मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
पर्यावरण कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
LL.B. (3 वर्षे) · सत्र 2
2018-19 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
LL.B. (3 वर्षे) सत्र 2 पर्यावरण कायदा 2018-19: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 30 ऑक्टोबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 31 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2018-19 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने 2018-19 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न 2018-19 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer the followings, not more than two sentences (all 10) 20 Marks
1.कठोर दायित्व (strict liability) याची व्याख्या करा.[2]
उत्तर
अर्थ. कठोर दायित्व (strict liability) म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या जमिनीतून धोकादायक वस्तू निसटल्यामुळे झालेल्या हानीसाठी, निष्काळजीपणा (negligence) सिद्ध न करताही येणारे दायित्व (liability).
नियम. हा नियम Rylands v. Fletcher (1866) मधून येतो. एखादी व्यक्ती स्वतःच्या उद्देशांसाठी, निसटल्यास अपाय करण्याची शक्यता असलेली वस्तू आपल्या जमिनीवर आणू शकते. ती वस्तू तो स्वतःच्या जोखमीवर तेथे ठेवतो. ती निसटल्यामुळे स्वाभाविकपणे होणाऱ्या सर्व हानीसाठी तो prima facie जबाबदार असतो.
त्या प्रकरणात. प्रतिवादीने (defendant) आपल्या जमिनीवर जलाशय बांधून घेतला होता. जुन्या खाणींच्या विवरांमधून पाणी फुटून वादीची (plaintiff) खाण पाण्याखाली गेली. प्रतिवादी निष्काळजी नसतानाही त्याला जबाबदार ठरवण्यात आले.
चार घटक.
- प्रतिवादीने आपल्या जमिनीवर एखादी वस्तू आणली.
- ती निसटल्यास अपाय करण्याची शक्यता होती.
- ती निसटली.
- जमिनीचा वापर अनैसर्गिक (non-natural) होता.
अपवाद.
- असाधारण नैसर्गिक घटनेसारखे दैवी कृत्य (Act of God).
- ज्याच्यावर प्रतिवादीचे नियंत्रण नव्हते अशा त्रयस्थ व्यक्तीचे कृत्य (Act of a stranger).
- स्वतः वादीची चूक (Default of the plaintiff).
- वादीची संमती (Consent).
- वैधानिक प्राधिकार (Statutory authority).
जमिनीचा नैसर्गिक वापर हा कधीकधी सहावा अपवाद म्हणून नमूद केला जातो.
पर्यावरणीय अपघातांमध्ये. विषारी रसायने साठवणाऱ्या कारखान्यातून ती रसायने शेजारच्या शेतांमध्ये गळली, तर तो कारखाना कठोरपणे जबाबदार ठरू शकतो.
भारत आणखी पुढे गेला. M.C. Mehta v. Union of India (Oleum Gas Leak), AIR 1987 SC 1086 मध्ये, धोकादायक उपक्रम संपूर्णपणे (absolutely) जबाबदार असतो, असे सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) ठरवले. यांपैकी कोणताही अपवाद त्याला लागू होत नाही.
थोडक्यात. दोषाशिवाय दायित्व, पण अपवादांच्या अधीन.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the LL.B. 3 Years (Marathi) Semester 2 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.