ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನು II
ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ
B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 4
2019 Dec (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆ
munotes.in
ಮುಂಬೈ
B.A. LL.B. (Five Years) Sem 4 Constitutional Law II 2019 Dec (100 marks) Question Paper with Solutions in Kannada
munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 4 ನವೆಂಬರ್ 2026.
ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.
ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.
ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.
munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.
ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2019 Dec (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.
ಪರಿವಿಡಿ
ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2019 Dec (100 marks) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಅಂಕಗಳುಪುಟ
ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ
The questions in this volume are the questions asked at the 2019 Dec (100 marks) examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.
ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ
ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು
ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.
Q1ತನ್ನ ನೌಕರರ ಅಪಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ಬಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿರಿ.[16]
ಉತ್ತರ
ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ರಾಜ್ಯದ ಬದಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ರಾಜಮುಕುಟದ ಉನ್ಮುಕ್ತಿಯ (immunity) ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಯಮ; 1858 ರಿಂದ ಅನುಚ್ಛೇದ 300 ರವರೆಗಿನ ಶಾಸನಗಳ ಸರಣಿ; ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (P. and O. Steam Navigation); ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Supreme Court) ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ (Vidhyawati, Kasturilal, Nagendra Rao, Chandrima Das); ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ (Rudul Sah, Nilabati Behera, D.K. Basu); ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ; ಶಾಸನದ ಅಗತ್ಯ; ಉಪಸಂಹಾರ.
ಸಮಸ್ಯೆ
ಉದ್ಯೋಗದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೇವಕ ಎಸಗಿದ ಅಪಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಹೊಣೆಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಬದಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ರಾಜ್ಯವೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಯೇ? ಅದರ ಚಾಲಕ, ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಕೃತ್ಯದಿಂದ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ "ರಾಜ ತಪ್ಪು ಮಾಡಲಾರ" ಎಂಬುದು ಹಳೆಯ ನಿಯಮವಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಪಕೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜಮುಕುಟದ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ (suit) ಹೂಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಮುಕುಟ ವ್ಯವಹರಣೆಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ (Crown Proceedings Act) 1947 ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ (Federal) ಅಪಕೃತ್ಯ ಕ್ಲೇಮುಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ 1946 ಅಪವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಣೆಯಾಗಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಯಾವುದೇ ಶಾಸನವಿಲ್ಲ. ಅದರ ಕಾನೂನು ಅನುಚ್ಛೇದ 300 ರಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
1858 ರಿಂದ ಅನುಚ್ಛೇದ 300 ರವರೆಗೆ
- ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮ 1858, ಕಲಂ (section) 65. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ರಾಜಮುಕುಟ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕಂಪನಿಯಂತೆಯೇ, ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದಿತ್ತು.
- ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿನಿಯಮಗಳು 1915 ಮತ್ತು 1935. ಇವು ಅದೇ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. 1935 ರ ಅಧಿನಿಯಮದ ಕಲಂ 176 ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಥದೇ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
- ಅನುಚ್ಛೇದ 300(1). ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ "ಅಂಥದೇ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ" ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಬಹುದು. ಇದು ಸಂಸತ್ತು (Parliament) ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲ (State Legislature) ರೂಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.
ಅಂಥ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
1861 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Supreme Court of Calcutta) ನಿರ್ಧರಿಸಿದ Peninsular and Oriental Steam Navigation Co. v. Secretary of State for India, 5 Bom HCR App 1, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಸಾರೋಟು ಕಿದ್ದರ್‌ಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಅದರ ಒಂದು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಾವೆ ಹೂಡಿತು.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ (Chief Justice) ಪೀಕಾಕ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಸಾರ್ವಭೌಮ (sovereign) ಅಧಿಕಾರಗಳ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರು ಇತರ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇತ್ತು. ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯದಾಗಿತ್ತು.
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು
ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಂತೆ ಹೊಣೆ. State of Rajasthan v. Mst. Vidhyawati, AIR 1962 SC 933, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ಜೀಪನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಗಾರದಿಂದ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಚಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಚಾಲಕ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಿ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಂದನು. ಅವನ ವಿಧವೆ ಮತ್ತು ಮಗಳು ದಾವೆ ಹೂಡಿದರು. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಜೀಪನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕೃತ್ಯವಲ್ಲ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯೋಗದಾತನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಂತೆಯೇ ಇರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅನುಚ್ಛೇದ 300(1) ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Court) ಹೇಳಿತು.
ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ. Kasturilal Ralia Ram Jain v. State of Uttar Pradesh, AIR 1965 SC 1039, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಆಭರಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಸಂಶಯದ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಾಲ್‌ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಪೇದೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪರಾರಿಯಾದನು. ರಾಜ್ಯ ಹೊಣೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಬಂಧನ, ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಪ್ತಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಶಾಸನ ನೀಡಿದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಅಧಿಕಾರಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆಯಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಶಾಸನ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಸೂಚಿಸಿತು.
ಕಿರಿದಾದ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ. N. Nagendra Rao and Co. v. State of Andhra Pradesh, (1994) 6 SCC 205, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅಧಿನಿಯಮದ (Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ರಸಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿದರು, ಅವು ಕೊಳೆಯಲು ಬಿಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ವಿಫಲರಾದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಸಾರ್ವಭೌಮ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾರದು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರಾಧೀನಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ ಉಳಿದಿದೆ: ರಕ್ಷಣೆ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸ್ವಾಧೀನ. ಉಳಿದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಹೊಣೆ.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು. Chairman, Railway Board v. Chandrima Das, AIR 2000 SC 988, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಹೌರಾ ನಿಲ್ದಾಣದ ಯಾತ್ರಿ ನಿವಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗುಂಪೊಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಎಸಗಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿರುದ್ಧ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಆದ್ದರಿಂದ Kasturilal ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ವಿದೇಶಿಯರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಏಕೆ ಕಷ್ಟ
ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಅದೇ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲನೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೂ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು.
- ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು, ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಾರ್ವಭೌಮವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಹೊಣೆ.
- ಖಾಸಗಿ ಉಗ್ರಾಣಪಾಲಕನೂ ಅದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನಾದರೂ, ಪೊಲೀಸರು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು Kasturilal ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಯಿತು.
- ತರಬೇತಿ ಕವಾಯತಿನಲ್ಲಿರುವ ಸೇನಾ ವಾಹನ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿರುವ ಅದೇ ವಾಹನ ಹಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸಂತ್ರಸ್ತನಿಗೆ ಮನಬಂದಂತಿವೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಜೀಪು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. Kasturilal ಒಂದು ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು ಎಂದೂ ಟೀಕಾಕಾರರು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ (republic), ರಾಜ್ಯ ಜನರ ಸೇವಕ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸೇವಕರ ತಪ್ಪುಗಳಿಗೆ ಅದು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. Kasturilal ಅನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕದಿದ್ದರೂ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ Nagendra Rao ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಆ ಟೀಕೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ
ಅಪಕೃತ್ಯ ದಾವೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು (fundamental right) ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವಲ್ಲಿ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 32 ಮತ್ತು 226 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು.
- Rudul Sah v. State of Bihar, AIR 1983 SC 1086, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಖುಲಾಸೆಯ ನಂತರ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದನು. ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿಯೇ (writ petition) ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆದೇಶಿಸಬಲ್ಲದಾದರೆ ಅನುಚ್ಛೇದ 21 ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
- Nilabati Behera v. State of Orissa, (1993) 2 SCC 746, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಶವ ರೈಲು ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿನ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ (sovereign immunity) ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದವಲ್ಲ.
- D.K. Basu v. State of West Bengal, (1997) 1 SCC 416, ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಜಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಂಧನಕ್ಕೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹನ್ನೊಂದು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಅಭಿರಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಹಿಂಸೆಗೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಪಾವತಿಸತಕ್ಕದ್ದು, ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಅದನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಅದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.
| ಪರಿಹಾರ | ವೇದಿಕೆ | ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಉನ್ಮುಕ್ತಿ |
|---|---|---|
| ಅಪಕೃತ್ಯ ದಾವೆ | ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (civil court), ಅನುಚ್ಛೇದ 300 | ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪರಾಧೀನಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ |
| ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ | ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (High Court) (226) ಅಥವಾ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (32) | ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿವಾದವಿಲ್ಲ |
ಶಾಸನದ ಅಗತ್ಯ
ಅಪಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಕಾನೂನು ಆಯೋಗದ ಮೊದಲ ವರದಿ (1956) ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಯಕಗಳನ್ನು (Bills) ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವು ರದ್ದಾದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕಾನೂನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಿಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. Kasturilal ಅನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಕಿರಿದಾಗಿಸಲಾಯಿತು. 1947 ರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿನಿಯಮದಂಥ ಶಾಸನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉನ್ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಕೆಲವೇ ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಣೆಯಾಗಿಸಬಹುದು.
ಉಪಸಂಹಾರ. ರಾಜ್ಯದ ಅಪಕೃತ್ಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (tortious liability) ಅನುಚ್ಛೇದ 300 ರಿಂದ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹಳೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, Kasturilal ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಥದೇ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಆದರೆ Nagendra Rao ಮತ್ತು Chandrima Das ಉನ್ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದೇ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಂತೆ ಹೊಣೆ. ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಲ್ಲಿ, Nilabati Behera ಉನ್ಮುಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ದಿಕ್ಕು ಸ್ಪಷ್ಟ: ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಸೇವಕರ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬೇಕು.
The rest of the answers
The first answer is free. The rest come with the KSLU B.A. LL.B. Semester 4 Kannada solved papers.
You have read the question paper and its first answer in full. Buy the solved papers once and you can read every answer of every solved paper in this semester.
Solved papers: ₹499 Already bought it? Sign in
The question paper itself stays free, and so does the syllabus.
What should we fix or add?
ಈ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿತೇ? ತಿಳಿಸಿ ನಾವು ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ.