मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
मानवी हक्क कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 8
May 2025 - 75/25 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 8 मानवी हक्क कायदा May 2025 - 75/25: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2025 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न May 2025 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 21 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Answer any SIX of the following in not more than two sentences (12 Marks - 2 marks each)
(1)मानवी हक्कांची व्याख्या द्या.[2]
उत्तर
मानवी हक्क (human rights) म्हणजे कोणत्याही सरकारने दिलेले म्हणून नव्हे, तर केवळ ती व्यक्ती मानव आहे म्हणून प्रत्येक व्यक्तीकडे असलेले हक्क. भारतात मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1993 (Protection of Human Rights Act 1993), कलम 2(1)(d) त्यांची व्याख्या "संविधानाने (Constitution) हमी (guaranteed) दिलेले किंवा आंतरराष्ट्रीय प्रसंविदांमध्ये (Covenants) अंतर्भूत असलेले आणि भारतातील न्यायालयांकडून (courts) अंमलबजावणीयोग्य (enforceable) असलेले, व्यक्तीच्या जीवन, स्वातंत्र्य, समता आणि प्रतिष्ठा (dignity) यांच्याशी संबंधित हक्क" अशी करतो.
भारतीय व्याख्येतील चार घटक.
- आशय: जीवन, स्वातंत्र्य, समता आणि प्रतिष्ठा यांच्याशी संबंधित हक्क.
- धारक: "व्यक्ती", म्हणून नागरिक आणि बिगरनागरिक दोघेही.
- स्रोत: एकतर संविधान किंवा आंतरराष्ट्रीय प्रसंविदा. कलम 2(1)(f) 16 डिसेंबर 1966 च्या ICCPR आणि ICESCR, आणि केंद्र सरकार अधिसूचित करील असा इतर कोणताही अभिसमय, यांची नावे देते.
- अंमलबजावणीयोग्यता: ते "भारतातील न्यायालयांकडून अंमलबजावणीयोग्य" असले पाहिजेत.
व्याख्येमागील व्यापक कल्पना. 1948 चा वैश्विक जाहीरनामा (Universal Declaration) "मानवी कुटुंबातील सर्व सदस्यांची अंगभूत (inherent) प्रतिष्ठा आणि त्यांचे समान व अहस्तांतरणीय (inalienable) हक्क" यांपासून सुरू होतो. अनुच्छेद 1 सांगतो: "सर्व मानव जन्मतः स्वतंत्र आहेत आणि प्रतिष्ठा व हक्क यांबाबत समान आहेत". म्हणून मानवी हक्क असे असतात:
- अंगभूत: ते जन्मासोबत येतात, आणि कायदा त्यांना निर्माण करत नाही, तर मान्यता देतो;
- वैश्विक (universal): ते सर्वत्र प्रत्येकाचे असतात;
- अहस्तांतरणीय: त्यांचा त्याग करता येत नाही, किंवा ते हिरावून घेता येत नाहीत; आणि
- अविभाज्य (indivisible): नागरी, राजकीय, आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्क एकत्र उभे राहतात.
सांगायला हवी अशी एक मर्यादा. बहुतेक मानवी हक्क निरपवाद (absolute) नसतात. इतरांचे हक्क, नैतिकता, सार्वजनिक सुव्यवस्था (public order) आणि सर्वसाधारण कल्याण यांच्या संरक्षणासाठी कायद्याने ठरवलेल्या मर्यादांना जाहीरनाम्याचा अनुच्छेद 29(2) परवानगी देतो.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 8 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.