मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
संविदा कायदा II
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 8
Nov 2011 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 8 संविदा कायदा II Nov 2011: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2011 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2011 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Nov 2011 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: (1) Cite case laws wherever necessary. (2) Figures to the right indicate marks assigned to each question.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Write in not more than two sentences (20 Marks - 2 marks each)
(a)तारणाला उपनिधानाचा विशेष प्रकार का म्हटले जाते?[2]
उत्तर
तारण (pledge) म्हणजे "ऋणाच्या फेडीसाठी किंवा वचनाच्या (promise) पालनासाठी (performance) प्रतिभूती (security) म्हणून केलेले वस्तूंचे उपनिधान (bailment)" (भारतीय संविदा अधिनियम, 1872 (Indian Contract Act, 1872) चे कलम (section) 172). त्यात उपनिधानाचा प्रत्येक घटक असतो: एखाद्या उद्देशासाठी वस्तूंची (goods) सुपूर्दगी (delivery), आणि त्या परत करणे. त्याचा उद्देश नेहमी प्रतिभूती हाच असतो, म्हणून त्याला उपनिधानाचा विशेष प्रकार म्हटले जाते. सामान्य उपनिहितीला (bailee) नसलेले हक्क तो उद्देश तारण घेणाऱ्याला (pawnee) देतो.
ते विशेष का ठरते.
- ऋणासाठी राखून ठेवणे. ऋण, त्यावरील व्याज आणि त्याचा आवश्यक खर्च यांसाठी तारण घेणारा वस्तू ठेवून घेऊ शकतो (कलम 173).
- विक्रीचा अधिकार. कसूर (default) झाल्यास, तारण देणाऱ्याला (pawnor) वाजवी (reasonable) नोटीस (notice) दिल्यानंतर, तो वस्तू विकू शकतो (कलम 176). सामान्य उपनिहिती फार तर धारणाधिकाराखाली (lien) वस्तू ठेवून घेऊ शकतो.
- मालक नसलेल्यांनी केलेले तारण. सद्भावाने (good faith) तारण घेणाऱ्याला व्यापारी अभिकर्त्याकडून (mercantile agent) वैध तारण मिळू शकते (कलम 178). शून्यकरणीय (voidable) संविदेखाली वस्तू धारण करणाऱ्या व्यक्तीकडूनही ते मिळू शकते (कलम 178A).
- विशेष स्वामित्व. तारण घेणाऱ्याच्या हिताला तारण देणाऱ्याच्या प्रतिभूतीरहित (unsecured) धनकोंपेक्षा (creditors) अग्रक्रम मिळतो.
Bank of Bihar v. State of Bihar, AIR 1971 SC 1210. एका बँकेकडे तारण ठेवलेली साखर, तारण देणाऱ्याकडून देय असलेल्या साखर उपकरासाठी, राज्याने जप्त करून विकली. तारण घेणाऱ्याला "विशेष स्वामित्व" (special property) आणि "सामान्य स्वरूपाचा नसलेला" धारणाधिकार असतो, असे सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) ठरवले. प्रतिभूतीरहित धनको असलेल्या राज्याला, तारणाने सुरक्षित केलेली रक्कम बँकेला भरून द्यावी लागली.
म्हणून तारण म्हणजे प्रतिभूतीसाठी केलेले उपनिधान, आणि ती प्रतिभूतीच त्याला त्याचे विशेष नियम देते.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 8 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.