मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
बँकिंग आणि परक्राम्य संलेख कायदा
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 10
Oct 2025 - 60/40 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) सत्र 10 बँकिंग आणि परक्राम्य संलेख कायदा Oct 2025 - 60/40: मराठी उत्तरांसह प्रश्नपत्रिका
MU law student group
Free to join
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Oct 2025 - 60/40 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
अनुक्रमणिका
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने Oct 2025 - 60/40 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
विचारलेली प्रश्नपत्रिका
या खंडातील प्रश्न Oct 2025 - 60/40 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2 तास · एकूण गुण: 60 · 20 प्रश्नांची उत्तरे
प्रश्नपत्रिकेवर छापलेल्या सूचना
- N.B: Figures to the right include full marks assigned to the questions.
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Answer in two sentences, attempt any six (12 Marks - 2 marks each)
(a)परक्राम्य संलेखांना लागू होणारी कोणतीही दोन गृहीतके लिहा.[2]
उत्तर
नियम. परक्राम्य संलेख अधिनियम, 1881 (Negotiable Instruments Act, 1881) चे कलम (section) 118 न्यायालय "विरुद्ध सिद्ध होईपर्यंत" धरत असलेल्या गृहीतकांची यादी देते. त्यांपैकी दोन अशी:
- प्रतिफलाचे (consideration) (कलम 118(a)). प्रत्येक परक्राम्य संलेख (instrument) प्रतिफलासाठी केला किंवा काढला गेला, असे गृहीत धरले जाते. त्याची प्रत्येक स्वीकृती (acceptance), पृष्ठांकन (indorsement), परक्रामण किंवा हस्तांतरणही तसेच गृहीत धरले जाते. आपण मूल्य दिले हे धारकाला सिद्ध करावे लागत नाही.
- दिनांकाबाबत (कलम 118(b)). दिनांक असलेला प्रत्येक परक्राम्य संलेख त्या दिनांकाला केला किंवा काढला गेला, असे गृहीत धरले जाते.
त्याच कलमातील इतर गृहीतके. स्वीकारलेले विनिमयपत्र (bill of exchange) त्याच्या दिनांकानंतर वाजवी वेळेत आणि परिपक्वतेपूर्वी स्वीकारले गेले (खंड (clause) (c)). हस्तांतरण परिपक्वतेपूर्वी झाले (खंड (d)). पृष्ठांकने ज्या क्रमाने दिसतात त्याच क्रमाने केली गेली (खंड (e)). हरवलेल्या संलेखावर रीतसर मुद्रांक लावलेला होता (खंड (f)). आणि धारक हा यथाविधी धारक (holder in due course) आहे (खंड (g)).
धनादेशांसाठी. कलम 139 यात भर घालते की धनादेशाच्या (cheque) धारकाला तो एखाद्या कर्जाच्या किंवा इतर दायित्वाच्या (liability) समाप्तीसाठी (discharge) मिळाला होता.
त्यांचे खंडन करता येते. ही कायद्याची गृहीतके आहेत, म्हणून न्यायालयाने (court) ती धरलीच पाहिजेत. पण दुसरा पक्ष त्यांचे खंडन करू शकतो. Kumar Exports v. Sharma Carpets, (2009) 2 SCC 513 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) असे ठरवले की आरोपी संभाव्यतेच्या प्राबल्यावर त्यांचे खंडन करू शकतो. केवळ नकार देणे पुरेसे नाही.
निष्कर्ष. संलेख प्रतिफलासाठी, आणि त्यावरील दिनांकाला, केला गेला ही दोन गृहीतके आहेत (कलम 118(a), (b)). विरुद्ध सिद्ध होईपर्यंत दोन्ही कायम राहतात.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 10 solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.