Alternate Dispute Resolution Notes in Marathi (पर्यायी विवाद निवारण) | LL.B. (3 years) Semester 3 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I I. विधी सेवा, लोक अदालत आणि कायमस्वरूपी लोक अदालत (विधी सेवा प्राधिकरण अधिनियम, 1987)

1. पर्यायी विवाद निवारण म्हणजे काय, आणि कायद्याचा विद्यार्थी त्याचा अभ्यास का करतो 1
2. मोफत विधी सहाय्याचा हक्क: अनुच्छेद 39A आणि तो प्रत्यक्षात आणणारे न्यायनिवाडे 7
3. विधी सेवा प्राधिकरण अधिनियम, 1987: त्याची रचना, प्रारंभ आणि व्याख्या 13
4. राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण आणि सर्वोच्च न्यायालय विधी सेवा समिती 18
5. राज्य विधी सेवा प्राधिकरण आणि उच्च न्यायालय विधी सेवा समिती 23
6. जिल्हा विधी सेवा प्राधिकरण आणि तालुका विधी सेवा समिती 28
7. विधी सेवांचा हक्क कोणाला आहे, आणि तो कोणत्या कसोटीवर ठरतो 33
8. 'विधी सेवा' म्हणजे प्रत्यक्षात काय, आणि त्यासाठी अर्ज कसा करायचा 39
9. खर्चाची तरतूद: अनुदाने, तीन निधी, लेखे आणि लेखापरीक्षा 44
10. लोक अदालत: ती काय असते, आणि तिचे आयोजन कसे होते 48
11. प्रकरण लोक अदालतीकडे कसे पोहोचते: दखल, संदर्भ आणि दावापूर्व प्रकरणे 54
12. लोक अदालतीचा निवाडा: ज्यावर अपील करता येत नाही असा हुकूमनामा 59
13. लोक अदालतीचे अधिकार, आणि परत मिळणारे न्यायालय शुल्क 65
14. कायमस्वरूपी लोक अदालत: सार्वजनिक उपयोगिता सेवांसाठीचा मंच 70
15. कायमस्वरूपी लोक अदालत निर्णय कसा देते, आणि तिला निर्णय देण्याचा अधिकार का आहे 75
16. निमविधी प्रशिक्षण, कायदेविषयक साक्षरता आणि विधी सेवा क्लिनिक 82
17. प्रत्यक्षातील लोक अदालत: राष्ट्रीय लोक अदालत, फिरती आणि सततची सत्रे 88
18. अधिनियमाच्या उर्वरित तरतुदी: लोकसेवक, सद्भाव, अधिभावी परिणाम, नियम आणि विनियम 93

मॉड्यूल II II. लवाद आणि समेट अधिनियम, 1996: देशांतर्गत लवाद (भाग I आणि भाग IA)

1. लवाद आणि समेट अधिनियम, 1996: त्याचा उगम आणि त्याची रचना 98
2. व्याख्या, आणि भाग I ची व्याप्ती 104
3. लेखी पत्रव्यवहार, हरकत घेण्याच्या हक्काचा हक्कत्याग, आणि न्यायालयीन हस्तक्षेपाची मर्यादा 109
4. लवाद करार: तो कशामुळे होतो, आणि कशामुळे मोडतो 114
5. कलम 8: न्यायालयाने पक्षकारांना लवादाकडे केव्हा पाठवलेच पाहिजे 119
6. लवादयोग्यता: कोणते विवाद लवादाकडे पाठवताच येत नाहीत 124
7. कलम 9: लवादापूर्वी, लवादादरम्यान आणि लवादानंतर न्यायालयाचे अंतरिम उपाय 129
8. लवादांची संख्या, आणि त्यांची नेमणूक कशी होते 133
9. स्वातंत्र्य आणि निःपक्षपातीपणा: पाचवी आणि सातवी अनुसूची 138
10. लवादाला आव्हान देणे, आणि लवाद काम करू शकत नसेल तेव्हा काय होते 144
11. कलम 16: न्यायाधिकरण स्वतःच्या अधिकारक्षेत्रावर निर्णय देते 148
12. कलम 17: न्यायाधिकरणाचे अंतरिम उपाय, आणि त्यांची अंमलबजावणी कशी होते 152
13. लवाद कार्यवाही चालवणे: समान वागणूक, कार्यपद्धती, ठिकाण, प्रारंभ आणि भाषा 157
14. अभिवचने, सुनावण्या, आणि पक्षकार हजर न राहिल्यास काय होते 162
15. न्यायाधिकरणाने नेमलेले तज्ज्ञ, आणि पुरावा घेण्यासाठी न्यायालयाचे साहाय्य 167
16. न्यायाधिकरण कोणता कायदा लागू करते, आणि लवादांचे मंडळ निर्णय कसा घेते 171
17. निवाड्याची कालमर्यादा, आणि जलद कार्यपद्धती 176
18. कलम 30: लवादादरम्यान तडजोड, आणि मान्य अटींवरील निवाडा 181
19. लवाद निवाडा: स्वरूप, मजकूर, कारणे, व्याज आणि खर्च 185
20. कार्यवाहीची समाप्ती, निवाड्याची दुरुस्ती, अर्थ लावणे आणि अतिरिक्त निवाडा 190
21. कलम 34: निवाडा बाजूला सारणे, आणि 'सार्वजनिक धोरण' याचा आजचा अर्थ 195
22. अंतिमता आणि अंमलबजावणी: कलम 36 आणि रद्द झालेली आपोआप स्थगिती 202
23. कलम 37: कोणत्या आदेशांवर अपील करता येते, आणि कोणत्या आदेशांवर नाही 207
24. अनामत रक्कम, धारणाधिकार, मृत्यू, नादारी, अधिकारक्षेत्र, गोपनीयता आणि मुदत 211
25. भाग IA: भारतीय लवाद परिषद, अंमलात आलेली पण अस्तित्वात नसलेली 217
26. भाग IV: नियम, निरसन, आणि सर्वोच्च न्यायालयाने रद्द केलेले कलम 222
27. अनुसूची: अपात्रतेची कारणे, शुल्क, आणि वगळलेली अनुसूची 227

मॉड्यूल III III. परदेशी निवाडे, समेट, मध्यस्थी, वाटाघाटी आणि समुपदेशन

1. परदेशी निवाडे: भाग II मध्ये दोन प्रकरणे का आहेत, आणि अभिसंधी काय करते 233
2. न्यूयॉर्क अभिसंधी निवाडे: व्याख्या, लवादाकडे पाठवणे, आणि निवाडा बंधनकारक केव्हा होतो 238
3. कलम 48: परदेशी निवाडा नाकारण्याची कारणे, आणि सार्वजनिक धोरणाची मर्यादित कसोटी 242
4. भारतात परदेशी निवाड्याची अंमलबजावणी: कार्यपद्धती, अपील आणि व्यावृत्ती 248
5. जिनिव्हा अभिसंधी निवाडे: जुनी योजना, आणि ती अजूनही अधिनियमात का आहे 253
6. समेट: तो काय असतो, आणि कार्यवाही कशी सुरू होते 258
7. समेटकर्त्याची भूमिका, आणि समेट कार्यवाही कशी चालवली जाते 263
8. तडजोड करार: तो कसा होतो, आणि तो निवाड्याइतकाच प्रभावी का असतो 268
9. गोपनीयता, समाप्ती, खर्च, आणि समेटकर्त्याने नंतर कधीही करू नयेत अशा गोष्टी 273
10. मध्यस्थी: ती काय असते, आणि ती समेट व लवादापेक्षा वेगळी कशी आहे 279
11. दिवाणी प्रक्रिया संहितेचे कलम 89: न्यायालय प्रकरण तडजोडीसाठी बाहेर कसे पाठवते 285
12. दावा दाखल करण्यापूर्वीची मध्यस्थी: मध्यस्थी सक्तीची असलेले एकमेव ठिकाण 292
13. मध्यस्थी अधिनियम, 2023: संपूर्ण योजना, आणि तिचा किती भाग प्रत्यक्षात अंमलात आहे 297
14. वाटाघाटी: इतर प्रत्येक पद्धतीच्या मुळाशी असलेले कौशल्य 304
15. समुपदेशन: खटला लढवण्याऐवजी सल्ला देण्याचे वकिलाचे कर्तव्य 310

मॉड्यूल IV IV. विधी लेखन, जनहित याचिकेसाठी संशोधन, कायदेविषयक कामात संगणक, आणि विधी कार्यालय व्यवस्थापन

1. विधी लेखन: कायदेविषयक लेख कसा तयार होतो 317
2. न्यायनिवाड्यावरील टिपण: सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सोडवलेले उदाहरण 322
3. विधी नियतकालिकाचे संपादन 327
4. जनहित याचिका: ती काय आहे, आणि ती कशी सुरू झाली 333
5. जनहित याचिकेसाठी संशोधन आणि तिचा मसुदा 341
6. कायदेविषयक कामात संगणक आणि इंटरनेट: कायदा शोधणे 348
7. ई-न्यायालये, ई-फायलिंग आणि आभासी सुनावण्या 354
8. विधी कार्यालय व्यवस्थापन: फायली, दैनंदिनी, हिशेब आणि अशील 361
9. कार्यालयातील व्यावसायिक आचरण: नियम कशाला परवानगी देतात, आणि कशाला मनाई करतात 368