ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
LL.B. (Three Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 4
2016 Jun ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
LL.B. (Three Years) Sem 4 Human Rights Law and Practice 2016 Jun Question Paper with Solutions in Kannada
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 5 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2016 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2016 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2016 Jun examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಗಳು ಯಾವುವು ?[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ (UDHR ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ; ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿನಿಯಮ, 1993 ರ ಕಲಂ 2(1)(d)); "ಮೂಲಗಳು" ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ; ಆರಂಭದ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಾಸನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 38(1); (1) ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಸೂದೆ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, pacta sunt servanda ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ; (2) ರೂಢಿ; (3) ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳು; (4) ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ (Velásquez Rodríguez v. Honduras, ನಮೀಬಿಯಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯ); (5) ಮೃದು ಕಾನೂನು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಘೋಷಣೆಗಳು, ವಿಯೆನ್ನಾ 1993, ಸಾಮಾನ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು; ಉನ್ನತ ಮಾನದಂಡಗಳು (jus cogens, erga omnes, Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited (Belgium v. Spain)); ಮೂಲಗಳ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕ; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ (Sei Fujii v. State of California); ಅವು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ (Gramophone Company of India Ltd v. Birendra Bahadur Pandey, Kesavananda Bharati v. State of Kerala, Vishaka v. State of Rajasthan); ಉಪಸಂಹಾರ.
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಹೊಂದಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯ (Universal Declaration of Human Rights) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ (Preamble) ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವು ಮಾನವ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ "ಅಂತರ್ಗತ ಗೌರವ"ದ (inherent dignity) ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿನಿಯಮ, 1993 ರ (Protection of Human Rights Act, 1993) ಕಲಂ (section) 2(1)(d) ಅವುಗಳನ್ನು ಜೀವ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ (Constitution) ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ (International Covenants) ಅಡಕವಾಗಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ (courts) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಬೇಕು.
ಮೂಲಗಳ ಅರ್ಥ
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಗಳು (sources) ಎಂದರೆ ಅದರ ನಿಯಮಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ಅವು ಬದ್ಧಕಾರಿ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ರೂಪಗಳು. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪಟ್ಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಾಸನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 38(1) (Article 38(1) of the Statute of the International Court of Justice) ರಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು (international conventions), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೂಢಿ (international custom) ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು (general principles of law) ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ (subsidiary means), ಅದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು (judicial decisions) ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಅರ್ಹತೆಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ (publicists) ಬರಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ "ಮೃದು ಕಾನೂನನ್ನು" (soft law) ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
1. ಒಪ್ಪಂದಗಳು (ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು)
ಇಂದು ಒಪ್ಪಂದಗಳೇ (treaties) ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ. pacta sunt servanda (ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕು) ಎಂಬ ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅವು ತಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸಮರ್ಥಿಸುವ (ratify) ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಕಾನೂನಿನ ಕುರಿತ ವಿಯೆನ್ನಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆ, 1969 ರ (Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969) ಅನುಚ್ಛೇದ 26 ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.
- ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದು, 1945 (UN Charter): ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 1(3), 55 ಮತ್ತು 56 ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗೌರವವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಸೂದೆ (International Bill of Human Rights): 1966 ರ ICCPR ಮತ್ತು ICESCR ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಐಚ್ಛಿಕ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಗಳು (Optional Protocols).
- ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯ ನಿವಾರಣಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆ, 1965, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಸರ್ವ ರೀತಿಯ ತಾರತಮ್ಯ ನಿವಾರಣಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (CEDAW), 1979 ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (Convention against Torture), 1984. ಇತರವು ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (Convention on the Rights of the Child), 1989 ಮತ್ತು ವಿಕಲಚೇತನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (Convention on the Rights of Persons with Disabilities), 2006.
- ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (European Convention), 1950, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಮೆರಿಕದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ (American Convention), 1969 ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಫ್ರಿಕದ ಸನ್ನದು (African Charter), 1981.
ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆಯ (reservation) ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು (consent) ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಗುರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆ, ಅನುಚ್ಛೇದ 19(c)). ಅದೇ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಅನುಚ್ಛೇದ 31 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ (good faith) ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪದಗಳಿಗೆ, ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಓದಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ರೂಢಿ
ರೂಢಿ ಎಂದರೆ ಕಾನೂನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ (opinio juris) ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಆಚರಣೆ (State practice). ಏನನ್ನೂ ಅನುಸಮರ್ಥಿಸದ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನರಮೇಧ (genocide), ಗುಲಾಮಗಿರಿ (slavery), ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ (torture), ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಧನ (arbitrary detention) ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳ (racial discrimination) ನಿಷೇಧಗಳು ರೂಢಿಗತವಾದವು. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯ ತಿರುಳಿನ ಬಹುಭಾಗವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
3. ಕಾನೂನಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳು
ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ತತ್ವಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸದ್ಭಾವನೆ, ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆ (fair hearing), ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಸಮಾನತೆ (equality before law) ಮತ್ತು ತಪ್ಪನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕರ್ತವ್ಯ. ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ರೂಢಿ ಅನ್ವಯಿಸದಲ್ಲಿ ಅವು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ.
4. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು (ಉಪ ಸಾಧನಗಳು)
ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮತ್ತು ತಜ್ಞ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಕಾನೂನು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವು "ಮೂಲಗಳು" ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯ (evidence).
- ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು. 29 ಜುಲೈ 1988 ರ ತೀರ್ಪು (judgment) ಆದ Velásquez Rodríguez v. Honduras ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Inter-American Court) 1981 ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬಲವಂತದ ಕಣ್ಮರೆಯನ್ನು (enforced disappearance) ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು "ಖಚಿತಪಡಿಸುವ" ಕರ್ತವ್ಯವು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ (victims) ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಆ ತರ್ಕವನ್ನು ಈಗ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಹವಾಲುಗಳ (individual communications) ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿಯ (Human Rights Committee) ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು (General Comments) ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ. 21 ಜೂನ್ 1971 ರ ತನ್ನ ನಮೀಬಿಯಾ ಸಲಹಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ (Namibia advisory opinion), ನಮೀಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ (apartheid) ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಕೇವಲ ಜನಾಂಗ (race), ಬಣ್ಣ, ವಂಶ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಭೇದಗಳು "ಸನ್ನದಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು. ಸನ್ನದಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಪವಾಕ್ಯಗಳು ನೈಜ ಕಾನೂನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತೋರಿಸಿತು.
- ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಬರಹಗಳು ಕೂಡ ಕಾನೂನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
5. ಮೃದು ಕಾನೂನು
ಕೆಲವು ಮಹತ್ವದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಠ್ಯಗಳು ಬದ್ಧಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅವು ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಘೋಷಣೆಗಳು (General Assembly declarations), ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆ, 1948, ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು (minorities), ವಿಕಲಚೇತನರು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ನಂತರದ ಘೋಷಣೆಗಳು.
- ವಿಯೆನ್ನಾ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, 1993 (Vienna Declaration and Programme of Action), ಇದು ಎಲ್ಲ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ (universal), ಅವಿಭಾಜ್ಯ (indivisible), ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬಿ (interdependent) ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
- ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (treaty bodies) ಸಾಮಾನ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ ಕುರಿತ CEDAW ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಫಾರಸು 19.
ಮೃದು ಕಾನೂನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಲವು ಬಾರಿ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ರೂಢಿಯಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಉನ್ನತ ಮಾನದಂಡಗಳು
- Jus cogens. ವಿಯೆನ್ನಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಅನುಚ್ಛೇದ 53 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾನದಂಡದೊಂದಿಗೆ (peremptory norm) ಸಂಘರ್ಷಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವು ಅನೂರ್ಜಿತ (void). ನರಮೇಧ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹ ಮಾನದಂಡಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
- Erga omnes ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಇದೆ. Barcelona Traction, Light and Power Company, Limited (Belgium v. Spain), ICJ Reports 1970, p. 3 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕೆನಡಾದ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಶೇರುದಾರರಿಗಾಗಿ (shareholders) ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಜ್ಯ ಹೂಡುವ ಹಕ್ಕು (standing) ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಕೋರಿಕೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅದು ಹೆಸರಿಸಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ "ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು" ಸೇರಿವೆ.
ಮೂಲಗಳು ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ
| ಮೂಲ | ಅದು ಯಾರನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ | ಉದಾಹರಣೆಗಳು |
|---|---|---|
| ಒಪ್ಪಂದಗಳು | ಅವನ್ನು ಅನುಸಮರ್ಥಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು | ICCPR, ICESCR, CEDAW, CRC, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ |
| ರೂಢಿ | ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು | ನರಮೇಧ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳ ನಿಷೇಧಗಳು |
| ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳು | ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು | ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆ, ಸದ್ಭಾವನೆ, ನಷ್ಟಪರಿಹಾರ |
| ಮೂಲ | ಅದು ಯಾರನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ | ಉದಾಹರಣೆಗಳು |
|---|---|---|
| ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು | ಕಾನೂನಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮಾತ್ರ | Velásquez Rodríguez; ನಮೀಬಿಯಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯ |
| ಮೃದು ಕಾನೂನು | ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಬದ್ಧಕಾರಿಯಲ್ಲ | ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆ, ವಿಯೆನ್ನಾ ಘೋಷಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |
| ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾನದಂಡಗಳು (jus cogens) | ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು; ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ | ನರಮೇಧ, ಗುಲಾಮಗಿರಿ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯಗಳ ನಿಷೇಧಗಳು |
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಒಂದು ಮೂಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಧರಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬುದು ಆ ದೇಶದ ಕಾನೂನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1952 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾದ Sei Fujii v. State of California, 38 Cal.2d 718 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ವಿದೇಶೀಯರ ಭೂ ಕಾನೂನಿನ (Alien Land Law) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜಪಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸನ್ನದಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಪವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದನು. ಆ ಉಪವಾಕ್ಯಗಳು ಸ್ವಯಂ ಜಾರಿಯಾಗುವಂತಹವಲ್ಲ (not self-executing) ಮತ್ತು ಅವು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಮೀರಲಾರವು ಎಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ (Fourteenth Amendment) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.
ಮೂಲಗಳು ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ
ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದ್ವೈತವಾದಿ (dualist): ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ (Parliament) ಕಾರ್ಯರೂಪ ಬೇಕು (ಅನುಚ್ಛೇದ 253). ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳೊಳಗೆ (fundamental rights) ಓದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು. Gramophone Company of India Ltd v. Birendra Bahadur Pandey, AIR 1984 SC 667 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟುಗಳು ಭಾರತದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದವು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು "ಆಮದು" ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಿಸದ ಹೊರತು, ಶಾಸನವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court) ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.
ಮೃದು ಕಾನೂನು. Kesavananda Bharati v. State of Kerala, AIR 1973 SC 1461 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿಕ್ರಿ ಅವರು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆ "ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನ (instrument) ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಭಾರತವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. Vishaka v. State of Rajasthan, AIR 1997 SC 3011 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ (sexual harassment) ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅನುಚ್ಛೇದ 51(c) ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. CEDAW ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಸತ್ತು ಶಾಸನ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅದು ರೂಪಿಸಿತು.
ಉಪಸಂಹಾರ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಶಾಸನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 38(1) ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ರೂಢಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬರಹಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ರೂಢಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯಂತಹ ಮೃದು ಕಾನೂನು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳು jus cogens ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ. Barcelona Traction ಕೆಲವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. Sei Fujii ತೋರಿಸುವಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ರೂಢಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (Gramophone), ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ (Kesavananda Bharati) ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಭಾಗ III ರೊಳಗೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (Vishaka).
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU LL.B. Semester 4 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.