Political Science I Notes in Marathi (राज्यशास्त्र I) | B.A. LL.B. (Five Year Course) Semester 2 | Mumbai University | munotes
मराठी आवृत्ती munotes.in
राज्यशास्त्र I
B.A. LL.B. (पाच वर्षांचा अभ्यासक्रम) · सत्र 2
मुंबई विद्यापीठाच्या सुधारित CBCS अभ्यासक्रमानुसारच
मुंबई विद्यापीठ आणि त्याच्याशी संलग्न सर्व विधी महाविद्यालयांतील विद्यार्थ्यांसाठी
पुस्तक उघडा ↓munotes.in प्रथम वर्ष
अनुक्रमणिका
मॉड्यूल I राजकीय सिद्धांतातील राज्य आणि सार्वभौमत्व
- राज्य म्हणजे काय: संकल्पना आणि तिचा अर्थ 1
- व्यक्तींचा समुदाय म्हणून राज्य 9
- निश्चित प्रदेशातील राजकीयदृष्ट्या संघटित समाज म्हणून राज्य 15
- एकाच शासनासह एकमेव सार्वभौम घटक म्हणून राज्य 20
- राज्याच्या व्याख्या: समुदायकेंद्री आणि विधिशास्त्रीय दृष्टिकोन 26
- राज्याच्या व्याख्या: बळ, सर्वोच्चता आणि वर्ग 32
- राज्याचे घटक 38
- लोकसंख्या आणि प्रदेश: प्रत्येक घटक का महत्त्वाचा आहे 43
- शासन आणि सार्वभौमत्व: प्रत्येक घटक का महत्त्वाचा आहे 49
- राज्य आणि शासन यांची तुलना 54
- राज्य आणि समाज यांची तुलना 59
- राज्य आणि संघटना यांची तुलना 64
- सार्वभौमत्व: राज्याचा मूलभूत घटक 70
- सार्वभौमत्वाच्या व्याख्या 75
- सार्वभौमत्वाचे दोन पैलू: अंतर्गत आणि बाह्य 80
- सार्वभौमत्वाची आवश्यक वैशिष्ट्ये 85
- कायदेशीर सार्वभौमत्व 91
- राजकीय सार्वभौमत्व 96
- लोकसार्वभौमत्व 101
- सार्वभौमत्वाचा इतिहास, I: प्राचीन आणि मध्ययुगीन जग 106
- सार्वभौमत्वाचा इतिहास, II: बोदाँपासून आजपर्यंत 111
- जाँ बोदाँ: सार्वभौमत्वाचा पहिला सिद्धांत 116
- ह्यूगो ग्रोशियस: राष्ट्रांमधील सार्वभौमत्व 122
- जेरेमी बेंथम: आज्ञापालनाची सवय म्हणून सार्वभौमत्व 127
- राज्याचा सामाजिक करार किंवा संमती सिद्धांत 133
- हॉब्ज: निरंकुश सार्वभौम निर्माण करणारा करार 138
- लॉक: लोकांना सर्वोच्च ठेवणारा करार 144
- रूसो: सामान्य इच्छेचे सार्वभौमत्व 150
- हॉब्ज, लॉक आणि रूसो यांची तुलना 156
- जॉन ऑस्टिन यांचा सार्वभौमत्वाचा सिद्धांत 161
- ऑस्टिन यांच्यावरील टीका: मेन, बहुलवादी आणि भारतीय संविधान 167
मॉड्यूल II राजकीय सिद्धांतातील एक संकल्पना म्हणून शासन
- राजकीय सिद्धांतातील एक संकल्पना म्हणून शासन 174
- राज्यकला: पाश्चात्त्य राजकीय विचारांचे मुख्य प्रवाह 181
- प्लेटोचे रिपब्लिक आणि न्यायाची कल्पना 187
- प्लेटोचे आदर्श राज्य 192
- प्लेटोचा तत्त्वज्ञ राजा 197
- प्लेटोची शिक्षणयोजना आणि साम्यवाद 202
- प्लेटोच्या आदर्श राज्याचे मूल्यमापन 208
- मॅकियाव्हेली आणि त्याचे युग 214
- विवेकी राजपुत्राला मॅकियाव्हेलीचा सल्ला 220
- मॅकियाव्हेलीचे मूल्यमापन 226
- ॲरिस्टॉटलचे शासनांचे वर्गीकरण 232
- ॲरिस्टॉटलची पॉलिटी, मिश्र संविधान, आणि शासने का बदलतात 238
- शासनाचे आधुनिक वर्गीकरण 244
- एकात्म शासन 250
- संघराज्यीय शासन 255
- एकात्म आणि संघराज्यीय शासन यांची तुलना 263
- अर्ध-संघराज्यीय राज्य 268
- अर्ध-संघराज्यीय राज्य म्हणून भारत 273
- सर्वोच्च न्यायालयातील भारतीय संघराज्यवाद 280
- संसदीय शासन 286
- अध्यक्षीय शासन 294
- संसदीय आणि अध्यक्षीय शासन यांची तुलना 300
मॉड्यूल III शासनाची रचना
- शासनाची रचना: त्याची तीन अंगे 305
- सत्ताविभाजनाचा सिद्धांत 312
- माँटेस्क्यूचा सत्ताविभाजनाचा सिद्धांत 318
- उदारमतवादी अर्थ: नियंत्रण आणि संतुलन 325
- अमेरिकेतील सत्ताविभाजन 331
- भारतातील सत्ताविभाजन 338
- अमेरिका आणि भारत यांतील सत्ताविभाजनाची तुलना 345
- सत्ताविभाजनाच्या सिद्धांताचे मूल्यमापन 349
- न्यायमंडळ: त्याची भूमिका आणि कार्ये 355
- न्यायाधीशांच्या नियुक्तीच्या तीन पद्धती 362
- भारतात न्यायाधीशांची नियुक्ती कशी होते 368
- न्यायमंडळाच्या स्वातंत्र्याचे महत्त्व 374
- न्यायिक स्वातंत्र्य सुनिश्चित करणारे उपाय 379
- कायद्याचे राज्य 385
- न्यायिक पुनर्विलोकन 391
- भारत आणि अमेरिका यांतील न्यायिक पुनर्विलोकनाची तुलना 397
- संविधानात सुधारणा करण्याचा संसदेचा अधिकार आणि मूलभूत हक्क 403
- ए. के. गोपालन विरुद्ध मद्रास राज्य 409
- शंकरी प्रसाद विरुद्ध भारतीय संघ 415
- सज्जन सिंग विरुद्ध राजस्थान राज्य 420
- गोलकनाथ विरुद्ध पंजाब राज्य 424
- केशवानंद भारती विरुद्ध केरळ राज्य: मूलभूत संरचनेचा खटला 429
- केशवानंदनंतरची मूलभूत संरचना 434
- संसदीय सार्वभौमत्व: अर्थ आणि स्वरूप 440
- भारतातील संसदीय सार्वभौमत्व आणि त्याच्या मर्यादा 445
- युनायटेड किंगडममधील संसदीय सार्वभौमत्व 449
- युनायटेड किंगडममधील संसदीय सार्वभौमत्व: समकालीन आव्हाने 455
मॉड्यूल IV प्रतिनिधित्व
- प्रतिनिधित्वाची संकल्पना 462
- प्रतिनिधीची भूमिका 469
- सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार 476
- स्त्रियांना मताधिकार: बाजूचे आणि विरोधातील युक्तिवाद 483
- अमेरिकेतील स्त्री मताधिकारासाठीचा लढा 489
- भारतातील स्त्रियांच्या प्रतिनिधित्वापुढील आव्हाने 496
- प्रतिनिधित्वाचे आधार, आणि प्रादेशिक प्रतिनिधित्व 503
- एकसदस्यीय आणि बहुसदस्यीय मतदारसंघ 510
- कार्यात्मक प्रतिनिधित्व आणि त्यातील अडचणी 516
- अल्पसंख्याकांचे प्रतिनिधित्व 522
- प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व: हेअर योजना किंवा एकल संक्रमणीय मत 529
- प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व: यादी पद्धत 535
- अनेक मतांची पद्धत 541
- भारतातील निवडणूक पद्धती, आणि निवडणूक आयोगाची रचना 547
- निवडणूक आयोगाचे अधिकार आणि कार्ये 553
- निवडणूक आयोगाची स्वायत्तता 560
- भारतातील निवडणुकांवर समाजमाध्यमांचा प्रभाव 566
- निवडणूक आयोगाकडून समाजमाध्यमांची छाननी 573
वाचण्यापूर्वी
उद्धृत कलमे आणि निकाल. या पुस्तकात उद्धृत केलेल्या कलमांचा आणि निकालांचा मराठी मजकूर munotes.in ने केलेला अनुवाद आहे; तो शासनाने प्रसिद्ध केलेला अधिकृत मराठी पाठ नाही. प्रमाण मजकूर अधिनियमाचा आणि निकालाचा इंग्रजी मजकूर आहे.
The chapters
Every chapter of this book comes with the B.A. LL.B. 5 Years (Marathi) Semester 2 notes.
The cover and the contents are free to look through. Buy the notes once to read every chapter of every subject in this semester.
Notes + Solved papers: ₹798 Already bought it? Sign in
Or notes only: ₹499
Or solved papers only: ₹499
Free either way: question papers, the syllabus, and the cover and contents of every book.
The rest of this subject
These notes are cut from the University's printed syllabus. Open the syllabus itself, or the past papers, for the same subject.