ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನು II
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 4
2022 Oct (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.A. LL.B. (Five Years) Sem 4 Constitutional Law II 2022 Oct (100 marks) Question Paper with Solutions in Kannada
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠದ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು Q1, Q12 ರಲ್ಲಿ KSLU ಮುದ್ರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವು ಅವುಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾಠಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಓದುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 13 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2022 Oct (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2022 Oct (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2022 Oct (100 marks) examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾನೂನು ರಚಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿರಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಅನುಚ್ಛೇದ (Article) 246(3)) ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಏಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಿಯನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ: ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ (Council of States) ನಿರ್ಣಯ (ಅನುಚ್ಛೇದ 249), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (national emergency) (ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 250 ಮತ್ತು 353(b)), ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೋರಿಕೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 252, Valluri Basavaiah Chaudhary), ಒಪ್ಪಂದಗಳು (treaty) (ಅನುಚ್ಛೇದ 253, Gramophone Company), ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ (President's Rule) (ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 356 ಮತ್ತು 357, S.R. Bommai, In re Article 370), ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (Union territory) (ಅನುಚ್ಛೇದ 246(4)), ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ (amendment) ಮೂಲಕ ನಮೂದುಗಳನ್ನು (entry) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು; ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಮ (ಅನುಚ್ಛೇದ 251); 2016 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯ (Goods and Services Tax) ಪದಗಳು; ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕ; ಒಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ); ಒಂದು ಉಪಸಂಹಾರ.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಪಟ್ಟಿ II ರಲ್ಲಿನ, ಅಂದರೆ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ (State List), ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನಮಂಡಲಕ್ಕೆ (State Legislature) ಅನುಚ್ಛೇದ 246(3) "ಅನನ್ಯ ಅಧಿಕಾರ" (exclusive power) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪೊಲೀಸ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ, ಭೂಮಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತೆರಿಗೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸಲಾರದು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಹೃದಯ ಇದೇ.
ಆದರೂ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಕಾರರಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಸುರಕ್ಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
1. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ: ಅನುಚ್ಛೇದ 249
"ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತಕೊಡುವ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ" ನಿರ್ಣಯದ (resolution) ಮೂಲಕ, ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಒಂದು ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಶಾಸನ ರಚಿಸುವುದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ (national interest) ಅವಶ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಹಿತ" ಎಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಘೋಷಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಆ ನಿರ್ಣಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ, ಆ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು.
- ಯಾರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆ, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸದನ ಅದೇ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಂತ ಸದನ ಒಪ್ಪಬೇಕು.
- ಬಹುಮತ. ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತಕೊಡುವ (present and voting) ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು.
- ಅವಧಿ. ನಿರ್ಣಯ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದಂತೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 249(2)).
- ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ನಿರ್ಣಯ ಮುಗಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಈಗಾಗಲೇ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಸಕ್ಷಮತೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 249(3)).
101 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ (2016), ಅನುಚ್ಛೇದ 246A ರ ಅಡಿಯ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಅನುಚ್ಛೇದ 249 ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
2. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ: ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 250 ಮತ್ತು 353(b)
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (Emergency) ಉದ್ಘೋಷಣೆ (Proclamation) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 250(1)). ಯಾವುದೇ ಸದನದ ನಿರ್ಣಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಉದ್ಘೋಷಣೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ನಿಂತುಹೋದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಅಸಕ್ಷಮತೆಯ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಕಾನೂನು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 250(2)).
ಅನುಚ್ಛೇದ 353(b) ಇನ್ನೊಂದು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಕ್ಕೂಟ ಪಟ್ಟಿಯ (Union List) ಹೊರಗಿನ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ, ಸಂಸತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆಡಳಿತವನ್ನೂ ನಡೆಸಬಹುದು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಾರತದ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆಗ ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದು, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡುವಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ.
3. ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೋರಿಕೆ: ಅನುಚ್ಛೇದ 252
ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳು ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಬಹುದು. ಆಗ ಆ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದನವೂ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಆ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಒಂದು ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯ ತನ್ನದೇ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ನಂತರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
- ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಮಾತ್ರ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿರಸನಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲ (ಅನುಚ್ಛೇದ 252(2)).
- ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ರಾಜ್ಯ ಆ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತದೆ.
Union of India v. Valluri Basavaiah Chaudhary, AIR 1979 SC 1415 ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹನ್ನೊಂದು ರಾಜ್ಯಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ್ದವು. ಸಂಸತ್ತು ನಗರ ಭೂಮಿ (ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಅಧಿನಿಯಮ, 1976 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅದನ್ನು ನಂತರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು (Governor) ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದ 252(1) ರಲ್ಲಿನ "ವಿಧಾನಮಂಡಲ" ಎಂದರೆ ಸದನ ಅಥವಾ ಸದನಗಳು, ರಾಜ್ಯಪಾಲರಲ್ಲ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಅಂತಹ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, "ಆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ".
ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯವಾದ ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಅಧಿನಿಯಮ, 1974 ಅನ್ನು ಸಹ ಅನುಚ್ಛೇದ 252 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
4. ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳು: ಅನುಚ್ಛೇದ 253
"ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಉಪಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಏನೇ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ", ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ, ಕೌಲು (agreement) ಅಥವಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯಾವುದೇ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಂಸತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಈ ಅಧಿಕಾರ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಸಮ್ಮತಿ (consent) ಇಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಾಲಮಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಅಧಿನಿಯಮ, 1981 ಮತ್ತು ಪರಿಸರ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಅಧಿನಿಯಮ, 1986 ಇದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಎರಡೂ 1972 ರ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಧಿಕಾರ ಬೇಕು. 1984 ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ Gramophone Company of India Ltd v. Birendra Bahadur Pandey ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು (customary international law) ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಿಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿನಿಯಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ (international law) ಸಂಘರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ, ಅಧಿನಿಯಮ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ (prevails). ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬಂಧಕ ದೇಶೀಯ ಕಾನೂನನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನುಚ್ಛೇದ 253 ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
5. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ: ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 356 ಮತ್ತು 357
ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 356 ರ ಅಡಿಯ ಉದ್ಘೋಷಣೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಅದರ ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು "ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ" ಚಲಾಯಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದು. ಆಗ ಸಂಸತ್ತು ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಯೋಜಿಸಬಹುದು (ಅನುಚ್ಛೇದ 357(1)). ಅಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳು ಉದ್ಘೋಷಣೆ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ, ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ (ಅನುಚ್ಛೇದ 357(2)).
S.R. Bommai v. Union of India, (1994) 3 SCC 1 ರಲ್ಲಿ, ಅನುಚ್ಛೇದ 356 ರ ಅಡಿಯ ಉದ್ಘೋಷಣೆ, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ (judicial review) ಒಳಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಉದ್ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.
11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 ರಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ In re Article 370 of the Constitution ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಅನುಚ್ಛೇದ 356(1)(b) ರ ಅಡಿಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಶಾಸನೇತರ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಆದರೆ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಕ್ರಮಗಳು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ. ದುರುದ್ದೇಶದ ಮೇಲ್ನೋಟದ (prima facie) ಪ್ರಕರಣ ರುಜುವಾತಿನ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
6. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಅನುಚ್ಛೇದ 246(4)
ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರದ ಭಾರತದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದರೂ, "ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ" ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸತ್ತು ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಹೀಗೆಯೇ.
7. ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು
ಅನುಚ್ಛೇದ 368 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿಯನ್ನು (Schedule) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಅಂತಹ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಸಮರ್ಥನೆ (ratification) ಬೇಕು. 42 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ (Concurrent List) ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.
ಸಂಘರ್ಷಗಳು: ಅನುಚ್ಛೇದ 251
ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 249 ಮತ್ತು 250 ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಂತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಚ್ಛೇದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾನೂನಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದ್ದರೆ (repugnant), ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (inoperative).
| ದಾರಿ | ಅನುಚ್ಛೇದ | ಸುರಕ್ಷತೆ | ಎಷ್ಟು ಕಾಲ |
|---|---|---|---|
| ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ | 249 | ರಾಜ್ಯಗಳ ಸದನದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತಕೊಡುವ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು | ಒಂದು ವರ್ಷ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದು; ಕಾನೂನು ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ |
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ | 250, 353(b) | ಸಂಸತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಉದ್ಘೋಷಣೆ | ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಗಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕಾನೂನು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ |
| ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೋರಿಕೆ | 252 | ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳ ನಿರ್ಣಯಗಳು | ಶಾಶ್ವತ; ಸಂಸತ್ತು ಮಾತ್ರ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು, ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ |
| ಒಪ್ಪಂದ | 253 | ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೇನೂ ಇಲ್ಲ | ಶಾಶ್ವತ |
| ದಾರಿ | ಅನುಚ್ಛೇದ | ಸುರಕ್ಷತೆ | ಎಷ್ಟು ಕಾಲ |
|---|---|---|---|
| ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ | 356, 357 | ಉದ್ಘೋಷಣೆಯ ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ | ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ |
| ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು | 246(4) | ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ | ಶಾಶ್ವತ |
| ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ | 368 | ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಸಮರ್ಥನೆ | ಶಾಶ್ವತ |
ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ
ಈ ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾವಲು ಇದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 249 ಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಂತ ಸದನ ಬೇಕು ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸದ ಹೊರತು ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದ 250 ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ 252 ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಂತ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿಯಾ ಆಯೋಗ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ದಾರಿ ಅನುಚ್ಛೇದ 253, ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಮ್ಮತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಸರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಮ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ. ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನನ್ಯವಾದುದು, ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಸುರಕ್ಷತೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಎರಡು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ. ಸಮ್ಮತಿಯ ದಾರಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು Valluri Basavaiah Chaudhary ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. Bommai ಮತ್ತು In re Article 370 ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.A. LL.B. Semester 4 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
What should we fix or add?
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.