರಾರು (quasi-contract) (ಕಲಂಗಳು 68 ರಿಂದ 72, ಕರಾರು ಅಧಿನಿಯಮ); ಅಪಕೃತ್ಯದ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು (Jay Laxmi Salt Works); ಅಪಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಾರು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಳ (Donoghue v. Stevenson, Klaus Mittelbachert); ಕ್ರಮಗಳ ಉಳಿಯುವಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ರೇಖೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ (M. Veerappa v. Evelyn Sequeira); ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕ; ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನ.
ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳು
ತಪ್ಪುಗಳು ಎರಡು ವಿಶಾಲ ಬಗೆಯವು. ಅಪರಾಧ ಸಮಾಜದ ವಿರುದ್ಧದ ತಪ್ಪು. ರಾಜ್ಯವು ಅದರ ಅಭಿಯೋಜನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಅದರ ಗುರಿ. ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು ಒಬ್ಬ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ತಪ್ಪು. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಪರಿಹಾರ (compensation) ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಅವನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅದರ ಗುರಿ.
ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಅಪಕೃತ್ಯವು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಆ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲದ ಇತರ ತಪ್ಪುಗಳೂ ಇವೆ.
ಅಪಕೃತ್ಯ ಎಂದರೇನು
ಕಲಂ 2(m), ಕಾಲಮಿತಿ ಅಧಿನಿಯಮ 1963, ಹೀಗೆ ಉಪಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ: "ಅಪಕೃತ್ಯ" ಎಂದರೆ "ಕೇವಲ ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು". ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೇ ಹೇಳಿಕೆಯ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಪಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳು, ಅಂದರೆ ಕರಾರಿನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು, ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಲ್ಮಂಡ್ ಅಪಕೃತ್ಯವನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅದು ಅನಿರ್ಧರಿತ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ (unliquidated damages) ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನ (common law) ಕ್ರಮವೇ ಪರಿಹಾರ (remedy) ಆಗಿರುವ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು. ಅದು ಕೇವಲ ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸಮನ್ಯಾಯದ (equitable) ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಣೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗಿರಬಾರದು.
ಭಾಗ 1: ಎಲ್ಲ ಅಪಕೃತ್ಯಗಳೂ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳು
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪಕೃತ್ಯಕ್ಕೂ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ.
- ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ದಾವೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮವನ್ನು ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ, ಯಾರ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಯಿತೋ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
- ಪರಿಹಾರವು ನಷ್ಟ ತುಂಬಿಕೊಡುವಿಕೆಯೇ. ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು (damages) ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧಕಾಜ್ಞೆಯನ್ನು (injunction) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
- ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆ ವಾದಿಗೆ (plaintiff) ಸೇರಿದ್ದು. ಅವನು ಅದನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಬಹುದು, ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬಹುದು.
- ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ದಾವೆಯನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿ ಅಧಿನಿಯಮ 1963 ರ ಕಾಲ ಪರಿಮಿತಿಯ ಅವಧಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗಿನ ಅತಿವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಒಂದೇ ಕೃತ್ಯ ಅಪಕೃತ್ಯವೂ ಅಪರಾಧವೂ ಆಗಬಹುದು. ಹಲ್ಲೆ (assault), ಮಾನಹಾನಿ (defamation) ಮತ್ತು ಅತಿಕ್ರಮಣ (trespass) ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಆಗ ಸಿವಿಲ್ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅಭಿಯೋಜನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ, ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. Subramanian Swamy v. Union of India, (2016) 7 SCC 221 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court) ಅಪರಾಧಿಕ ಮಾನಹಾನಿಯನ್ನು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ (free speech) ಮೇಲಿನ ಕಾರಣಬದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧನೆ (reasonable restriction) ಎಂದು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಅದು ಗೌರವವನ್ನು (reputation) ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ (right to life) ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಪರಾಧಿಕ ಪರಿಹಾರ ಸಿವಿಲ್ ಪರಿಹಾರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಪಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದೇ ಸಂಗತಿಗಳು ಎರಡಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾಗ 2: ಎಲ್ಲ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳೂ ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲ
ಹಲವಾರು ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳು ಅಪಕೃತ್ಯಗಳ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
1. ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ. ಕರಾರು (contract) ಪಕ್ಷಕಾರರು ತಮಗಾಗಿ ತಾವೇ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷಕಾರನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದವು. ಕಲಂ 73, ಭಾರತೀಯ ಕರಾರು ಅಧಿನಿಯಮ (Indian Contract Act) 1872, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಪಕ್ಷಕಾರನು ಅದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಹಕ್ಕುಳ್ಳವನು. ಇದು ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು, ಆದರೆ ಅಪಕೃತ್ಯವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಕರ್ತವ್ಯವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕಾನೂನಿನಿಂದಲ್ಲ, ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ (agreement) ಬಂದಿತು.
2. ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ (trust) ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಸಧಾರಿಯ (trustee) ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಫಲಾನುಭವಿಗೆ (beneficiary) ಮಾತ್ರ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದವು. ಕಲಂ 23, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಸ ಅಧಿನಿಯಮ 1882, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಸಗುವ ನ್ಯಾಸಧಾರಿ ನ್ಯಾಸ ಆಸ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಫಲಾನುಭವಿಗೆ ಆದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡಬೇಕು. ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ಕಳೆದುಹೋದುದನ್ನು ಮರಳಿ ಒದಗಿಸುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ.
3. ಅರೆ-ಕರಾರು. ಕಲಂಗಳು 68 ರಿಂದ 72, ಭಾರತೀಯ ಕರಾರು ಅಧಿನಿಯಮ 1872, ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದವಿಲ್ಲದೆ, "ಕರಾರಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವ" ಹೊಣೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ (mistake) ತನಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದನ್ನು ಕಲಂ 72 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಉಚಿತವಲ್ಲದ ಕೃತ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಂ 70 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಈ ಹೊಣೆಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಆದವು, ಆದರೆ ಅವು ಕರಾರಿನಿಂದಾಗಲೀ ಅಪಕೃತ್ಯದಿಂದಾಗಲೀ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
4. ಇತರ ಸಮನ್ಯಾಯದ ಹೊಣೆಗಳು. ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಹೊಣೆಗಳು. ಅವುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಸಾಲ್ಮಂಡ್‌ನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಪಕೃತ್ಯವಲ್ಲ.
ಅಪಕೃತ್ಯದ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಅಪಕೃತ್ಯವನ್ನು ಈ ಇತರ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಯಾವುದು? Jay Laxmi Salt Works (P) Ltd v. State of Gujarat, (1994) 4 SCC 1 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಕಟ್ಟಿದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಒಡ್ಡು ಮೇಲ್ಮನವಿದಾರನ ಉಪ್ಪಿನ ಆಗರಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಅಪಕೃತ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವು ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿವರಿಸಿತು. ಕರಾರಿನ ಕರ್ತವ್ಯವು ಪಕ್ಷಕಾರರಿಂದ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು. ಇದರಿಂದ ಅಪಕೃತ್ಯದ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬರುತ್ತವೆ:
- ಕರ್ತವ್ಯವು ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಲ್ಲ, ಕಾನೂನಿನಿಂದ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ;
- ಅದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಪಕ್ಷಕಾರನಿಗಲ್ಲ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು; ಮತ್ತು
- ಅದರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನಿರ್ಧರಿತ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ.
ಅಪಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಾರು ಸಂಧಿಸುವ ಸ್ಥಳ
ಕರಾರಿಲ್ಲದ ಅಪಕೃತ್ಯ. Donoghue v. Stevenson, [1932] AC 562 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ತಯಾರಕನ (manufacturer) ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕಳನ್ನು (consumer) ತಲುಪಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಅವರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಕರಾರು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಕರಾರಿನಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ತಯಾರಕನು ಅಪಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಕಾಳಜಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ (duty of care) ಹೊಂದಿದ್ದನು ಎಂದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಕರಾರಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಅಪಕೃತ್ಯ. Klaus Mittelbachert v. East India Hotels Ltd, AIR 1997 Del 201 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ನವದೆಹಲಿಯ ಒಂದು ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಬ್ಬ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಹಲಗೆಯಿಂದ ಅದರ ಈಜುಕೊಳಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದನು. ಆ ಹಲಗೆಗೆ ಕೊಳ ತೀರಾ ಆಳವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ತಲೆಗೆ ಪೆಟ್ಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವನು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುಪೀಡಿತನಾದನು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ವಿಧಿಸುವ ಹೋಟೆಲ್ ತನ್ನ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಳಜಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (High Court) ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಅತಿಥಿಗಳು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದಾವೆಗೆ (suit) ರೂ. 50 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅತಿಥಿಗೆ ಹೋಟೆಲಿನೊಂದಿಗೆ ಕರಾರು ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕರ್ತವ್ಯವು ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯವೂ ಹೌದು.
ಈ ರೇಖೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ
- ಯಾರು ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು. ಕರಾರಿನಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಕಾರ ಮಾತ್ರ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು. ಅಪಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ, Donoghue v. Stevenson ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕೋ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು.
- ಕಾಲ ಪರಿಮಿತಿ. ಕಾಲಮಿತಿ ಅಧಿನಿಯಮ 1963 ಕರಾರಿನ ಮತ್ತು ಅಪಕೃತ್ಯದ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆರಂಭ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ. ಕರಾರಿನ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಕೃತ್ಯದ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವು, ನೋವು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ತೀರಾ ದೂರದ್ದಲ್ಲದ ಎಲ್ಲ ಹಾನಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಕ್ರಮದ ಉಳಿಯುವಿಕೆ. M. Veerappa v. Evelyn Sequeira, (1988) 1 SCC 556 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕಕ್ಷಿದಾರನು ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯ (advocate) ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿದನು ಮತ್ತು ದಾವೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಲಂ 306, ಭಾರತೀಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮ 1925, ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು. ಆ ಕಲಂ ಮಾನಹಾನಿ, ಹಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾನಿಗಳ ಕ್ರಮ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾನಿಗಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪಕೃತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ದಾವೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರಾರಿನ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ
| ಅಂಶ | ಅಪಕೃತ್ಯ | ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ | ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ | ಅರೆ-ಕರಾರು |
|---|---|---|---|---|
| ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು | ಕಾನೂನು | ಪಕ್ಷಕಾರರು | ನ್ಯಾಸ | ಕಾನೂನು |
| ಯಾರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕು | ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ | ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷಕಾರನಿಗೆ | ಫಲಾನುಭವಿಗೆ | ಪ್ರಯೋಜನ ಒದಗಿಸಿದ ಅಥವಾ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ |
| ಪರಿಹಾರ | ಅನಿರ್ಧರಿತ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ | ಪರಿಹಾರ (ಕಲಂ 73) | ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವುದು (ಕಲಂ 23) | ಮರುಪಾವತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಪಾವತಿ |
| ಇದು ಅಪಕೃತ್ಯವೇ? | ಹೌದು | ಅಲ್ಲ | ಅಲ್ಲ | ಅಲ್ಲ |
ತೀರ್ಮಾನ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಪಕೃತ್ಯವೂ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಕಲಂ 2(m), ಕಾಲಮಿತಿ ಅಧಿನಿಯಮ 1963, ಅಪಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪು ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಿವಿಲ್ ತಪ್ಪುಗಳ ವರ್ಗ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದುದು. ಅದು ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ನ್ಯಾಸದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಕರಾರಿನ ಹೊಣೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವು ಕಾನೂನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದಲ್ಲ, ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ, ನ್ಯಾಸದಿಂದ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಯೋಜನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. Jay Laxmi Salt Works ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಕಾನೂನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವೇ ಅಪಕೃತ್ಯದ ಗುರುತು. ಅದರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಅನಿರ್ಧರಿತ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವೇ ಪರಿಹಾರ. Klaus Mittelbachert ತೋರಿಸುವಂತೆ, ಒಂದೇ ಸಂಗತಿಗಳು ಅಪಕೃತ್ಯವೂ ಕರಾರಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೂ ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಎರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.B.A. LL.B. Semester 2 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
What should we fix or add?
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.