मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
कायदा आणि वैद्यकशास्त्र
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 10
May 2026 - 75/25 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
मुंबई विद्यापीठाच्या सोडवलेल्या प्रश्नपत्रिका
कायदा आणि वैद्यकशास्त्र
मागील वर्षाची सोडवलेली प्रश्नपत्रिका, मराठी आवृत्ती
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 10
May 2026 - 75/25 परीक्षा
munotes.in
मुंबई
munotes.in वर प्रथम प्रसिद्ध: 31 ऑक्टोबर 2026.
प्रकाशक: munotes.in, मुंबई.
आदर्श उत्तरे munotes.in च्या संपादकीय विभागाने लिहिली आणि संपादित केली; हा त्यांचा munotes.in ने केलेला मराठी अनुवाद आहे.
या खंडातील उतारे छापील स्वरूपात, ऑनलाइन किंवा AI प्रणालीद्वारे उद्धृत करता येतील, श्रेय देऊन: munotes.in चे नाव द्या आणि या खंडाच्या पानाची लिंक द्या. संपूर्ण खंड पुनर्मुद्रित करता येणार नाही. संपूर्ण अटी: munotes.in/content-license.
munotes.in हे मुंबई विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांसाठीचे स्वतंत्र अभ्यास साधन आहे. ते मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न नाही आणि त्याला विद्यापीठाची मान्यता नाही.
विद्यापीठ या प्रश्नपत्रिकेची अधिकृत उत्तरसूची प्रसिद्ध करत नाही. या खंडातील उत्तरे आदर्श उत्तरे आहेत: पूर्ण गुण मिळवणारे उत्तर कसे लिहायचे ते दाखवण्यासाठी लिहिलेली. ती अभ्यासाचे साधन आहेत; परीक्षकाने कसे गुण दिले याचा अधिकृत आधार नाहीत.
येथील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2026 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे.
खालील प्रश्न मुंबई विद्यापीठाने May 2026 - 75/25 परीक्षेत ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने दिले आहेत. त्यांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे.
गुणपृष्ठ
गुणपृष्ठ
या खंडातील प्रश्न May 2026 - 75/25 परीक्षेत विचारलेले प्रश्न आहेत, मुंबई विद्यापीठाने ज्या क्रमाने विचारले त्याच क्रमाने. प्रश्नांचा मराठी मजकूर munotes.in चा अनुवाद आहे; मूळ प्रश्नपत्रिका प्रमाण आहे. उत्तरे आमची आहेत. मूळ प्रश्नपत्रिका पाहा.
वेळ: 2½ तास · एकूण गुण: 75 · 21 प्रश्नांची उत्तरे
हा खंड कसा वापरावा
आधी परीक्षेसारख्या परिस्थितीत, वेळ लावून प्रश्नपत्रिका स्वतः सोडवा. मग येथील उत्तरे वाचा आणि स्वतःच्या उत्तरांना गुण द्या. प्रश्न सोडवण्यापूर्वी उत्तर वाचणे उपयोगी वाटते, पण त्यातून फारसे शिकायला मिळत नाही, कारण उत्तर ओळखणे आणि ते स्वतः लिहिता येणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत.
SECTION I - Q.1: Answer in 2 to 3 sentences, any six (12 Marks - 2 marks each)
उत्तर
आत्मनिर्णयाचा हक्क (right of self-determination) म्हणजे स्वतःच्या शरीराचे काय करायचे हे ठरवण्याचा सक्षम प्रौढ व्यक्तीचा हक्क. वैद्यकशास्त्रात निर्णय रुग्ण घेतो, डॉक्टर किंवा कुटुंब नव्हे. तो एखादी चाचणी, शस्त्रक्रिया किंवा उपचार स्वीकारू शकतो किंवा नाकारू शकतो. संमती (consent), माहितीपूर्ण संमती आणि माहितीपूर्ण नकार यांविषयीच्या नियमांचे ते मूळ आहे.
त्याचे अभिजात विधान न्यायमूर्ती Cardozo यांनी Schloendorff v. Society of New York Hospital (1914) 211 NY 125 मध्ये केले: "प्रौढ वयाच्या आणि स्वस्थ मनाच्या प्रत्येक माणसाला स्वतःच्या शरीराचे काय करायचे हे ठरवण्याचा हक्क आहे". सर्वोच्च न्यायालयाने (Supreme Court) Samira Kohli v. Dr. Prabha Manchanda, (2008) 2 SCC 1 मध्ये ते उद्धृत केले. संमतीशिवाय शस्त्रक्रिया करणारा शल्यचिकित्सक हमला (assault) करतो.
भारतात हा हक्क अनुच्छेद (Article) 21 चा भाग आहे. Justice K.S. Puttaswamy (Retd.) v. Union of India, (2017) 10 SCC 1 ने स्वतःच्या शरीरावरील आणि निवडींवरील नियंत्रणासह खासगीपणाला मूलभूत हक्क (fundamental right) ठरवले. 2 मे 2022 रोजी निर्णय झालेल्या Jacob Puliyel v. Union of India मध्ये, कोणालाही लस घेण्यास भाग पाडता येत नाही, आणि वैयक्तिक स्वायत्ततेत "कोणतेही वैद्यकीय उपचार घेण्यास नकार देण्याचा हक्क" समाविष्ट आहे, असा निर्णय देण्यात आला. हा हक्क निरपेक्ष नाही: त्यावरील मर्यादा कायदेशीर, आवश्यक आणि प्रमाणबद्ध असली पाहिजे, उदाहरणार्थ सार्वजनिक आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी.
The rest of the answers
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or solved papers only: ₹499
Or notes only: ₹499
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
या खंडात चूक आढळली? कळवा आम्ही ती प्रश्नपत्रिकेशी पडताळून पाहू.