ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
LL.B. (Three Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 4
2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
LL.B. (Three Years) Sem 4 Right to Information 2021 Oct Question Paper with Solutions in Kannada
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 5 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2021 Oct examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 15 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತಾದ ಉಪಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಯಾವುದೇ ಅನುಚ್ಛೇದ (Article) ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಮತ್ತು 21 ರೊಂದಿಗೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯಲ್ಲಿ ಓದಲಾಗಿದೆ; ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಲ್ಲಿನ ಮಿತಿಗಳು; Raj Narain (1975) ರಿಂದ Electoral Bonds ಪ್ರಕರಣದವರೆಗಿನ (2024) ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸರಣಿ; ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡುವ ಸಂವಿಧಾನದ (Constitution) ಉಪಬಂಧಗಳು (ಅನುಚ್ಛೇದ 74(2), 163(3), 22(6), 105 ಮತ್ತು 194); ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಾಗಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿತನ (privacy); ಅನುಚ್ಛೇದ 32 ಮತ್ತು 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರಗಳು; ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮ (RTI Act) 2005 ಅನ್ನು ಆದರೂ ಏಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಅಲ್ಲಿದೆ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ "ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು" (right to information) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಯಾವುದೇ ಅನುಚ್ಛೇದ ಇಲ್ಲ. ಆ ಪದಗಳು ಭಾಗ III ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು (fundamental right).
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court) ಅದನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯಲ್ಲಿ ಓದಿದೆ. ಆ ಅನುಚ್ಛೇದ ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ "ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ" (freedom of speech and expression) ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತರ್ಕ ಸರಳ. ತನಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾರ, ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ತಿಳಿಯುವ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಹಕ್ಕು ಇನ್ನೆರಡು ಅನುಚ್ಛೇದಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
- ಅನುಚ್ಛೇದ 21, ಅಂದರೆ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (personal liberty), Maneka Gandhi v. Union of India, AIR 1978 SC 597 ರಿಂದ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಓದಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಕ್ರಮದ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿ ಜೀವನವನ್ನೇ ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.
- ಅನುಚ್ಛೇದ 14, ಅಂದರೆ ಸಮಾನತೆಯ (equality) ಖಾತರಿ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ (arbitrary) ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. Maneka Gandhi ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕಳ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸ ಪತ್ರವನ್ನು (passport) ತಡೆಹಿಡಿದುದಕ್ಕೆ (impounding) ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸರ್ಕಾರ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆ "ಬದ್ಧ ವೈರಿಗಳು" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Court) ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವ ರಹಸ್ಯ ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ರ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲಲಾರದು.
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿತು
1. State of U.P. v. Raj Narain, AIR 1975 SC 865 (24 ಜನವರಿ 1975 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನ).
ಸಂಗತಿಗಳು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ (Prime Minister) ವಿರುದ್ಧದ ತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ತಕರಾರು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ (election petition), Raj Narain "ನೀಲಿ ಪುಸ್ತಕ"ವನ್ನು (Blue Book) ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದವು. ರಾಜ್ಯವು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಅಧಿನಿಯಮದ (Evidence Act) ಕಲಂ (section) 123 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು (privilege) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.
ನಿರ್ಣಯ. ಬಹುಮತವು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (High Court) ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಸಹಮತದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ (judgment) ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ "ಕೆಲವೇ ರಹಸ್ಯಗಳು ಇರಬಲ್ಲವು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಈ ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೃತ್ಯವನ್ನೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ." ತಿಳಿಯುವ ಈ ಹಕ್ಕು "ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ (freedom of speech) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಸೇರಿಸಿದರು.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಭಾಗ ಎಂಬುದರ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೇಳಿಕೆ ಇದು.
2. S.P. Gupta v. Union of India, AIR 1982 SC 149 (ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣ, 30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1981).
ಸಂಗತಿಗಳು. ಒಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸದಿರುವ ಕುರಿತು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೊಂದಿಗಿನ (Chief Justices) ತನ್ನ ಪತ್ರಗಳು ಒಂದು ವರ್ಗವಾಗಿಯೇ ರಹಸ್ಯ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.
ನಿರ್ಣಯ. ಮುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ "ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾದ ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುವ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿನ ನೇರ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಭಗವತಿ ಹೇಳಿದರು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆ (disclosure) "ನಿಯಮವಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ (public interest) ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಅಗತ್ಯ ಬೇಡಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾದ ಅಪವಾದವಾಗಿರಬೇಕು". ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಅದು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು: ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಬೇಕು.
3. Secretary, Ministry of Information and Broadcasting v. Cricket Association of Bengal, AIR 1995 SC 1236. "ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಪ್ರಸಾರ ತರಂಗಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದೂ ಅದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.
4. Union of India v. Association for Democratic Reforms, AIR 2002 SC 2112 (2 ಮೇ 2002).
ಸಂಗತಿಗಳು. ಮತದಾರರು ತಾವು ಮತ ಹಾಕುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು.
ನಿರ್ಣಯ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಭಾಗ. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಆಸ್ತಿಗಳು (assets), ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳ ಕುರಿತು ಶಪಥ ಪತ್ರಗಳನ್ನು (affidavits) ಕೇಳುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (Election Commission) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.
5. People's Union for Civil Liberties v. Union of India, AIR 2003 SC 2363. ಆನಂತರ ಸಂಸತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅಧಿನಿಯಮಕ್ಕೆ (Representation of the People Act) ಕಲಂ 33B ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿನಿಯಮ ಅಗತ್ಯಪಡಿಸಿದಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಲಂ 33B ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು "ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿ ನಿಶ್ಚಲಗೊಳಿಸಲಾಗದು" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.
6. Association for Democratic Reforms v. Union of India, 2024 INSC 113 (Electoral Bonds ಪ್ರಕರಣ, 15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024). ಅನಾಮಧೇಯ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆ, ರಾಜಕೀಯ ನಿಧಿಯ ಕುರಿತು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾರರಿಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು ಎಂದು ಒಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ (Constitution Bench) ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು.
ಮಿತಿಗಳು: ಹಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಾತಿಗೆ ಇರುವ ಅದೇ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಯುಕ್ತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ (reasonable restrictions) ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ:
- ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ (sovereignty) ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ (integrity);
- ರಾಜ್ಯದ ಭದ್ರತೆ;
- ವಿದೇಶಿ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಸ್ನೇಹಯುತ ಸಂಬಂಧಗಳು;
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ (public order);
- ಸಭ್ಯತೆ ಅಥವಾ ನೈತಿಕತೆ;
- ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಂದನೆ (contempt of court);
- ಮಾನಹಾನಿ;
- ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದನೆ (incitement).
Dinesh Trivedi v. Union of India (ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, 20 ಮಾರ್ಚ್ 1997) ಈ ಮಿತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಟಿನ ಕುರಿತ ವೋಹ್ರಾ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು, ಅದರ ಎಲ್ಲ ಪೂರಕ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಬಯಸಿದರು. ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ, ಆದರೆ "ಇತರ ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳಂತೆ, ಈ ಹಕ್ಕಿಗೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮಿತಿಗಳಿವೆ" ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ನಂತರ ಆ ವರದಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಸ್ತಾವೇಜಾಯಿತು. ಅದರ ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು (confidentiality) ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಉಪಬಂಧಗಳು
ಸಂವಿಧಾನದ ಕೆಲವು ಅನುಚ್ಛೇದಗಳೇ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಿಡುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ಣ ಉತ್ತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
| ಅನುಚ್ಛೇದ | ಅದು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಡುವುದು |
|---|---|
| 74(2) | ಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ನೀಡಿದ್ದರೆ ಯಾವ ಸಲಹೆ ಎಂಬುದನ್ನು "ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ" |
| 163(3) | ಮಂತ್ರಿಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ (Governor) ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗೂ ಅದೇ ರಕ್ಷಣೆ |
| 22(6) | ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಬಂಧನದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ತಾನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ |
| 105 ಮತ್ತು 194 | ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳ (State Legislatures) ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳು, ಅವು ಅವುಗಳ ಕಲಾಪಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು |
| 75(4) ಮತ್ತು 164(3), ಮೂರನೆಯ ಅನುಸೂಚಿಯೊಂದಿಗೆ (Third Schedule) | ಮಂತ್ರಿಗಳು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (oath) ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ |
ಈ ಉಪಬಂಧಗಳು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನವೇ ಗೌಪ್ಯತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಿರಿದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅವು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮದ ಕಲಂ 8(1)(c) ಮತ್ತು (i), ಶಾಸಕಾಂಗದ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪುಟದ (Cabinet) ದಾಖಲೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ಖಾಸಗಿತನ: ತಕ್ಕಡಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕು
ಸಂವಿಧಾನ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. Justice K.S. Puttaswamy (Retd) v. Union of India, AIR 2017 SC 4161 ರಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾಗ III ರಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದೇ ಕೋರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು. ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬನ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಸಂಸತ್ತು ಈಗ ಶಾಸನದ (statute) ಮೂಲಕ ಆ ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆದಿದೆ. 2023ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿನಿಯಮದ ಕಲಂ 44(3), 13 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮದ ಕಲಂ 8(1)(j) ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ಆ ಖಂಡ ಈಗ ಕೇವಲ "ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ" ಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ (exemption) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮದ ಕಲಂ 8(2) ರಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲುಗೈ ಉಳಿದಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರಗಳು
ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 32 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಅನುಚ್ಛೇದ 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ರಿಟ್ (writ) ಅರ್ಜಿ ದುಬಾರಿ ಮತ್ತು ನಿಧಾನ. ತನಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಡತ ಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಯಾವ ನಾಗರಿಕನೂ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾರ.
ಆದರೂ ಶಾಸನ ಏಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕು ನಿಜವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಬಳಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಲಿ, ಕಾಲಮಿತಿಯಾಗಲಿ, ಶುಲ್ಕವಾಗಲಿ (fee), ದಂಡನೆಯಾಗಲಿ (penalty) ಅದಕ್ಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮ 2005 ಅದಕ್ಕೆ ಯಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅದು "ನಾಗರಿಕರಿಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು" ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಧಿನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಇರತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ಕಲಂ 3 ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಿಡಿಸಿದ ಉದಾಹರಣೆ
ರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯ ಟೆಂಡರ್ (tender) ಕಡತವನ್ನು ನೋಡಲು ನಾಗರಿಕನೊಬ್ಬ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
- ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಅನುಚ್ಛೇದ 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಿಟ್ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
- ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ (Public Information Officer) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬೇಕು. ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಮೇಲ್ಮನವಿ (appeal) ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಒಂದೇ. ಮಾರ್ಗ ಮಾತ್ರ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ. ಸಂವಿಧಾನ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅದನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ಮತ್ತು 21 ರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(a) ಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. 1975 ರ Raj Narain ನಿಂದ 2024 ರ Electoral Bonds ಪ್ರಕರಣದವರೆಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಮವಾಗಿಯೂ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅಪವಾದವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ರಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ 74(2), 163(3) ಹಾಗೂ 22(6) ರಲ್ಲಿನ ಗೌಪ್ಯತೆಯಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಅಧಿನಿಯಮ 2005 ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸರಳವಾದ, ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU LL.B. Semester 4 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.