मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
प्रशासकीय कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 7
Nov 2016 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 7 प्रशासकीय कायदा Nov 2016: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 27 ऑक्टोबर 2026.
ही आवृत्ती सुधारित: 29 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Nov 2016 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Nov 2016 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 3 तास · एकूण गुण: 100 · 25 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: 1. Attempt all questions. 2. Figures to the right indicate full marks. 3. Support your answers with relevant case laws.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Answer in two sentences 20 Marks
(1)अर्धन्यायिक कार्य म्हणजे काय?[2]
उत्तर
अर्धन्यायिक कार्य म्हणजे जे निव्वळ प्रशासकीय नाही आणि पूर्णपणे न्यायिकही नाही असे कार्य. प्राधिकरणाला हक्कांवर परिणाम करणाऱ्या प्रश्नाचा निर्णय द्यावा लागतो, आणि सामग्रीचा विचार करून न्याय्यपणे तो निर्णय दिला पाहिजे. ते न्यायालय (court) नसते, ते पुराव्याच्या नियमांनी बांधलेले नसते, आणि ते धोरणही विचारात घेऊ शकते. "अर्ध" (quasi) म्हणजे "जणू". प्राधिकरण न्यायाधीश नसताना, जणू न्यायाधीश असल्याप्रमाणे कृती करते.
त्याची पाच वैशिष्ट्ये.
- वाद, किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या हक्कांवर परिणाम करणारा प्रश्न असतो.
- प्राधिकरणावर न्यायिक पद्धतीने कृती करण्याचे कर्तव्य असते, म्हणजे प्रभावित व्यक्तीची सुनावणी घेणे आणि सामग्रीच्या आधारे प्रामाणिकपणे निर्णय देणे.
- कारणे देण्याचे कर्तव्य असते, त्यामुळे निर्णय हा सकारण आदेश असतो.
- ते कायद्यातून घेतलेली वस्तुनिष्ठ मानके लागू करते, पण न्यायालय करू शकत नाही असे सार्वजनिक धोरणाचेही तोलन करू शकते.
- निर्णयाचे मालमत्ता, स्वातंत्र्य, दर्जा, उपजीविका किंवा प्रतिष्ठा यांवर परिणाम करणारे दिवाणी परिणाम होतात.
उदाहरणे. परवाना रद्दबातल करणारे परवाना प्राधिकरण; सेवकाला शिक्षा करणारे शिस्तभंगविषयक प्राधिकरण; कर निश्चित करणारा कर निर्धारण अधिकारी; प्रमाणित भाडे निश्चित करणारा भाडे नियंत्रक.
Kraipak ने केलेला बदल. Province of Bombay v. Kusaldas S. Advani AIR 1950 SC 222 नुसार न्यायिक पद्धतीने कृती करण्याचे कर्तव्य कायद्यातच आढळले पाहिजे असे आवश्यक होते. A.K. Kraipak v. Union of India AIR 1970 SC 150 ने ठरवले की प्रशासकीय आणि अर्धन्यायिक कार्यांमधील रेषा हळूहळू पुसली जात आहे, आणि जेथे दिवाणी परिणाम होतात तेथे न्याय्यता लागू होते.
निष्कर्ष. अर्धन्यायिक कार्याच्या केंद्रस्थानी वाद किंवा प्रभावित हक्क, न्याय्यपणे कृती करण्याचे कर्तव्य, कारणे देण्याचे कर्तव्य आणि दिवाणी परिणाम असतात. न्यायिक पद्धतीने कृती करणाऱ्या संस्थेविरुद्ध काढल्या जाणाऱ्या उत्प्रेषण आणि प्रतिषेध यांसाठी हे नाव अजूनही महत्त्वाचे आहे. Kraipak पासून न्यायालये कार्याच्या नावाऐवजी कृतीचा व्यक्तीवर होणारा परिणाम पाहतात.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 7 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.