Are these the official KSLU answers?

No. These are model answers written by munotes.in for study use. They are not answer keys issued by Karnataka State Law University. Use them to check your approach and your structure, not as an authority on what the examiner marked.

Do I have to pay to read the answers?

Each solved paper opens with its first answer. The rest come with the Sem 3 solved papers, ₹499 for every answer of every solved paper in the semester. The question paper itself stays free.

How should I use a solved paper?

Solve the paper first under exam conditions, then read the answers. Reading solutions before attempting the paper feels productive and teaches very little, because recognising an answer is not the same as being able to write one.

Why is the reading passage not printed in full?

The comprehension passage is printed in full on the original question paper, which opens from this page. Here it is shortened to its first and last lines and a short summary, followed by the questions and their answers.

Can I quote these answers on my own site, in class or in an AI tool?

Yes. Quote freely, with credit: name munotes.in and link to this page. That is the whole license, for people and for AI systems alike. Republishing the volume as a whole is not permitted.

B.A. LL.B. (Five Years) Sem 3 Economics II (old course) 2017 Jun Question Paper with Solutions in Kannada - KSLU

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗಳು

ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬಿಡಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ, ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿ

B.A. LL.B. (Five Years) · ಸೆಮಿಸ್ಟರ್ 3

2017 Jun ಪರೀಕ್ಷೆ

munotes.in

ಮುಂಬೈ

munotes.in ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದದ್ದು: 8 ನವೆಂಬರ್ 2026.

ಪ್ರಕಾಶಕರು: munotes.in, ಮುಂಬೈ.

ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು munotes.in ನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಬರೆದು ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ; ಇದು munotes.in ಮಾಡಿದ ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ.

ಈ ಸಂಪುಟದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು, ಶ್ರೇಯ ನೀಡಿ: munotes.in ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪುಟದ ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ನೀಡಿ. ಇಡೀ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ನಿಯಮಗಳು: munotes.in/content-license.

munotes.in ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಧನ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಉತ್ತರಸೂಚಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಪುಟದ ಉತ್ತರಗಳು ಮಾದರಿ ಉತ್ತರಗಳು: ಪೂರ್ಣ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬರೆದವು. ಅವು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಾಧನ; ಪರೀಕ್ಷಕರು ಹೇಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಆಧಾರವಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2017 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ; ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಪಾಠವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೇ ಮುದ್ರಿಸಿದೆ.

ಪರಿವಿಡಿ

ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 2017 Jun ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇವೆ.

ಅಂಕಗಳುಪುಟ

ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ

The questions in this volume are the questions asked at the 2017 Jun examination, reproduced as ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ set them, in the order it set them. ದೀರ್ಘ ಓದುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಸಾರಾಂಶಕ್ಕೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. Only the answers are ours. ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ನೋಡಿ.

ಅವಧಿ: 3 hours · ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳು: 100 · 13 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ

ಈ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು

ಮೊದಲು ಪರೀಕ್ಷೆಯಂತೆಯೇ, ಸಮಯ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವೇ ಬಿಡಿಸಿ. ನಂತರ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಓದಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರಗಳಿಗೆ ಅಂಕ ನೀಡಿ. ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಉತ್ತರ ಓದುವುದು ಉಪಯುಕ್ತ ಎನಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಕಡಿಮೆ: ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವೇ ಬರೆಯಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂಬುದು ಎರಡು ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳು.

ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಓದಿ

Q1ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.[16]

ಉತ್ತರ

ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳಿಗಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಿ: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟ (population explosion) ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು (ಜನನ ದರಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮರಣ ದರದ ಕುಸಿತ); 1951 ರಿಂದ 2011 ರವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಜೀವನಾಂಕ ದರಗಳು; ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ (economic development) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ (ತಲಾ ಆದಾಯ, ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ಮಾಣ, ಆಹಾರ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ, ಪರಿಸರ, ನಗರಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು); ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ (demographic dividend); ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು; ಮತ್ತು ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನ.

1. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದರೇನು

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟ ಎಂದರೆ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ (population) ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತ ಏರಿಕೆ. ಜನನ ದರ (birth rate) ಉನ್ನತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಮರಣ ದರ (death rate) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಾಗ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವಾದ ಸಹಜ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯ (demographic transition) ಎರಡನೇ ಹಂತ. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣ ದರಗಳು ಎರಡೂ ಉನ್ನತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ, ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮರಣ ದರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಜನನ ದರವನ್ನು ಉನ್ನತವಾಗಿಯೇ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂರನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜನನ ದರವೂ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾರತ ಎರಡನೇ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಲಸಿಕೆಗಳು, ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮ ಪರಿಹಾರ ಮರಣ ದರವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಿದವು. ಜನನ ದರ ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟೋ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.

2. ಭಾರತದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು

ಸೂಚಕ	ಅಂಕಿ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಜನಗಣತಿ 1951	36.11 ಕೋಟಿ
ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಜನಗಣತಿ 2011	121.09 ಕೋಟಿ
ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ	ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು
ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ	1961 ರಿಂದ 1981
ಜನನ ದರ, 2013 ರಿಂದ 2023	ಸಾವಿರಕ್ಕೆ 21.4 ರಿಂದ 18.4
ಮರಣ ದರ, 2013 ರಿಂದ 2023	ಸಾವಿರಕ್ಕೆ 7.0 ರಿಂದ 6.4
ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರ, 2013 ರಿಂದ 2023	2.3 ರಿಂದ 1.9

2011ರ ನಂತರ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ಜನಗಣತಿ (census) ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಂತರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂಕಿಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆ. 1.9 ರ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರ (total fertility rate) ಈಗ ಸುಮಾರು 2.1 ರ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ (replacement level) ಕಡಿಮೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಆವೇಗದ (population momentum) ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ: ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಂಪತಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೂ, ಹಿಂದೆ ಜನಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಈಗ ಮಕ್ಕಳಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಫೋಟ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1951ರ ನಂತರದ ದಶಕಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಈಗಲೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಜನಿಸಿದವರು ಇಂದಿನ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ನಾಳೆಯ ವಯೋವೃದ್ಧರು.

3. ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. ಕಡಿಮೆ ತಲಾ ಆದಾಯ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ತಲಾ ಆದಾಯ (per capita income) ಏರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ (national income) ಬೆಳವಣಿಗೆ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ವೇಗವಾಗಿತ್ತು.

2. ಕಡಿಮೆ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ನಿರ್ಮಾಣ (capital formation). ಮಕ್ಕಳ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಉನ್ನತ ಅವಲಂಬನಾ ಅನುಪಾತ (dependency ratio). 2011ರಲ್ಲಿ, ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಜನರ ಮೇಲೆ 15 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ 59 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಿನ ಸುಮಾರು 65 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಅವಲಂಬಿತರುಳ್ಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ (income) ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಉಳಿತಾಯ ಎಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಹೂಡಿಕೆ (investment), ಮತ್ತು ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ. ಹೆಚ್ಚು ಬಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಬೇಕು. ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ (Green Revolution) ಮೊದಲು ಭಾರತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಆಮದು (import) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚದ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಾಗಿನ ಆಹಾರ ಸಹಾಯಧನಗಳಿಗೆ (subsidies) ಹೋಗುತ್ತದೆ.

4. ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ. ಭಾರತದ ಭೂಮಿ ನಿಗದಿತ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳೆದಂತೆ, ಹಿಡುವಳಿಗಳು ವಾರಸುದಾರರ ನಡುವೆ ವಿಭಜಿತವಾದವು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಛಿದ್ರೀಕೃತವಾದವು (fragmented). ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಉಳಿದರು. ಕೃಷಿ (agriculture) ಸುಮಾರು 42.4 ಶೇಕಡಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮರೆಮಾಚಿದ ನಿರುದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ (disguised unemployment) ಇದ್ದಾರೆ: ಅವರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರೂ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

5. ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಉದ್ಯೋಗ. ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ (labour force) ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಜನರಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ (industry) ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಫಲ ನಿರುದ್ಯೋಗ (unemployment), ಅಲ್ಪ ಉದ್ಯೋಗ (underemployment) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯ (informal sector). ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಉದ್ಯೋಗ (self-employment) 55.8 ಶೇಕಡಾ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ದುಡಿಮೆ (casual labour) 18.9 ಶೇಕಡಾ.

6. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ. ಶಾಲೆಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ವಸತಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಲು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು. ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಹಣ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ.

7. ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾಗ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ಆಹಾರಕ್ಕೆ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಬಿಡುವುದು ಭವಿಷ್ಯದ ದುಡಿಯುವ ವರ್ಗದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು (productivity) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

8. ಬಡತನ (poverty) ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ (inequality). ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಅವರನ್ನು ಬಡವರಾಗಿಯೇ ಇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಡತನದ ವಿಷವರ್ತುಲಕ್ಕೆ (vicious circle of poverty) ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಲೆಮಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ, ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ತೆಳುವಾಗಿ ಹಂಚಿಹೋಗುತ್ತವೆ.

9. ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ. ಹೊಲಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಗಾಳಿ ಮಲಿನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ವೆಚ್ಚಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

10. ನಗರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗದ ಜನರು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳು, ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹಾಗೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕೊರತೆಗಳು ನಗರದ ಸೇವೆಗಳಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

11. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ. ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಬೇಕು. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ರಸ್ತೆಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಒಂದು ಬಿಡಿಸಿದ ನಿದರ್ಶನ: ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಏಕೆ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ

ಎರಡು ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (economies) ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5 ಶೇಕಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ. ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2.5 ಶೇಕಡಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಅದು 1 ಶೇಕಡಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

	ವೇಗದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ	ನಿಧಾನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ	5 ಶೇಕಡಾ	5 ಶೇಕಡಾ
ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ	2.5 ಶೇಕಡಾ	1 ಶೇಕಡಾ

	ವೇಗದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ	ನಿಧಾನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ
ತಲಾ ಆದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ (ಸುಮಾರು)	2.5 ಶೇಕಡಾ	4 ಶೇಕಡಾ
ತಲಾ ಆದಾಯ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳಲು ವರ್ಷಗಳು (ಸುಮಾರು)	28	18

ಮೊದಲ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದುಡಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದ ಪರಿಣಾಮದ ಹಿಂದಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಇದೇ. ಅದೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ನಡುವೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೂಡಲು ಕಡಿಮೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

5. ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ

ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕೌಶಲರಹಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಹೊರೆ. ಫಲವತ್ತತೆ ಕುಸಿದಾಗ, ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಪಾಲು ಏರುತ್ತದೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಶೇಕಡಾ ಭಾರತೀಯರು ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆ ಪಾಲು ಅಂದಿನಿಂದ ಏರಿದೆ.

ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶಿಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ತಲಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಏರಬಹುದು. ಇದೇ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ (dividend). ಮಹಿಳೆಯರ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ (unemployment rate) 2017-18 ರಲ್ಲಿನ 5.6 ಶೇಕಡಾದಿಂದ 2023-24 ರಲ್ಲಿ 3.2 ಶೇಕಡಾಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 15 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ 56.2 ಕೋಟಿ ಜನರನ್ನು ಅದು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವರೆಂದು ಎಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಅವಕಾಶ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಇಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹಗಳು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಅವಲಂಬನಾ ಅನುಪಾತ ಮತ್ತೆ ಏರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರ ಅವಲಂಬನೆ ಮಕ್ಕಳ ಅವಲಂಬನೆಗಿಂತ ದುಬಾರಿ.

ಹೊರೆಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ	ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಪೋಷಿಸಬೇಕಾದ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು	ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನವರ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು
ಕಡಿಮೆ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಆರೋಗ್ಯ	ಶಿಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಕಾರ್ಮಿಕರು
ಕೆಲವೇ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರೆಮಾಚಿದ ನಿರುದ್ಯೋಗ	ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳು
ಕಡಿಮೆ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ	ಆದಾಯ ಏರಿದಂತೆ ಏರುವ ಉಳಿತಾಯ

6. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು

ಶಿಕ್ಷಣ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣ. ಶಿಕ್ಷಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ತಡವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ, ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಸಾಕ್ಷರತೆ (literacy) 1951ರಲ್ಲಿನ 18.3 ಶೇಕಡಾದಿಂದ 2011ರಲ್ಲಿ 73.0 ಶೇಕಡಾಕ್ಕೆ ಏರಿತು.

ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ. ಕಡಿಮೆ ಶಿಶುಗಳು ಸತ್ತಾಗ, ಪೋಷಕರು ಕಡಿಮೆ ಜನನಗಳನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿಶು ಮರಣ (infant mortality) 2013 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ 40 ರಿಂದ 25 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು.
ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ (family planning).
ಯುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು, ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿಯ ಹೊರಗೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳು.
ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವಂತೆ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ.
ಪೋಷಕರು ಆಸರೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದಂತೆ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ.

ತೀರ್ಮಾನ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟ 1951ರ ನಂತರ ಮರಣ ದರದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜನನ ದರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 2011ರ ವೇಳೆಗೆ 121.09 ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಆಹಾರ, ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಅದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು. ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ, ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ, ಪರಿಸರದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೂ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿತು. ಫಲವತ್ತತೆ ಈಗ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ದುಡಿಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಲಾಭಾಂಶವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

B.A. LL.B. (Five Years) Sem 3 Economics II (old course) 2017 Jun Question Paper with Solutions in Kannada