ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನು I
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 3
2018 Jun ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.A. LL.B. (Five Years) Sem 3 Constitutional Law I 2018 Jun Question Paper with Solutions in Kannada
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 9 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2018 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2018 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2018 Jun examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 14 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಸೂಚನೆಗಳು
- N.B. (1) Answer Q. No. 4 and 5 and any two of the remaining questions in Part - (2) 2. Answer Q. No. 9 and 10 and any two of the remaining questions in Part - (3) 3. Marks are indicated against each question.
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q4
Part 1
Q1ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಅನುಚ್ಛೇದ (Article) 19(1)(a) ರ ಪಠ್ಯ; ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ; ಅದನ್ನು ಯಾರು ಕ್ಲೇಮು ಮಾಡಬಹುದು; ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಒಂದೊಂದೇ ಆಯಾಮ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿರ್ಧರಿತ ಪ್ರಕರಣ (decided case) (ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ, ಸುದ್ದಿಮುದ್ರಣ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಮತದಾರ, ಮೌನ, ಅಂತರ್ಜಾಲ); ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಎಂಬ ನಿಯಮ; ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಬಂಧ; ಒಂದು ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ; ಒಂದು ಉಪಸಂಹಾರ.
ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹತ್ವ
ಎಲ್ಲಾ ಪೌರರಿಗೂ "ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ (freedom of speech and expression)" ಹಕ್ಕು ಇರತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುವುದು: ಮಾತು, ಬರಹ, ಮುದ್ರಣ, ಚಿತ್ರಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮ.
ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಖ್ಯ.
- ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (democracy). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಆರಿಸಬಲ್ಲರು.
- ಸತ್ಯ. ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಕೆಟ್ಟವುಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾನವ ಘನತೆಯ ಭಾಗ.
ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೌರರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಒಂದು ಕಂಪನಿ ಪೌರನಲ್ಲ. ಆದರೆ Bennett Coleman & Co v. Union of India, AIR 1973 SC 106 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಪೌರರಾಗಿರುವ ಷೇರುದಾರರು, ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲಕ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ (court) ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಸುದ್ದಿಮುದ್ರಣ ಕಾಗದದ ನೀತಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ರ ಪದಗಳು ಚಿಕ್ಕವು. ಅವುಗಳ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥ ಕೆಳಗಿನ ನಿರ್ಧರಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.
1. ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ಸಂವಿಧಾನ (Constitution) ಪತ್ರಿಕಾರಂಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗ.
Romesh Thappar v. State of Madras, AIR 1950 SC 124. Cross Roads ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ವಾರಪತ್ರಿಕೆ. ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court) ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪ್ರಚಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ರಸಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಭದ್ರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಸಾರದ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೃದಯಕ್ಕೇ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Sakal Papers (P) Ltd v. Union of India, AIR 1962 SC 305. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಲೆಗೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ (ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಪುಟ) ಅಧಿನಿಯಮ (Act) 1956 ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಕ್ಕು ಕೇವಲ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರಸಾರದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಸಣ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಆಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾನೂನು ಅನೂರ್ಜಿತವಾಗಿತ್ತು (void).
Indian Express Newspapers (Bombay) Pvt Ltd v. Union of India, AIR 1986 SC 515. ಆಮದು ಮಾಡಿದ ಸುದ್ದಿಮುದ್ರಣ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಸೀಮಾಸುಂಕವನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವು. ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಊನಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ಭಾರವಾದ ತೆರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ. "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಆಧಾರವಲ್ಲ ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.
2. ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಮತದಾರ
Union of India v. Association for Democratic Reforms, AIR 2002 SC 2112. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಮತದಾರರು ಹಕ್ಕುಳ್ಳವರೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮತ ಚಲಾವಣೆ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಗತಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮತದಾರ ನಿಜವಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು.
People's Union of Civil Liberties v. Union of India, AIR 2003 SC 2363. ಆಗ ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಲಂ (section) 33B ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಲಂ 33B ಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಮಾಹಿತಿಯ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗ ಎಂದು ಅದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
3. ಮೌನವಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕು
Bijoe Emmanuel v. State of Kerala, (1986) 3 SCC 615. ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇಲಾಖೆಯ ಸುತ್ತೋಲೆಗಳಡಿ ಅವರನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮಾತನಾಡದಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವಂತೆ ಯಾವ ಕಾನೂನೂ ಯಾರನ್ನೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಬಲವಿಲ್ಲದ ಸುತ್ತೋಲೆಗಳು ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು (fundamental right) ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾರವು.
4. ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತು
Shreya Singhal v. Union of India, (2015) 5 SCC 1. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಧಿನಿಯಮ, 2000 ರ ಕಲಂ 66A ಅಡಿ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. "ಘೋರವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ" ಆದ ಅಥವಾ "ಕಿರಿಕಿರಿ" ಅಥವಾ "ಅನನುಕೂಲ" ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಆ ಕಲಂ ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಅದರ ಪದಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು, ನಿರಪಾಯಕಾರಿ ಮಾತನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ ಮೌನಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಚರ್ಚೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಪ್ರಚೋದನೆಗೆ ಸಮನಾದ ಮಾತನ್ನು ಮಾತ್ರ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
Anuradha Bhasin v. Union of India, 10 ಜನವರಿ 2020 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು, ಅವು ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಬೇಕು.
5. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳು
ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ಕೇವಲ ಎಂಟು ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣಬದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ (reasonable restriction) ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ: ಅದರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ (sovereignty) ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ, ಅದರ ಭದ್ರತೆ, ವಿದೇಶಿ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಉಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಸಭ್ಯತೆ ಅಥವಾ ನೈತಿಕತೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಂದನೆ, ಮಾನನಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ.
Kedar Nath Singh v. State of Bihar, AIR 1962 SC 955. ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಾತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ 124A ಯಲ್ಲಿನ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಟೀಕೆ, ಎಷ್ಟೇ ಕಟುವಾಗಿದ್ದರೂ, ರಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅನಂತರ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ 2023 ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜದ್ರೋಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ.
Amish Devgan v. Union of India, 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ವೈರತ್ವವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲು ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುವ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಏನನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
Kaushal Kishor v. State of Uttar Pradesh, 3 ಜನವರಿ 2023 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಆಧಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಎಂದು ಒಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾರವು.
ಕಾರಣಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಬಂಧನೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಕಾರಣಬದ್ಧ. ನಿರ್ಬಂಧನೆಗೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರೊಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಉದ್ದೇಶವಿದೆಯೇ, ಮತ್ತು ಅದು ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಕಠಿಣವಾದ ಕ್ರಮ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತೇ, ಮತ್ತು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಅನುಪಾತವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೇ ಎಂದೂ ಅದು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾತನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.
6. ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು. Naresh Shridhar Mirajkar v. State of Maharashtra, AIR 1967 SC 1 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಹೆದರಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು (evidence) ಪ್ರಕಟಿಸದಂತೆ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (High Court) ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಆದೇಶ ಮಾಡುವ ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಹುಮತದಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ (jurisdiction) ಮಾಡಿದ ನ್ಯಾಯಿಕ ಆದೇಶವಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹಿದಾಯತುಲ್ಲಾ ಭಿನ್ನಮತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.
7. ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಬಂಧ
Brij Bhushan v. The State of Delhi, AIR 1950 SC 129. ಕೋಮು ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ Organiser ನ ಸಂಪಾದಕನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಆಧರಿಸಲಾದ ಆಧಾರ ಆಗ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆ ಉಪಬಂಧವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಅದು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸಮರ್ಥನೆ ಬೇಕು.
ಸಾರಾಂಶ
| ಆಯಾಮ | ಪ್ರಕರಣ |
|---|---|
| ಆಲೋಚನೆಗಳ ಪ್ರಸಾರ | Romesh Thappar |
| ಪ್ರಸಾರದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಪುಟಗಳು | Sakal Papers, Bennett Coleman |
| ಸುದ್ದಿಮುದ್ರಣ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ | Indian Express |
| ಮತದಾರನ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು | ADR, PUCL |
| ಮೌನ | Bijoe Emmanuel |
| ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾತು | Shreya Singhal, Anuradha Bhasin |
| ಮಿತಿಗಳು | Kedar Nath Singh, Amish Devgan, Kaushal Kishor |
ಉಪಸಂಹಾರ. ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ರಡಿಯ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಪತ್ರಿಕಾರಂಗ, ಪ್ರಸಾರ, ಮಾಹಿತಿ, ಮೌನ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ, ಮತ್ತು ಕಾರಣಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ತೀರ್ಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ತಳಹದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.A. LL.B. Semester 3 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.