International Humanitarian Law and Refugee Law Notes in Marathi (आंतरराष्ट्रीय मानवतावादी कायदा आणि निर्वासित कायदा) | LL.M. Semester 3 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I I

1. हा पेपर कशाविषयी आहे 1
2. आंतरराष्ट्रीय मानवतावादी कायदा म्हणजे काय 5
3. मानवतावादी कायदा आणि मानवी हक्क कायदा 9
4. कल्याणाचे मानवीकरण, आणि या क्षेत्रात वापरली जाणारी संज्ञा 13
5. जिनिव्हाचा कायदा आणि हेगचा कायदा 17
6. मानवतावादी कायदा केव्हा लागू होतो 21
7. सामायिक अनुच्छेद 1, आणि आदर सुनिश्चित करण्याचे कर्तव्य 25
8. सामायिक अनुच्छेद 3: लघुरूपातील अभिसमय 29
9. मार्टेन्स खंड 33
10. भेदाचे तत्त्व 37
11. प्रमाणबद्धता, आणि हल्ल्यातील खबरदारी 41
12. लष्करी आवश्यकता, आणि मानवता 45
13. पहिला अभिसमय: रणभूमीवरील जखमी आणि आजारी 49
14. जखमी आणि आजारी: अनुच्छेद 12 ते 18 53
15. वैद्यकीय पथके, आस्थापना आणि कर्मचारी 58
16. इमारती, सामग्री आणि वैद्यकीय वाहतूक 63
17. विशिष्ट बोधचिन्ह 67
18. पहिला अभिसमय: अंमलबजावणी आणि दमन 71
19. दुसरा अभिसमय: समुद्रावरील युद्ध 75
20. नौकाभंगग्रस्त, आणि नौकाभंग म्हणजे काय 79
21. रुग्णालय जहाजे 84
22. समुद्रावरील वैद्यकीय कर्मचारी, आणि बोधचिन्ह 90
23. दुसरा अभिसमय: अंमलबजावणी 95
24. सागरी संघर्षातील कल्याणाचे मानवीकरण 99
25. युद्धकैदी: कोण पात्र ठरतो 103
26. युद्धकैद्यांचे सर्वसाधारण संरक्षण 108
27. पकडणे, चौकशी आणि सुरक्षित ठिकाणी हलवणे 113
28. स्थानबद्धता: निवासस्थान, अन्न आणि कपडे 117
29. स्वच्छता, वैद्यकीय उपचार, धर्म आणि करमणूक 122
30. शिस्त, हुद्दा आणि हस्तांतरण 126
31. युद्धकैद्यांचे श्रम 131
32. आर्थिक साधने 136
33. बाहेरील जगाशी संबंध 141
34. तक्रारी, आणि कैद्यांचा प्रतिनिधी 146
35. दंडात्मक आणि शिस्तभंगविषयक व्यवस्था: सर्वसाधारण तरतुदी 150
36. शिस्तभंगाच्या शिक्षा 155
37. न्यायिक कार्यवाही 161
38. मायदेशी पाठवणी, आणि तटस्थ देशांतील निवास 166
39. शत्रुत्व संपल्यावर सुटका 171
40. माहिती कार्यालय आणि केंद्रीय यंत्रणा 176
41. तिसरा अभिसमय: अंमलबजावणी आणि गंभीर भंग 181
42. नागरिक: संरक्षित व्यक्ती कोण 186
43. संपूर्ण लोकसंख्येसाठीच्या तरतुदी 191
44. अनुच्छेद 27, आणि संरक्षित व्यक्तींचे सर्वसाधारण संरक्षण 197
45. सामूहिक शिक्षा, ओलीस, प्रतिशोध आणि लूट 202
46. संघर्षातील पक्षाच्या प्रदेशातील परकीय 207
47. अधिभोगाखालील प्रदेश: मूलभूत नियम 213
48. अधिभोग: प्रशासन, पुरवठा आणि मालमत्ता 219
49. स्थानबद्ध व्यक्तींना मिळणारी वागणूक 226
50. स्थानबद्ध व्यक्ती: दंडात्मक शिक्षा, हस्तांतरणे आणि सुटका 233
51. चौथा अभिसमय: अंमलबजावणी आणि गंभीर भंग 239
52. सांस्कृतिक मालमत्ता: कशाचे संरक्षण होते 244
53. विशेष संरक्षण, वाहतूक आणि बोधचिन्ह 249
54. 1977 चे अतिरिक्त प्रोटोकॉल 256
55. प्रोटोकॉल I: जखमी, आजारी आणि नौकाभंगग्रस्त 262
56. बेपत्ता आणि मृत 268
57. युद्धाच्या पद्धती आणि साधने 273
58. नागरी संरक्षण, मदत आणि नैसर्गिक पर्यावरण 280
59. अनुच्छेद 75, आणि मूलभूत हमी 287
60. स्त्रिया, मुले आणि कुटुंब 292
61. प्रोटोकॉल II: आंतरराष्ट्रीय स्वरूप नसलेला सशस्त्र संघर्ष 298

मॉड्यूल II II

1. शस्त्रांचे नियंत्रण या कायद्याचा भाग का आहे 306
2. दोन कसोट्या: अनावश्यक इजा, आणि सरसकट परिणाम 311
3. साधनांच्या आणि पद्धतींच्या निवडीवरील मर्यादा 316
4. विष, आणि 1925 चा जिनिव्हा प्रोटोकॉल 320
5. जैविक शस्त्रास्त्र अभिसमय: प्रतिबंध 325
6. जैविक शस्त्रास्त्र अभिसमय: यंत्रणा, आणि त्यात काय उणे आहे 330
7. रासायनिक शस्त्रास्त्र अभिसमय: प्रतिबंध 336
8. रासायनिक शस्त्रास्त्र अभिसमय: पडताळणी आणि OPCW 341
9. अण्वस्त्र प्रसारबंदी तह: देवाणघेवाण 346
10. अनुच्छेद VI, आणि वाटाघाटी करण्याचे बंधन 352
11. अण्वस्त्रांचा वापर कायदेशीर आहे का? 357
12. विशिष्ट पारंपरिक शस्त्रास्त्रांवरील अभिसमय 362
13. CCW प्रोटोकॉल: तुकडे, सुरुंग, ज्वालाग्राही शस्त्रे, लेझर आणि अवशेष 368
14. भूसुरुंग आणि क्लस्टर दारूगोळा 374
15. प्रसार, आणि तह कशावर नियंत्रण ठेवू शकतो 380
16. नवी शस्त्रे, आणि त्यांचे पुनरावलोकन करण्याचे कर्तव्य 385
17. शस्त्रांच्या नियंत्रणाचे मूल्यमापन 390

मॉड्यूल III III

1. अंमलबजावणी म्हणजे काय, आणि तो कठीण अर्धा भाग का आहे 395
2. प्रचार, कायदेशीर सल्लागार आणि सेनाधिकाऱ्यांचे कर्तव्य 400
3. गंभीर भंग, आणि खटला चालवण्याचे बंधन 405
4. गंभीर भंगांवरील सार्वत्रिक अधिकारिता 411
5. आदेशविषयक जबाबदारी 416
6. संरक्षक सत्ता, आणि त्यांचे पर्याय 422
7. आंतरराष्ट्रीय तथ्यशोधन आयोग 428
8. रेड क्रॉसची आंतरराष्ट्रीय समिती: ती काय आहे 433
9. ICRC ची तहांखालील कार्ये 438
10. मानवतावादी पुढाकाराचा हक्क, आणि कार्यपद्धती म्हणून गोपनीयता 443
11. चळवळ: समिती, महासंघ आणि राष्ट्रीय संस्था 448
12. राष्ट्रीय कायदे: राज्य अभिसमयांची अंमलबजावणी कशी करते 453
13. भारताचा जिनिव्हा अभिसमय अधिनियम, 1960: अपराध 458
14. जिनिव्हा अभिसमय अधिनियम, 1960: कार्यपद्धती आणि बोधचिन्ह 464
15. भारताने कशासाठी कायदा केलेला नाही 470
16. न्युरेम्बर्गपासून तदर्थ न्यायाधिकरणांपर्यंत 475
17. आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालय: युद्ध गुन्ह्यांचा अनुच्छेद 480
18. पूरकता, आणि संविधीखालील जबाबदारी 487
19. क्षतिपूर्ती, राज्याची जबाबदारी आणि पीडित 494
20. अंमलबजावणी का अयशस्वी होते 499

मॉड्यूल IV IV

1. निर्वासितांची संकल्पना: ही श्रेणी का अस्तित्वात आहे 504
2. अनुच्छेद 1A(2) मधील व्याख्या 509
3. पाच कारणे, आणि विशिष्ट सामाजिक गटाचे सदस्यत्व 514
4. सकारण भीती, आणि उत्पीडन 519
5. 1967 च्या प्रोटोकॉलने काय बदलले 523
6. समाप्ती, आणि वगळण्याचे खंड 528
7. व्यापक व्याख्या: OAU अभिसमय आणि कार्टाजेना 533
8. विस्थापित व्यक्ती, आणि त्या कशा वेगळ्या आहेत 540
9. राष्ट्रहीन व्यक्ती 545
10. आश्रय मागणारे, स्थलांतरित आणि या श्रेणीच्या मर्यादा 551
11. परत न पाठवण्याचे तत्त्व 556
12. अभिसमयाखाली निर्वासिताचे हक्क 561
13. अनुच्छेद 31, आणि आश्रयदेशात बेकायदेशीरपणे असलेले निर्वासित 567
14. नान्सेन पासपोर्टपासून UNRRA आणि IRO पर्यंत 572
15. हवामान, आपत्ती आणि संघर्षामुळे होणारे विस्थापन 578
16. निर्वासितांच्या समस्येशी लढण्याची धोरणे 584
17. UNHCR: संविधी आणि अधिदेश 589
18. अनुच्छेद 35, आणि UNHCR चे पर्यवेक्षणाचे कर्तव्य 594
19. दर्जा निश्चित करणे, नोंदणी आणि कागदपत्रे 599
20. तीन टिकाऊ उपाय 604
21. स्वेच्छेने मायदेशी परतणे 609
22. स्थानिक समावेशन 614
23. पुनर्वसन 619
24. भार वाटून घेणे, आणि निर्वासितांविषयीचा जागतिक करार 624
25. मोठ्या संख्येने आगमन, तात्पुरते संरक्षण आणि छावण्या 629
26. मूळ कारणे, आणि प्रतिबंध 634
27. भारत: निर्वासितांविषयी कायदा नाही, आणि त्याऐवजी काय लागू होते 639
28. आप्रवासन आणि परकीय नागरिक अधिनियम, 2025 645
29. भारतातील निर्वासिताला मिळणारे संवैधानिक संरक्षण 652
30. UNHCR चे भारताशी असलेले संबंध आणि भारतातील कामकाज 658
31. भारताने अनुसमर्थन का केलेले नाही, आणि दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद 663
32. निर्वासित व्यवस्थेने काय साध्य केले आणि काय नाही 669