मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
गुन्ह्यांचा कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 2
Nov 2011 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
गुन्ह्यांचा कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 2
Nov 2011 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2011 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2011 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
या खंडातील प्रश्न Nov 2011 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer in not more than two sentences, all 10 20 Marks
उत्तर
दोन्हींची व्याख्या भारतीय दंड संहिता, 1860 (Indian Penal Code, 1860) चे कलम (section) 23 करते. या व्याख्या आता भारतीय न्याय संहिता, 2023 (Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023) ची कलमे 2(36) आणि 2(37) यांत आहेत.
गैरलाभ (wrongful gain) म्हणजे "लाभ मिळवणारी व्यक्ती ज्या मालमत्तेवर कायदेशीररीत्या हक्कदार नाही, अशा मालमत्तेचा बेकायदा मार्गाने झालेला लाभ".
गैरहानी (wrongful loss) म्हणजे "हानी सोसणारी व्यक्ती ज्या मालमत्तेवर कायदेशीररीत्या हक्कदार आहे, अशा मालमत्तेची बेकायदा मार्गाने झालेली हानी".
दोन्हींमध्ये दोन घटक समान आहेत. बेकायदा मार्ग असले पाहिजेत, आणि व्यक्ती कोणत्या बाजूला आहे हे कायदेशीर हक्कदारीचा प्रश्न ठरवतो.
हे कलम पुढे गैरपणे लाभ मिळवणे आणि गैरपणे हानी सोसणे यांचे स्पष्टीकरण करते. एखादी व्यक्ती केवळ मालमत्ता मिळवते तेव्हाच नव्हे, तर ठेवून घेण्याचा हक्क नसलेली मालमत्ता ठेवून घेते तेव्हाही, गैरपणे लाभ मिळवते. एखादी व्यक्ती केवळ मालमत्तेपासून वंचित होते तेव्हाच नव्हे, तर तिचा हक्क असलेल्या मालमत्तेपासून तिला दूर ठेवले जाते तेव्हाही, गैरपणे हानी सोसते.
या व्याख्या का महत्त्वाच्या आहेत. अप्रामाणिकपणे (dishonestly) या शब्दाचा त्या पाया आहेत. कलम 24 त्याची व्याख्या करते. एका व्यक्तीला गैरलाभ किंवा दुसऱ्या व्यक्तीला गैरहानी घडवण्याच्या उद्देशाने (intention) कोणतीही गोष्ट करणारी व्यक्ती अप्रामाणिकपणे कृती करते. "अप्रामाणिकपणे" हा पुढे चोरी, अपहार, फौजदारी न्यासभंग (criminal breach of trust) आणि ठकवणूक (cheating) यांचा मानसिक घटक आहे. म्हणून या दोन व्याख्या मालमत्तेविरुद्धच्या अपराधांच्या (offences) संपूर्ण प्रकरणात सर्वत्र आढळतात.
The rest of the answers
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.