Criminology and Penology Notes in Marathi (गुन्हेगारीशास्त्र आणि दंडशास्त्र) | B.A. LL.B. (Five Year Course) Semester 8 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I

1. गुन्हा आणि गुन्हेगारीशास्त्र: विषयाचे स्वरूप आणि व्याप्ती 1
2. गुन्हा म्हणजे काय? कायदेशीर व्याख्या 7
3. गुन्ह्याचे घटक: व्यक्ती, दोषी मन, कृती आणि हानी 16
4. गुन्हा, पाप आणि नैतिकता: कायदा कोणत्या चुकीच्या कृत्यांना शिक्षा करतो 25
5. अठराव्या शतकातील गुन्ह्याची संकल्पना: पापापासून सामाजिक कराराच्या भंगापर्यंत 32
6. एकोणिसाव्या शतकातील गुन्ह्याची संकल्पना: निसर्गातील आणि समाजातील वस्तुस्थिती म्हणून गुन्हा 37
7. विसाव्या शतकातील आणि त्यानंतरची गुन्ह्याची संकल्पना 43
8. गुन्ह्यांचे वर्गीकरण: कायदेशीर वर्गीकरणे 51
9. गुन्ह्यांचे वर्गीकरण: गुन्हेगारीशास्त्रीय वर्गीकरणे 58
10. गुन्हेगारीशास्त्राच्या व्याख्या 63
11. गुन्हेगारीशास्त्राचा इतिहास 67
12. गुन्हेगारीशास्त्र, दंडशास्त्र आणि फौजदारी कायदा यांचा परस्परसंबंध 73
13. गुन्हेगारीशास्त्र हे विज्ञान आहे का? 78
14. गुन्हेगारीशास्त्राचे संप्रदाय: एक आढावा 83
15. पूर्व-अभिजात संप्रदाय: भुते, पाप आणि मनमानी शिक्षा 87
16. अभिजात संप्रदाय: बेकारिया 91
17. अभिजात संप्रदाय: बेंथम आणि सुखदुःखाचे गणित 98
18. अभिजात संप्रदायावरील टीका, आणि भारतीय कायद्याने त्यातील काय टिकवले 103
19. नव-अभिजात संप्रदाय 107
20. प्रत्यक्षवादी संप्रदाय: लोम्ब्रोसो आणि जन्मजात गुन्हेगार 114
21. प्रत्यक्षवादी संप्रदाय: फेरी आणि गारोफालो 119
22. प्रत्यक्षवादी संप्रदायावरील टीका, आणि त्याचा वारसा 124
23. मानचित्रणात्मक संप्रदाय: गेरी, केटले आणि गुन्ह्यांचा नकाशा 129
24. गुन्हेगारीशास्त्राचा चिकित्सालयीन संप्रदाय 133
25. गुन्हेगारीशास्त्राचा समाजशास्त्रीय संप्रदाय 138
26. गुन्हेगारीशास्त्राचा समाजवादी संप्रदाय 144
27. नवे गुन्हेगारीशास्त्र 148
28. गुन्हेगारीशास्त्रातील संशोधनाचे प्रवाह 152

मॉड्यूल II

1. गुन्हेगारी वर्तनाची कारणे: प्रश्न कसा विचारला जातो 157
2. आनुवंशिकता आणि गुन्हा 164
3. जैव-शारीरिक घटक आणि गुन्हेगारी प्रवृत्ती 171
4. फ्रॉइडचा गुन्हेगारी वर्तनाचा सिद्धांत 178
5. भावनिक आणि मानसशास्त्रीय घटक 184
6. गट आणि वर्ग यांच्यातील संघर्ष 192
7. सदरलँड आणि विभेदक साहचर्याचा सिद्धांत 198
8. गुन्ह्याच्या कारणमीमांसेचा बहुघटक दृष्टिकोन 205
9. गतिशीलता आणि गुन्हा 210
10. सांस्कृतिक संघर्ष आणि गुन्हा 215
11. कौटुंबिक पार्श्वभूमी आणि गुन्हा 220
12. राजकीय विचारसरणी आणि गुन्हा 227
13. धर्म आणि गुन्हा 233
14. आर्थिक परिस्थिती आणि गुन्हा 238
15. गुन्ह्याची परिस्थितिकी 243
16. आधुनिक आणि तांत्रिक घडामोडी आणि गुन्हा 250
17. अत्याचार: गुन्ह्याचे कारण आणि गुन्ह्याचा प्रकार म्हणून जातीय हिंसाचार 256
18. गुन्हेगारांचे वर्गीकरण 264
19. सामान्य अपराधी आणि प्रथमच अपराध करणारे अपराधी 269
20. सराईत अपराधी 276
21. महिला अपराधी 283
22. विधिसंघर्षग्रस्त बालके: संकल्पना आणि व्याख्या 293
23. विधिसंघर्षग्रस्त बालके: मंडळ, मूल्यमापन आणि आदेश 301
24. पांढरपेशा गुन्हेगार: सदरलँडची संकल्पना 312
25. भारतीय कायद्यातील पांढरपेशा गुन्हेगारी 318
26. सायबर गुन्हेगार 329
27. न्याय संहितेतील सायबर गुन्हेगारी आणि संघटित गुन्हेगारी 337
28. दहशतवादी: दहशतवादाचे गुन्हेगारीशास्त्र 343
29. भारतीय कायद्यातील दहशतवाद: UAPA आणि न्याय संहिता 349

मॉड्यूल III

1. पोलीस आणि फौजदारी न्यायव्यवस्था 359
2. भारतातील पोलीस व्यवस्था 367
3. केंद्रातील आणि राज्यांतील पोलिसांची संरचनात्मक संघटना 373
4. पोलिसांच्या भरतीची आणि प्रशिक्षणाची पद्धत 383
5. पोलीस अधिनियमाखाली पोलिसांचे अधिकार आणि कर्तव्ये 390
6. भारतीय नागरिक सुरक्षा संहितेखाली पोलिसांचे अधिकार आणि कर्तव्ये: अटक 399
7. इतर कायद्यांखाली पोलिसांचे अधिकार 412
8. पोलीस अन्वेषणाची पद्धत 421
9. थर्ड डिग्री पद्धत 433
10. पोलिसांमधील भ्रष्टाचार 442
11. पोलीस आणि अभियोग यांच्यातील संबंध 449
12. कोठडीतील हिंसेसाठी पोलिसांचे दायित्व 456
13. पोलीस-जनता संबंध 465
14. पोलीस सुधारणा 472
15. दंडशास्त्राचा अर्थ 480
16. शिक्षेचे सिद्धांत: एक आढावा 486
17. जरब सिद्धांत 491
18. प्रतिशोधात्मक सिद्धांत 496
19. प्रतिबंधात्मक सिद्धांत 502
20. सुधारात्मक सिद्धांत 507
21. न्याय संहितेखालील शिक्षेचे प्रकार 513
22. मृत्युदंड: वादविवाद 522
23. भारतातील मृत्युदंड: कायदा आणि दुर्मिळातील दुर्मिळ प्रकरण 528
24. दया, विलंब आणि मृत्युदंडाची शिक्षा 538

मॉड्यूल IV

1. अपराध्यांच्या सुधारणेची आणि पुनर्वसनाची गरज 547
2. कारागृहातील मनोविश्लेषक आणि सामाजिक कार्यकर्ते यांची भूमिका 555
3. कारागृहातील व्यावसायिक आणि धार्मिक शिक्षण आणि उमेदवारी 563
4. गट समुपदेशन आणि पुनर्सामाजिकीकरण कार्यक्रम 571
5. स्वशासनासाठी कैद्यांच्या संघटना 577
6. सामुदायिक सेवांमध्ये बंदिवानांचा सहभाग 584
7. सुधारात्मक तंत्रांचे मूल्यमापन 590
8. कारावासाची परिणामकारकता आणि त्याच्या पर्यायांचा शोध 597
9. कारागृह अधिनियम, 1894: कारागृहे आणि त्यांचे अधिकारी 606
10. कारागृह अधिनियम, 1894: कैदी, शिस्त आणि कारागृहातील अपराध 616
11. कारागृहांचे प्रकार 631
12. अपराध्यांची परिवीक्षा: संकल्पना 642
13. परिवीक्षा आणि निलंबित शिक्षा यांतील फरक 649
14. अपराधी परिवीक्षा अधिनियम, 1958: ताकीद, परिवीक्षा आणि तरुण अपराधी 657
15. अपराधी परिवीक्षा अधिनियम, 1958: परिवीक्षा अधिकारी, भंग आणि कार्यपद्धती 667
16. अभिवचन रजा आणि संचित रजा: संकल्पना आणि उद्देश 676
17. अभिवचन रजा आणि अनिश्चित मुदतीची शिक्षा 685
18. अभिवचन रजा आणि परिवीक्षा यांची तुलना 693
19. भारतातील अभिवचन रजा आणि तिच्या अटी 699
20. अभिवचन रजेच्या अटींचा भंग आणि अभिवचन रजेवरील कैद्यांचे पर्यवेक्षण 708
21. सुटका झालेला अपराधी आणि समाज 716
22. पीडितशास्त्र: व्याख्या, स्वरूप आणि विकास 723
23. भारतातील पीडित आणि फौजदारी न्यायव्यवस्था 729
24. गुन्ह्यातील पीडितांना न्याय देण्याविषयीचा संयुक्त राष्ट्रांचा जाहीरनामा, 1985 741
25. पीडितांचे पुनर्वसन आणि सलोखा 747