Penology Treatment of Offenders Notes in Marathi (दंडशास्त्र: अपराध्यांना दिली जाणारी वागणूक) | LL.M. Semester 3 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I

1. दंडशास्त्र म्हणजे काय 1
2. दंडशास्त्राची व्याप्ती, आणि ते विचारत असलेले चार प्रश्न 5
3. दंडशास्त्र, गुन्हेगारीशास्त्र आणि फौजदारी कायदा 9
4. शिक्षा: संकल्पना आणि व्याख्या 12
5. शिक्षेची पाच लक्षणे 16
6. फक्त राज्यच शिक्षा का करते 19
7. शिक्षेचा संक्षिप्त इतिहास 23
8. आजच्या भारतीय दंडविषयक कायद्याचे स्रोत 28
9. भारतीय कायद्याला आता मान्य असलेल्या शिक्षा 32
10. संहितेतील मृत्युदंडाची शिक्षा 35
11. जन्मठेप, आणि तिचा अर्थ 40
12. सश्रम आणि साधा कारावास 44
13. द्रव्यदंड, आणि तो न भरल्यास कारावास 48
14. शिक्षेचा प्रकार म्हणून मालमत्तेचे समपहरण 53
15. सामुदायिक सेवा: भारतात आधी नसलेली शिक्षा 56
16. संहितेखालील एकांतवास 60
17. पूर्वीच्या दोषसिद्धीनंतर वाढीव शिक्षा 64
18. शिक्षेवरील मर्यादा 68
19. संहितेखाली शिक्षा सौम्य करणे 72
20. कोणते न्यायालय कोणती शिक्षा देऊ शकते 76
21. अभिजात हिंदू दृष्टिकोन: दंड 80
22. धर्मशास्त्रातील दंड: कोणाला आणि कशी शिक्षा होत असे 84
23. अभिजात इस्लामी दृष्टिकोन: हद्द, किसास आणि ताझीर 88
24. इस्लामी फौजदारी न्याय: पुरावा, क्षमा आणि भरपाई 92
25. अभिजात दृष्टिकोनांचे आजचे मोल 96
26. आदर्श दंडव्यवस्था 100
27. आदर्श व्यवस्था आणि भारताची व्यवस्था यांची तुलना 104
28. शिक्षेचा सिद्धांत म्हणजे काय 108
29. जरब सिद्धांत 112
30. शिक्षेमुळे जरब बसते का? पुरावा 116
31. जरब आणि महिलांविरुद्धचे घोर गुन्हे 120
32. प्रतिशोधात्मक सिद्धांत 124
33. प्रतिशोध आणि गुन्ह्याला साजेशी शिक्षा 128
34. प्रतिबंधात्मक किंवा अक्षमीकरण सिद्धांत 132
35. सुधारात्मक सिद्धांत 136
36. सर्वोच्च न्यायालय आणि सुधारणेचा विचार 141
37. प्रायश्चित्त सिद्धांत 145
38. भरपाई आणि पुनर्स्थापनात्मक दृष्टिकोन 149
39. सिद्धांतांची तुलना 153
40. भारतीय कायद्याने कोणता सिद्धांत स्वीकारला आहे 157
41. समाजविरोधी वर्तन शेवटी फायद्याचे ठरत नाही 161

मॉड्यूल II

1. मृत्युदंड: तो काय आहे, आणि भारताने तो कुठे ठेवला आहे 165
2. मृत्युदंडास पात्र अपराध 169
3. आजच्या जगातील मृत्युदंड 173
4. पहिले घटनात्मक आव्हान: Jagmohan Singh 177
5. Rajendra Prasad आणि ही शिक्षा मर्यादित करण्याचा प्रयत्न 181
6. Bachan Singh आणि दुर्मिळातील दुर्मिळ 184
7. Machhi Singh आणि पाच वर्ग 188
8. Mithu आणि सक्तीची मृत्युदंडाची शिक्षा 192
9. Bariyar आणि दुर्मिळातील दुर्मिळ कसोटीत काय चुकले 196
10. न्यायिक शंका: Sangeet आणि Shankar Kisanrao Khade 199
11. Manoj आणि सौम्यकारी परिस्थितींची चौकट 203
12. मृत्युदंड आणि अनुच्छेद 21 207
13. न्यायाच्या नावाखाली जीवनाचा हक्क कमी करता येतो का? 211
14. मृत्युदंड आणि अनुच्छेद 14 215
15. मृत्युदंडाच्या बाजूने सांगितले जाणारे गुण 219
16. मृत्युदंडाचे दोष 223
17. जरबेच्या युक्तिवादाची कसोटी 227
18. परत न फिरवता येणारी शिक्षा, आणि चुकीने दोषी ठरलेले 231
19. उच्च न्यायालयाकडून पुष्टी 235
20. मृत्यू अधिपत्र, आणि Shabnam 239
21. मृत्युदंड अमलात आणण्याची पद्धत 242
22. अंमलबजावणीतील विलंब: Triveniben 246
23. विलंब, मानसिक आजार आणि Shatrughan Chauhan 250
24. मृत्युदंडाच्या प्रतीक्षेचा परिणाम 254
25. पुनर्विलोकन, उपचारात्मक याचिका आणि Mohd. Arif 258
26. दया: अनुच्छेद 72 आणि 161 261
27. Kehar Singh आणि क्षमा करण्याच्या अधिकाराचे स्वरूप 265
28. Epuru Sudhakar आणि दयेच्या निर्णयांचे न्यायिक पुनर्विलोकन 269
29. मृत्युदंडाची शिक्षा सौम्य करून जन्मठेप देणे 272
30. न्यायाधीशांवर अवलंबून शिक्षा ठरवणे: मुंबई विद्यापीठाचाच प्रश्न 276
31. माफीशिवाय जन्मठेप: Shraddananda आणि Sriharan 280
32. विधी आयोगाने काय शिफारस केली आहे 284
33. कोणाचा मृत्युदंड अमलात आणता येत नाही 288

मॉड्यूल III

1. शिक्षा ठरवणे म्हणजे काय 292
2. फौजदारी खटल्यात शिक्षा ठरवण्याचे स्थान 296
3. शिक्षेवरील सुनावणी 301
4. शिक्षेची कारणे 304
5. शिक्षा ठरवण्याचे दृष्टिकोन 308
6. शिक्षेचे वैयक्तिकीकरण 311
7. गांभीर्य वाढवणारी आणि सौम्यकारी परिस्थिती 315
8. शिक्षा ठरवताना प्रमाणबद्धता 319
9. शिक्षा ठरवण्याच्या धोरणाविना भारत 323
10. शिक्षा ठरवण्याची मार्गदर्शक तत्त्वे: काय सुचवले गेले आहे 327
11. एकाच वेळी आणि एकामागून एक भोगायच्या शिक्षा 331
12. वजावट आणि आधीच भोगलेला काळ 335
13. द्रव्यदंडाची शिक्षा, आणि तो कसा वसूल केला जातो 338
14. पीडिताला भरपाई 342
15. पीडित भरपाई योजना 345
16. शिक्षा म्हणून सामुदायिक सेवा 349
17. परिवीक्षा: संकल्पना 353
18. सामाजिक आणि कायदेशीर नियंत्रणाचे नवे रूप म्हणून परिवीक्षा 357
19. अपराधी परिवीक्षा अधिनियम, 1958: रचना 362
20. ताकीद देऊन सुटका: कलम 3 366
21. चांगल्या वर्तणुकीच्या परिवीक्षेवर सुटका: कलम 4 370
22. कलम 5 खाली भरपाई आणि खर्च 374
23. एकवीस वर्षांखालील अपराधी: कलम 6 377
24. बंधपत्राचा भंग, आणि त्याचे परिणाम 381
25. दोषसिद्धीमुळे येणारी अपात्रता दूर करणे 385
26. परिवीक्षा अधिकारी 388
27. परिवीक्षा अधिकाऱ्याची कार्ये 391
28. परिवीक्षा कुठे लागू होत नाही 395
29. संहितेच्या कलम 401 खालील परिवीक्षा 399
30. परिवीक्षा आणि अभिवचन रजा यांतील फरक 404
31. भारतातील अभिवचन रजा आणि फर्लो 407
32. दंडविषयक धोरणातील परिवीक्षेचे स्थान 411
33. कारावासाला पर्याय म्हणून परिवीक्षा, आणि तिची उपयुक्तता 415
34. दोषकबुलीचा सौदा: तो काय आहे 419
35. 2005 पूर्वी भारतातील दोषकबुलीचा सौदा 423
36. दोषकबुलीच्या सौद्याची वैधानिक रचना 428
37. दोषकबुलीचा सौदा: टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया 433
38. अमेरिकेतील दोषकबुलीचा सौदा 437
39. इंग्लंड आणि इतरत्र दोषकबुलीचा सौदा 441
40. भारतातील आणि पाश्चात्त्य देशांतील दोषकबुलीच्या सौद्याची तुलना 445
41. पांढरपेशा गुन्हेगारी: संकल्पना 449
42. भारतातील विविध क्षेत्रांतील पांढरपेशा गुन्हेगारी 453
43. पांढरपेशा गुन्हेगारांना शिक्षा ठरवण्यातील अडचण 457
44. पांढरपेशा गुन्ह्यांची शिक्षा ठरवण्याबाबत न्यायालयांनी काय केले आहे 461
45. पुनरपराधी आणि सराईत अपराधी 465
46. पुनरपराध्याला शिक्षा ठरवण्याच्या तरतुदी 469
47. सराईत अपराध्यांविषयीचे कायदे, आणि पाळत 473
48. सामूहिक द्रव्यदंड 478
49. संक्षिप्त शिक्षा 482
50. न्यायालय सुनावत असलेली शिक्षा म्हणून मालमत्तेचे समपहरण 487

मॉड्यूल IV

1. कारावास: तो काय आहे 492
2. भारतातील कारागृहे: संस्था 497
3. कारागृह अधिनियम, 1894: रचना 501
4. कारागृह कोण चालवते 506
5. अधीक्षक आणि तो ठेवत असलेल्या नोंदी 510
6. वैद्यकीय अधिकारी 514
7. तुरुंगाधिकारी आणि दुय्यम कर्मचारी 518
8. कैद्यांचा ताबा असलेल्या कर्मचाऱ्यांची कर्तव्ये 522
9. कैद्याला दाखल करून घेणे 526
10. कैद्यांचे वर्गीकरण 530
11. वेगळे ठेवणे, एकत्र ठेवणे आणि अलग ठेवणे 534
12. कारागृहातील एकांतवास 538
13. मृत्युदंडाची शिक्षा झालेला कैदी 542
14. अन्न, कपडे आणि अंथरूण 546
15. कैद्यांना काम देणे 550
16. सुधारात्मक श्रम आणि कारागृहातील मजुरी 554
17. आरोग्य आणि कारागृह रुग्णालय 558
18. भेटी, पत्रे आणि बाहेरील जगाशी संपर्क 562
19. प्रतिबंधित वस्तू आणि कैद्यांशी संपर्क 567
20. कारागृहातील अपराध 571
21. अधीक्षकाने दिलेली संक्षिप्त शिक्षा 575
22. फटके, बेड्या आणि साखळदंड 580
23. कारागृह नियम आणि आदर्श कारागृह नियमपुस्तिका 585
24. आदर्श कारागृहे आणि सुधारात्मक सेवा अधिनियम, 2023 589
25. कैद्यांचे हक्क: पाया 593
26. कारागृहातील जीवनाचा हक्क 597
27. Sunil Batra: एकांतवास आणि सळईच्या बेड्या 601
28. Sunil Batra (II) आणि संविधानाखालील कारागृह 606
29. Charles Sobraj आणि कारागृहातील शिस्तीच्या मर्यादा 611
30. हातकड्या: Prem Shankar Shukla 615
31. Citizens for Democracy नंतर बेड्या आणि हातकड्या 619
32. कारागृहात कायदेशीर साहाय्याचा हक्क 623
33. जलद खटला आणि कच्चा कैदी 628
34. आजचा कच्चा कैदी: कलम 479 633
35. न्यायालयात कैद्यांची उपस्थिती 637
36. महिला कैदी 643
37. महिला कैद्यांची मुले 648
38. कोठडीतील हिंसा आणि कोठडीतील मृत्यू 653
39. कोठडीतील अन्यायासाठी भरपाई 658
40. कारागृहातील जात 662
41. कारागृहावरील न्यायिक देखरेख 667
42. कारागृह सुधारणा: 1947 पर्यंतचा इतिहास 672
43. 1947 पासूनची कारागृह सुधारणा 676
44. कारागृह सुधारणेकडे न्यायालयांचा दृष्टिकोन 680
45. कारागृह सुधारणेसमोरील आव्हाने 684
46. सुधारात्मक संस्था म्हणून तुरुंग 688
47. खुले कारागृह 693
48. माफी आणि माफीची पद्धत 697
49. माफीवरील निर्बंध 701
50. मुदतपूर्व सुटका 705
51. कैद्यांचे स्थानांतरण आणि मायदेशी पाठवणी 709
52. दोषी व्यक्तींची ओळख आणि मोजमाप 715
53. विकल मनाचा कैदी 720
54. बालसंस्था 726
55. विधिसंघर्षग्रस्त बालकाबाबत काय करता येते 731
56. बालकांसाठी पुनर्वसन कार्यक्रम 736
57. अनुरक्षण आणि समाजात पुनर्समावेश 741