Concepts and Development of Human Rights Notes in Marathi (मानवी हक्कांच्या संकल्पना आणि विकास) | LL.M. Semester 1 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I

1. हा पेपर कशाविषयी आहे 1
2. मानवी हक्क म्हणजे काय 5
3. चार वैशिष्ट्ये: वैश्विक, अहस्तांतरणीय, अविभाज्य, परस्परावलंबी 10
4. हक्कांचा आधार म्हणून मानवी प्रतिष्ठा 15
5. नैसर्गिक कायदा आणि नैसर्गिक हक्काची कल्पना 21
6. नैसर्गिक हक्कापासून मानवी हक्कापर्यंत 26
7. प्रत्यक्षार्थवादी आक्षेप 31
8. कायदेशीर दावे म्हणून हक्क: दाव्याला काय लागते 37
9. हक्क आणि कर्तव्ये: सहसंबंधाचा सिद्धांत 42
10. हॉफेल्डचे विश्लेषण 47
11. लोकशाही समाजातील हक्क आणि कर्तव्ये यांचे परस्परावलंबन 52
12. आधुनिक सामाजिक मूल्यांनी हक्क आणि कर्तव्ये यांना नवा आकार कसा दिला 58
13. प्राचीन परंपरेतील मानवी हक्क: भारत 63
14. प्राचीन परंपरेतील मानवी हक्क: ग्रीस, रोम आणि धर्म 68
15. कायदेशीर, नैतिक, संविधानिक आणि मानवी हक्क 73
16. मूलभूत हक्क: भारतीय रूप 78
17. कर्तव्य कोणावर आहे: राज्य 83
18. कर्तव्य कोणावर आहे: राज्येतर घटक 87
19. आदर, संरक्षण, पूर्तता 92
20. मर्यादा: हक्कावर निर्बंध केव्हा घालता येतो 96
21. फारकत आणि फारकत न घेता येणारा गाभा 101
22. मानवी हक्क अहस्तांतरणीय आहेत का 106
23. शब्दसंग्रह: हक्क, मुभा, स्वातंत्र्य, हक्कदावा 111

मॉड्यूल II

1. पिढ्यांची चौकट: कारेल वसाक 115
2. स्वातंत्र्य, समता, बंधुता हे वर्गीकरण म्हणून 120
3. पहिली पिढी: नागरी आणि राजकीय हक्क म्हणजे काय 124
4. वैश्विक जाहीरनामा: अनुच्छेद 1 ते 11 128
5. वैश्विक जाहीरनामा: अनुच्छेद 12 ते 21 132
6. दैनंदिन जीवनातील पहिल्या पिढीच्या हक्कांचे महत्त्व 137
7. दुसरी पिढी: आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्क म्हणजे काय 141
8. वैश्विक जाहीरनामा: अनुच्छेद 22 ते 27 146
9. वैश्विक जाहीरनामा: अनुच्छेद 28 ते 30 151
10. दुसऱ्या पिढीचा ऐतिहासिक विकास 155
11. तिसरी पिढी: ऐक्याचे हक्क 159
12. तिसऱ्या पिढीचे महत्त्व 163
13. मॅग्ना कार्टा 1215 167
14. इंग्लिश हक्कांची सनद 1689 171
15. अमेरिकेचा स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा आणि हक्कांची सनद 175
16. फ्रेंच जाहीरनामा 1789: अनुच्छेद 1 ते 9 179
17. फ्रेंच जाहीरनामा 1789: अनुच्छेद 10 ते 17 184
18. एकोणिसावे शतक: गुलामगिरीचे उच्चाटन आणि कामगार 189
19. एकोणिसावे शतक: युद्धाचे कायदे 193
20. राष्ट्रसंघ आणि आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना 197
21. संयुक्त राष्ट्रांची सनद 1945 201
22. वैश्विक जाहीरनाम्याचा मसुदा 205
23. वैश्विक जाहीरनामा: कोणत्या प्रकारचा संलेख 209
24. दोन प्रसंविदा का आहेत 213
25. नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 1 ते 5 217
26. नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 6 ते 11 222
27. नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 12 ते 17 227
28. नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 18 ते 22 232
29. नागरी आणि राजकीय हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 23 ते 27 237
30. आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 1 ते 5 242
31. आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 6 ते 10 247
32. आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्कांवरील प्रसंविदा: अनुच्छेद 11 ते 15 252
33. विकासाचा हक्क 1986: अनुच्छेद 1 ते 5 257
34. विकासाचा हक्क 1986: अनुच्छेद 6 ते 10 262
35. 1966 नंतरचे संयुक्त राष्ट्रांचे मुख्य तह 267
36. पिढ्यांच्या चौकटीवरील टीका 272
37. व्हिएन्ना 1993 आणि श्रेणीबद्धतेचा अंत 276

मॉड्यूल III

1. राजकीय दावा म्हणून मानवी हक्क 281
2. सार्वभौमत्व आणि मानवी हक्क 285
3. देशांतर्गत अधिकारक्षेत्र आणि आक्षेपाच्या मर्यादा 289
4. जागतिकीकरण: त्याने काय बदलले 293
5. जागतिकीकरण आणि मानवी हक्क: दोन्ही बाजूंचा युक्तिवाद 297
6. उत्तरदायित्व: हक्कासाठी त्याचा अर्थ काय 301
7. पारदर्शकता आणि जाणून घेण्याचा हक्क 305
8. नागरी समाज आणि अशासकीय संस्था 309
9. प्रसारमाध्यमे आणि मानवी हक्क 313
10. मानवी हक्क आणि लोकशाही 317
11. बहुमताविरुद्धचे हक्क 322
12. मानवी हक्क आणि विकास 327
13. मानवी हक्कांचा प्रश्न म्हणून गरिबी 331
14. कंपन्या आणि राज्येतर घटक 336
15. राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोग: रचना 341
16. राष्ट्रीय मानवी हक्क आयोग: कार्ये आणि अधिकार 346
17. पॅरिस तत्त्वे 351
18. मानवी हक्क शिक्षण 356
19. नावानिशी जाहीर निंदा आणि अंमलबजावणीचे राजकारण 360
20. सामाजिक चळवळी आणि तळापासूनचे हक्क 364
21. समाजाच्या आतील संस्कृती, धर्म आणि हक्क 368

मॉड्यूल IV

1. वैश्विकतेचा दावा 373
2. व्हिएन्ना 1993: वैश्विक, अविभाज्य, परस्परावलंबी आणि परस्परसंबंधित 377
3. सांस्कृतिक सापेक्षतावाद 381
4. बँकॉक जाहीरनामा 386
5. आशियाई मूल्ये: युक्तिवाद आणि उत्तर 391
6. वैश्विकतेच्या प्रभावी अंमलबजावणीत काय अडथळा आणते 395
7. वैश्विकता, सार्वभौमत्व आणि मूल्यमापनाची मुभा 399
8. आरक्षणे: किंमत मोजून मिळवलेली वैश्विकता 403
9. वसाहतवाद आणि संलेखांची निर्मिती 408
10. 1948 मध्ये खोलीत कोण होते 413
11. तिसऱ्या जगाचा पहिला दावा म्हणून स्वयंनिर्णय 417
12. नवी आंतरराष्ट्रीय आर्थिक व्यवस्था 422
13. तिसऱ्या जगाचा दावा म्हणून विकासाचा हक्क 427
14. निवडकता, दुटप्पी मानदंड आणि राजकीयीकरण 432
15. आंतरराष्ट्रीय कायद्याकडे पाहण्याचे तिसऱ्या जगाचे दृष्टिकोन 436
16. ग्राहक हक्कधारक का आहे 440
17. ग्राहक संरक्षणासाठी संयुक्त राष्ट्रांची मार्गदर्शक तत्त्वे 444
18. ग्राहक संरक्षण अधिनियम, 2019: सहा हक्क 449
19. जिल्हा आयोग 454
20. राज्य आणि राष्ट्रीय आयोग 460
21. भारतातील ग्राहकांसमोरील प्रमुख आव्हाने 465
22. त्यांवर मात करण्याचे उपाय 469
23. डिजिटल ग्राहक, ई-वाणिज्य आणि अनुचित व्यापार प्रथा 474