ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ನಿರ್ಣಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.Com. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 8
2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.Com. LL.B. (Five Years) Sem 8 Alternative Dispute Resolution 2021 Oct Question Paper with Solutions in Kannada
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು Q7, Q9, Q10, Q11 ರಲ್ಲಿ KSLU ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವು ಅವುಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 5 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2021 Oct ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2021 Oct examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 2 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 60 · 15 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ನಿರ್ಣಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ.[9]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ADR ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ದಿವಾನಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ (section) 89 ಹೆಸರಿಸುವ ರೂಪಗಳು; ಒಂದು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿಸುವ ಅಂಶಗಳು; Afcons ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Supreme Court) ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು); ಯಾವ ವಿಧಾನ ಯಾವ ಬಗೆಯ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ (ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ (arbitration), ಸಂಧಾನ (conciliation), ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ (mediation), ಲೋಕ ಅದಾಲತ್, ಅನುಸಂಧಾನ (negotiation), ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಧಾನ); ಕಾನೂನು ADR ನಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ (Booz Allen, ಕಲಂ 19(5) ಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪರಂತುಕ (proviso)); ಒಂದು ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ; ಉಪಸಂಹಾರ.
ಇಲ್ಲಿ ADR ಎಂದರೆ
ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ನಿರ್ಣಯ (ADR) ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (court) ವಿಚಾರಣೆಯ ಹೊರಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವುದು. ಅನುಸಂಧಾನ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ, ಸಂಧಾನ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳು.
ದಿವಾನಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ 1908 ರ ಕಲಂ 89, ಬಾಕಿ ಇರುವ ದಾವೆಯನ್ನು (suit) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ, ಸಂಧಾನ, ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಮೂಲಕದ ಇತ್ಯರ್ಥವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಿಕ ಇತ್ಯರ್ಥ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಧಾನವೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ: ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರ (arbitrator) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದವು ಅನುಸಂಧಾನಾತ್ಮಕ: ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ, ಪಕ್ಷಕಾರರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನ ಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಇತ್ಯರ್ಥ ಸಾಕೇ ಎಂಬುದೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಒಂದು ವಿವಾದವನ್ನು ADR ಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಸುವುದು ಯಾವುದು
ಐದು ಅಂಶಗಳು ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
- ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ವರೂಪ. ಪಕ್ಷಕಾರರ ನಡುವಿನ ಖಾಸಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು (rights in personam) ಅವರೇ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ವಿರುದ್ಧ ಊರ್ಜಿತವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ (rights in rem) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬೇಕು.
- ಸಂಬಂಧ. ಪಕ್ಷಕಾರರು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಇತ್ಯರ್ಥ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪು (judgment) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ. ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ನಿಯಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲ ಪಕ್ಷಕಾರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬೇಕು.
- ಖಾಸಗಿತನ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಅಗತ್ಯ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಎರಡೂ ಬೇಕು, ಮತ್ತು ADR ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಬಲದ ಸಮತೋಲನ. ಒಂದು ಕಡೆ ಬಹಳ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ, ರಕ್ಷಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳು
26 ಜುಲೈ 2010 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾದ Afcons Infrastructure Ltd v. Cherian Varkey Construction Co (P) Ltd ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಲಂ 89 ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದ ಪತ್ರಗಳು ಮುಕ್ತಾಯವಾದ ನಂತರ ADR ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಸುನಾವಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ (mandatory). ವಾಸ್ತವಿಕ ಕಳುಹಿಸುವಿಕೆಯೇ ನಿಯಮ, ಮತ್ತು ಕಳುಹಿಸದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಏಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ADR ಗೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಆರು ಬಗೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು:
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ, ಆದೇಶ I ನಿಯಮ 8 ರ ಅಡಿಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ದಾವೆಗಳು (representative suits);
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಕುರಿತ ವಿವಾದಗಳು;
- ಪ್ರೊಬೇಟ್ (probate) ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ಪತ್ರಗಳಂತಹ, ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನೀಡಿಕೆ ಬೇಕಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು;
- ಮೋಸ (fraud), ನಕಲಿ ದಸ್ತಾವೇಜು, ಕಟ್ಟುಕತೆ, ಸೋಗು ಅಥವಾ ಜುಲುಮೆಯ (coercion) ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಪಗಳಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು;
- ಅಪ್ರಾಪ್ತರ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ಲೇಮುಗಳು, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಹಕ್ಕಿನ ಘೋಷಣೆಗಾಗಿ ದಾವೆಗಳಂತಹ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಬೇಕಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು;
- ಅಪರಾಧಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಅಭಿಯೋಜನೆಗಳು.
ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಅದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು:
- ಹಣದ ಕ್ಲೇಮುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆರವೇರಿಕೆ (specific performance) ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕರಾರಿನ (contract) ವಿವಾದಗಳು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳ, ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರ, ಭೂಮಾಲೀಕರ ಮತ್ತು ವಿಮಾದಾರರ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದಗಳು;
- ವೈವಾಹಿಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ಜೀವನಾಂಶ (maintenance), ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಕುಟುಂಬದ ವಿಭಜನೆ (partition) ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಂತಹ, ಹದಗೆಟ್ಟ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿವಾದಗಳು;
- ನೆರೆಯವರು, ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ನೌಕರರು, ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಂತಹ, ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕಾದ ವಿವಾದಗಳು;
- ಮೋಟಾರು ಅಪಘಾತದ ಪರಿಹಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪಕೃತ್ಯದ ಕ್ಲೇಮುಗಳು;
- ಗ್ರಾಹಕ ವಿವಾದಗಳು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎರಡೂ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು "ದೃಷ್ಟಾಂತಾತ್ಮಕ" ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಒಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.
ಯಾವ ವಿಧಾನ ಯಾವ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ
ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ತಾವು ಆರಿಸುವ ತಜ್ಞನಿಂದ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ, ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪಕ್ಷಕಾರರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಅಧಿನಿಯಮ (Arbitration and Conciliation Act) 1996 ರ ಕಲಂ 7 ರ ಅಡಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (arbitration agreement) ಬೇಕು. ಇಚ್ಛಿಸದ ಪಕ್ಷಕಾರರನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾರದು ಎಂದು Afcons ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.
ಸಂಧಾನ, 1996 ರ ಅಧಿನಿಯಮದ (Act) ಭಾಗ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಬಯಸುವ ಕರಾರಿನ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸಂಧಾನಕಾರ (conciliator) ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಬಹುದು (ಕಲಂ 67(4)). ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ಐತೀರ್ಪಿನ (award) ಸ್ಥಾನಮಾನವಿದೆ (ಕಲಂ 74).
ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. K. Srinivas Rao v. D.A. Deepa, AIR 2013 SC 2176 ರಲ್ಲಿ, ವಿವಾಹದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ವಿವಾಹ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿತ್ತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕ್ರೌರ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. ನಂತರ ವೈವಾಹಿಕ ವಿವಾದಗಳು, "ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಜೀವನಾಂಶ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದವು" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು. ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಅದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿತು.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿವಾದ ಮೊದಲು ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ 2015 ರ ಕಲಂ 12A ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾವೆಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ (pre-institution mediation) ಹೋಗಬೇಕು. ತುರ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಉಪಶಮನವನ್ನು (interim relief) ಕೋರುವ ದಾವೆ ಮಾತ್ರ ವಿನಾಯಿತಿ. 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾದ Patil Automation Private Limited v. Rakheja Engineers Private Limited ಪ್ರಕರಣ ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.
ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸರಳ ಕ್ಲೇಮುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಮೋಟಾರು ಅಪಘಾತದ ಕ್ಲೇಮುಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಸೂಲಿಗಳು, ಚೆಕ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳ ಬಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಿಯಾಗಬಲ್ಲ (compoundable) ಅಪರಾಧಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಅದರ ಐತೀರ್ಪು ಮೇಲ್ಮನವಿಯಿಲ್ಲದ ಡಿಕ್ರಿ (ಕಾನೂನು ಸೇವೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮ (Legal Services Authorities Act) 1987 ರ ಕಲಂ 21). ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳ ವಿವಾದಗಳು ಖಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು (ಕಲಂಗಳು 22A ರಿಂದ 22E).
ಅನುಸಂಧಾನ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವಾದಕ್ಕೂ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಏನೂ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ (Industrial Disputes Act) 1947 ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ (Industrial Relations Code) 2020 ರ ಕಲಂ 53 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಧಾನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಕಾನೂನು ADR ನಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ
ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲೇ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾದ Booz Allen & Hamilton Inc v. SBI Home Finance Ltd ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೋಗಲಾಗದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು:
- ಅಪರಾಧಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತ ವಿವಾದಗಳು;
- ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನ, ನ್ಯಾಯಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ದಾಂಪತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ;
- ಪಾಲಕತ್ವ;
- ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಸಮಾಪನ;
- ಪ್ರೊಬೇಟ್, ಆಡಳಿತ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು;
- ಬಾಡಿಗೆದಾರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಶಾಸನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಬಾಡಿಗೆ.
ಇವು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾರಣ. ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು (tribunals) ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ರಾಜಿಯಾಗಲಾರದ ಅಪರಾಧದ ಮೇಲೆ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗೂ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವ್ಯಾಪ್ತಿ (jurisdiction) ಇಲ್ಲ (ಕಲಂ 19(5) ಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪರಂತುಕ). ಆದ್ದರಿಂದ ಕೊಲೆಯ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲಾಗದು.
ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಗದು, ಆದರೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನಡೆಸಬಹುದು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕಾರರು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಡಿಕ್ರಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ
| ವಿವಾದದ ಬಗೆ | ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವ ವಿಧಾನ | ಏಕೆ |
|---|---|---|
| ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕರಾರು | ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಧಾನ | ತಜ್ಞ, ಖಾಸಗಿ, ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ |
| ವೈವಾಹಿಕ, ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ, ಜೀವನಾಂಶ | ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Family Court) ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ | ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು |
| ನೆರೆಯವರು, ಪಾಲುದಾರರು, ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿ | ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ | ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ |
| ಮೋಟಾರು ಅಪಘಾತ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಾಕಿಗಳು, ಚೆಕ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು | ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ | ಸಂಖ್ಯೆ, ತ್ವರಿತ ಡಿಕ್ರಿ |
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತ ಸೇವೆಗಳು | ಖಾಯಂ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ | ಶಾಸನ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವೇದಿಕೆ |
| ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳು | ಸಂಧಾನ ಅಧಿಕಾರಿ | ಶಾಸನ ಅದನ್ನು ಅಗತ್ಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ |
| ರಾಜಿಯಾಗಲಾರದ ಅಪರಾಧ, ಚುನಾವಣೆ, ಪ್ರೊಬೇಟ್, ಮೋಸ | ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮಾತ್ರ | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ |
ಉಪಸಂಹಾರ. ಒಪ್ಪಂದದ (agreement) ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಖಾಸಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ADR ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೀರ್ಮಾನ, ದುರ್ಬಲ ಪಕ್ಷಕಾರನ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿಕ ಶಿಕ್ಷೆ ಬೇಕಿರುವ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಅದು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಂ 89 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, Afcons ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿವಾದವನ್ನೂ ಒಂದೇ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತುರುಕುವುದಲ್ಲ, ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸುವುದೇ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.Com. LL.B. Semester 8 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
What should we fix or add?
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.