Political Science II Notes in Marathi (राज्यशास्त्र II) | B.A. LL.B. (Five Year Course) Semester 3 | Mumbai University | munotes
मराठी आवृत्ती munotes.in
राज्यशास्त्र II
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 3
मुंबई विद्यापीठाच्या सुधारित CBCS अभ्यासक्रमानुसारच
मुंबई विद्यापीठ आणि त्याच्याशी संलग्न सर्व विधी महाविद्यालयांतील विद्यार्थ्यांसाठी
पुस्तक उघडा ↓munotes.in द्वितीय वर्ष
अनुक्रमणिका
मॉड्यूल I सत्ता, अधिकार आणि वैधता
- सत्ता म्हणजे काय, आणि राज्यशास्त्राची सुरुवात सत्तेपासूनच का होते 1
- सत्तेच्या व्याख्या, आणि सत्तेचे तीन चेहरे 6
- सत्ता, बळ, बळजबरी आणि प्रभाव: ज्यांची गल्लत होते अशा शब्दांचा परिवार 11
- राजकीय सत्तेचा प्रत्यक्ष वापर कसा होतो 16
- निर्णय घेण्याच्या प्रक्रियेत सरकारची भूमिका 20
- राजकीय सत्तेच्या वापरावरील बाह्य प्रभाव 24
- हितसंबंधी गट आणि दबाव गट 28
- एक तंत्र म्हणून लॉबिंग 33
- भारतातील आणि अमेरिकेतील लॉबिंग 37
- सत्तेचा अभिजन सिद्धांत 43
- सत्तेचा मार्क्सवादी सिद्धांत 49
- अभिजन सिद्धांत आणि मार्क्सवादी सिद्धांत यांची तुलना 54
- अधिकार म्हणजे काय 59
- अधिकाराची वैशिष्ट्ये 63
- कायदेशीर (de jure) आणि प्रत्यक्ष (de facto) अधिकार 67
- मॅक्स वेबर यांचे अधिकाराचे वर्गीकरण 71
- पारंपरिक अधिकार 74
- करिष्माई अधिकार 78
- कायदेशीर-तर्कसंगत अधिकार 82
- अधिकाराचे स्रोत: सत्तेला कायदेशीर रूप कसे मिळते 87
- सत्ता आणि अधिकार यांची तुलना 92
- वैधता: संकल्पना 96
- राजकीय सत्तेच्या वापरात वैधतेची प्रस्तुतता 101
मॉड्यूल II राजकीय बंधन: राज्याचा अधिकार आणि नागरिक
- राजकीय बंधन म्हणजे काय 105
- आज्ञा आणि आज्ञापालन यांचे नाते 109
- लोक कायद्यांचे पालन का करतात: राजकीय बंधनाचे आधार 114
- डी. डी. राफेल यांचे राजकीय बंधनाविषयीचे विचार 119
- राजकीय बंधनाचे सिद्धांत: एक आराखडा 124
- राजांच्या दैवी अधिकाराचा सिद्धांत 128
- सामाजिक करार आणि संमतीचा सिद्धांत 133
- हॉब्ज: निरंकुश सार्वभौमत्वाकडे नेणारा करार 138
- लॉक: न्यासाच्या स्वरूपातील करार 143
- रूसो: सामान्य इच्छा 148
- संमतीचा सिद्धांत आणि त्याचे टीकाकार 153
- बळाचा सिद्धांत 158
- दीर्घ वहिवाटीच्या ताब्याचा सिद्धांत 162
- कार्ल मार्क्स यांचे राजकीय बंधनाविषयीचे विचार 167
- अन्याय्य कायदा म्हणजे काय 172
- प्रतिकाराचा आणि असहमतीचा हक्क 178
- टी. एच. ग्रीन यांचे प्रतिकाराविषयीचे विचार 183
- हॅरल्ड लास्की यांचे प्रतिकाराविषयीचे विचार 188
- एम. के. गांधी यांचे प्रतिकाराविषयीचे विचार 193
- मार्टिन ल्यूथर किंग ज्युनियर यांचे प्रतिकाराविषयीचे विचार 198
- नेल्सन मंडेला यांचे प्रतिकाराविषयीचे विचार 203
- सत्याग्रह: प्रतिकाराचे गांधीवादी तंत्र 208
- शिक्षा: राज्य मुळात शिक्षा का करते 214
- कांट यांचा प्रतिशोधवाद 218
- जेरेमी बेंथॅम यांचा शिक्षेचा उपयुक्ततावादी सिद्धांत 224
- शिक्षेचे समर्थन 229
- जरब बसवणारा आणि प्रतिबंधात्मक दृष्टिकोन 234
- गांधी आणि शिक्षेचा सुधारात्मक दृष्टिकोन 240
- न्यायदान व्यवस्थेतील अंतर्निहित पूर्वग्रह 246
- शिक्षेतील सामाजिक अन्याय आणि सामाजिक विषमता 251
- युरोपीय महासंघ आणि अमेरिकेतील वांशिक प्रोफाइलिंग 256
- ब्लॅक लाइव्ह्ज मॅटर: एक घटना अभ्यास 261
मॉड्यूल III राजकीय विचारसरणी
- राजकीय विचारसरणी म्हणजे काय 267
- उदारमतवाद: अर्थ आणि मूलभूत तत्त्वे 272
- अभिजात आणि आधुनिक उदारमतवाद 277
- नकारात्मक स्वातंत्र्याकडून सकारात्मक स्वातंत्र्याकडे झालेले स्थित्यंतर 282
- उदारमतवाद: बाजूचे आणि विरोधातील युक्तिवाद 287
- जे. एस. मिल यांचे स्वातंत्र्याविषयीचे विचार: हानी तत्त्व 292
- भारतीय संविधानावरील मिल यांचा प्रभाव 298
- उपयुक्ततावाद: अर्थ आणि मूलभूत तत्त्वे 303
- बेंथॅम यांचा उपयुक्ततावाद आणि सुखकलन 308
- जे. एस. मिल यांनी बेंथॅमवादी उपयुक्ततावादात केलेले बदल 314
- उपयुक्ततावाद: बाजूचे आणि विरोधातील युक्तिवाद 319
- सर्वोदय आणि उपयुक्ततावाद यांची तुलना 324
- समाजवाद: अर्थ आणि मूलभूत तत्त्वे 330
- समाजवादाचे प्रकार 334
- समाजवाद: बाजूचे आणि विरोधातील युक्तिवाद 339
- भारतीय संविधानावरील समाजवादाचा प्रभाव 344
- साम्यवाद: मूलभूत तत्त्वे 350
- साम्यवादाचे मूल्यमापन 355
- समाजवाद आणि साम्यवाद यांची तुलना 360
- गांधीवाद आणि साम्यवाद यांची तुलना 365
मॉड्यूल IV भारतीय लोकशाहीचे प्रत्यक्ष कार्य
- राजकीय पक्ष म्हणजे काय 370
- राजकीय पक्ष आणि हितसंबंधी गट यांतील फरक 374
- भारतातील राजकीय पक्षांचे महत्त्व 378
- भारतातील राजकीय पक्षांची वैशिष्ट्ये 383
- भारतातील आघाडीचे राजकारण 388
- भारतातील बहुपक्षीय पद्धतीचे भवितव्य 393
- लोकशाही आणि शासितांची संमती 398
- लोकशाहीच्या यशासाठी आवश्यक परिस्थिती 403
- लोकशाहीचा नैतिक ऱ्हास 408
- भारतीय लोकशाहीसमोरील जुनी आव्हाने 413
- भारतीय लोकशाहीसमोरील नवी आव्हाने 418
- गांधीवादी ग्रामस्वराज्य 423
- डॉ. आंबेडकर यांचे विकेंद्रीकरणाविषयीचे विचार 428
- अनुच्छेद 40 आणि 73 व्या व 74 व्या घटनादुरुस्त्यांपर्यंतचा प्रवास 433
- 73 वी घटनादुरुस्ती: पंचायती 438
- 74 वी घटनादुरुस्ती: नगरपालिका 444
- ग्रामसभा आणि सहभागी लोकशाही 450
- स्थानिक शासनातील लिंगभाव: आश्वासन आणि मर्यादा 456
- स्थानिक शासनातील सामाजिक समावेशन: आश्वासन आणि मर्यादा 463
वाचण्यापूर्वी
उद्धृत कलमे आणि निकाल. या पुस्तकात उद्धृत केलेल्या कलमांचा आणि निकालांचा मराठी मजकूर munotes.in ने केलेला अनुवाद आहे; तो शासनाने प्रसिद्ध केलेला अधिकृत मराठी पाठ नाही. प्रमाण मजकूर अधिनियमाचा आणि निकालाचा इंग्रजी मजकूर आहे.
The chapters
Every chapter of this book comes with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 3 notes.
The cover and the contents are free to look through. Buy the notes once to read every chapter of every subject in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or notes only: ₹499
Or solved papers only: ₹499
Free either way: question papers, the syllabus, and the cover and contents of every book.
The rest of this subject
These notes are cut from the University's printed syllabus. Open the syllabus itself, or the past papers, for the same subject.