B.B.A. LL.B. (Five Years) Sem 5 Labour Law I 2011 Jun Question Paper with Solutions in Kannada

ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ (industrial jurisprudence) ಎಂದರೇನು (ಕೇವಲ ಕರಾರಿನ (contract) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಲ್ಲ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ (social justice) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ (adjudication) ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಟ್ಟಿದ ತತ್ವಗಳು; Karnal Leather); ಅದರ ಮೂಲಗಳು (ಅನುಚ್ಛೇದ 38, 39, 41, 42, 43 ಮತ್ತು 43A ರಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು (Directive Principles), ಅನುಚ್ಛೇದ 14, 19(1)(c), 21 ಮತ್ತು 23 ರಲ್ಲಿನ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು (fundamental rights), ILO, ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ (tribunal) ಐತೀರ್ಪುಗಳು (awards)); ಒಂದು ತೀರ್ಪು ಸಂಸತ್ತನ್ನು (Parliament) ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ದಿನಾಂಕಸಹಿತ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದ, ಅದರ ಶಾಸನದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ: Hariprasad ನಂತರ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ (closure) ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಯ (transfer) ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ (compensation) (1956 ರಿಂದ 1957), Newspapers Ltd. ನಂತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವಾದಗಳು (individual disputes) (ಕಲಂ 2A, 1965), ಶಿಕ್ಷೆಯ (punishment) ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ (ಕಲಂ 11A, 1971), Excel Wear ನಂತರ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಅನುಮತಿ (ಕಲಂ 25-O, 1982), ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ (minimum wages) (Bijay Cotton Mills, Reptakos Brett), ಬಲಾತ್ಕಾರದ ದುಡಿಮೆ (forced labour) ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ನಿಯೋಜಕ (principal employer) (People's Union for Democratic Rights), ಕೆಲಸಗಾರರ (workers) ಆರೋಗ್ಯ (Consumer Education and Research Centre), "ಉದ್ದಿಮೆ" (industry) ಯ ಅರ್ಥ (Bangalore Water Supply, Jai Bir Singh, ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆ (Industrial Relations Code)); ಒಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ; ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು (Labour Codes); ಉಪಸಂಹಾರ.

1. ಸಂವಿಧಾನ. ನ್ಯಾಯಯುತ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 38), ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ವೇತನವನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 39) ಖಾತರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಗಳು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲಸದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವು (ಅನುಚ್ಛೇದ 41), ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸೂತಿ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೂ (maternity relief) (ಅನುಚ್ಛೇದ 42) ಅವು ಕರೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಜೂರಿ (living wage) (ಅನುಚ್ಛೇದ 43) ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದು (participation of workers in management) (ಅನುಚ್ಛೇದ 43A) ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 14) ಮತ್ತು ಸಂಘಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 19(1)(c)) ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 21) ಮತ್ತು ಬಲಾತ್ಕಾರದ ದುಡಿಮೆಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು (ಅನುಚ್ಛೇದ 23) ಸಹ ಅವು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ (International Labour Organisation). ಭಾರತ 1919 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮಾವೇಶಗಳು (conventions) ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳು (recommendations) ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.
3. ಐತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳು. ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳ ಐತೀರ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ (High Courts) ಹಾಗೂ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಮಾನಗಳು, ಶಾಸನಗಳು ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಅಂತರಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ.

2. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವಾದಗಳು. Newspapers Ltd. v. State Industrial Tribunal, U.P., AIR 1957 SC 532 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಉಚ್ಚಾಟಿತ ಲೈನೋ ಟೈಪಿಸ್ಟ್‌ನ ವಿವಾದವನ್ನು, ಅವನ ಸಹ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಯಾವುದೇ ಸಮೂಹ ಅದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳದ (espoused) ಕಾರಣ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದವಲ್ಲ (industrial dispute) ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಘದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ಉಚ್ಚಾಟಿತ ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೆ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1965 ರಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಲಂ 2A, ಒಬ್ಬ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಯಾವುದೇ ಸೇವಾ ಬಿಡುಗಡೆ (discharge), ಉಚ್ಚಾಟನೆ (dismissal), ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದವನ್ನಾಗಿಸಿತು. 2010 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ (Labour Court) ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು (ಕಲಂ 2A(2) ಮತ್ತು (3)).

3. ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ. 15 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾದ ಕಲಂ 11A, ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲದ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ವಿಧಿಸಲು ಕಾರ್ಮಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. Workmen of Firestone Tyre and Rubber Co. of India (P) Ltd. v. Management, (1973) 1 SCC 813 ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಆಂತರಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯ (domestic enquiry) ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು (evidence) ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಅದು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.

4. ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಅನುಮತಿ.

People's Union for Democratic Rights v. Union of India, AIR 1982 SC 1473. 1982ರ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು (contractors) ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪಾವತಿಸಿದರು. ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಧಾನ ನಿಯೋಜಕನನ್ನೂ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೆ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆಯಿಲ್ಲದಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪಾವತಿಸುವುದು ಅನುಚ್ಛೇದ 23 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ದುಡಿಮೆ ಎಂದು ಅದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲನಾದರೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸಗಾರರ ವೇತನವನ್ನು (wages) ಪ್ರಧಾನ ನಿಯೋಜಕನೇ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂಹಿತೆ (OSH Code) ಈಗ ಮಾಡುತ್ತದೆ (ಕಲಂ 55).

7. ಕೆಲಸಗಾರರ ಆರೋಗ್ಯ.

Consumer Education and Research Centre v. Union of India, (1995) 3 SCC 42. ಕಲ್ನಾರಿನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಆಸ್ಬೆಸ್ಟೋಸಿಸ್‌ನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರೋಗ್ಯದ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಯ ಕೆಲಸಗಾರನ ಹಕ್ಕು ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. ಅದು ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. 2020ರ OSH ಸಂಹಿತೆ ಈಗ ನಿಯೋಜಕರು ನಿಗದಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅಗತ್ಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಕಲಂ 23). ನಿಗದಿತ ವರ್ಗಗಳ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ (employees) ಉಚಿತ ವಾರ್ಷಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನೂ ಅದು ಅಗತ್ಯಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಕಲಂ 6).

8. "ಉದ್ದಿಮೆ" ಯ ಅರ್ಥ.

2. ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು. "ಉದ್ದಿಮೆ" ಯ ಕುರಿತ ದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ರೂಪಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವೂ ಬದಲಾಗುವಂಥವೂ ಆಗಿರಬಹುದಿತ್ತು. ಕೆಲವು ತೀರ್ಮಾನಗಳು ನಿಯೋಜಕರ ಪರವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಕೆಲವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ತಿರುವುಮುರುವುಗೊಳಿಸಿತು. ಕೆಲಸಗಾರರ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು ದೀರ್ಘ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದವು.
3. ಸಂಹಿತೆಗಳು. 21 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಹಿಂದಿನ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಂತಹ (ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ 2(q)) ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ರೂಪಿಸಿದ ಅನೇಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕಾನೂನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ

ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿವಾದಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ (Industrial Disputes Act), ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ ಅಧಿನಿಯಮ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಇತರ ಅಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು 21 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ನಿರಸನಗೊಳಿಸಿದವು (repealed). ಕೈಗಾರಿಕಾ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳು ಅವುಗಳ ಓದುವಿಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇವೆ, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಅಧಿನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕು.