मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
कामगार कायदा आणि औद्योगिक संबंध 2
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 9
Dec 2025 - 75/25 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 9 कामगार कायदा आणि औद्योगिक संबंध 2 Dec 2025 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 29 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Dec 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Dec 2025 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Dec 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 21 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Answer the following not more than two sentences (Any Six) 12 Marks
(1)सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 खाली 'कंत्राटी कामगार' (Contract Labour).[2]
उत्तर
सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 चे कलम 2(19) कंत्राटी कामगाराची व्याख्या करते. त्याचा अर्थ एखाद्या आस्थापनेच्या कामात किंवा त्याच्याशी संबंधित कामात कंत्राटदाराकडून किंवा कंत्राटदारामार्फत कामावर घेतलेला कामगार. तो "मुख्य नियोक्त्याच्या माहितीने किंवा माहितीशिवाय" कामावर घेतलेला असतो, आणि या शब्दप्रयोगात आंतरराज्य स्थलांतरित कामगाराचा समावेश होतो.
कोणाला वगळले आहे. व्याख्या अर्धवेळ कर्मचाऱ्याखेरीज, कंत्राटदाराने स्वतःच्या आस्थापनेसाठी नियमितपणे कामावर ठेवलेल्या कामगाराला वगळते. त्या कामगाराबाबत तीन गोष्टी खऱ्या असल्या पाहिजेत. त्याची नोकरी कायमस्वरूपी नियुक्तीसह, नोकरीच्या शर्तींच्या परस्पर मान्य मानकांनी नियंत्रित असली पाहिजे. त्याला वेतनात नियतकालिक वाढी मिळाल्या पाहिजेत. त्याला अंमलात असलेल्या कायद्याखाली सामाजिक सुरक्षा संरक्षण आणि इतर कल्याण लाभ मिळाले पाहिजेत.
हे अपवर्जन का महत्त्वाचे आहे. कंत्राटदाराचे स्वतःचे कायमस्वरूपी कर्मचारी हे त्याचे कर्मचारी आहेत. त्यांना ज्या आस्थापनेत नियुक्त केले आहे त्या आस्थापनेचे ते कंत्राटी कामगार नाहीत. हे अपवर्जन स्थिर कर्मचारीवर्गाला कामानुसार पुरवलेल्या कामगारांपासून वेगळे करते.
संबंधित व्याख्या. कंत्राटदाराची व्याख्या कलम 2(20) मध्ये आहे. कंत्राटी कामगारांमार्फत आस्थापनेसाठी विशिष्ट परिणाम निर्माण करण्याचे काम स्वीकारणारी व्यक्ती म्हणजे कंत्राटदार. तो केवळ मनुष्यबळ म्हणून कंत्राटी कामगार पुरवत असेल तरीही तो कंत्राटदार असतो. या शब्दात उपकंत्राटदाराचा समावेश होतो.
त्याचा वापर कसा होतो. कलम 2(27)(d) खाली कंत्राटदार हा या संहितेखालील नियोक्ता असतो. त्यामुळे त्याने आपल्या कामगारांसाठी भविष्य निर्वाह निधी आणि विमा यांचे अंशदान भरले पाहिजे. कलम 17 खाली मुख्य नियोक्ता त्या रकमा त्याच्याकडून वसूल करू शकतो.
Royal Talkies, Hyderabad v. Employees' State Insurance Corporation, (1978) 4 SCC 204, मध्ये एका चित्रपटगृहाचे उपाहारगृह आणि सायकल स्टँड कंत्राटदार चालवत. सर्वोच्च न्यायालयाने ठरवले की ते कामगार विम्याच्या प्रयोजनांसाठी कर्मचारी होते. चित्रपटगृह त्यांचा मुख्य नियोक्ता होते आणि त्याला त्यांच्यासाठी अंशदान भरावे लागले.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 9 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.