Law of Taxation Notes in Marathi (कराधान कायदा) | B.A. LL.B. (Five Year Course) Semester 10 | Mumbai University | munotes

अनुक्रमणिका

मॉड्यूल I

1. दोन आयकर अधिनियम: 1961 आणि 2025 1
2. प्राचीन भारतातील कराधान 7
3. ब्रिटिश राजवटीतील आयकर, 1860 ते 1947 10
4. 1961 च्या अधिनियमापासून 2025 च्या अधिनियमापर्यंत 14
5. संपत्ती कर अधिनियम, 1957 18
6. उत्पादन शुल्कापासून GST पर्यंत अप्रत्यक्ष कर 24
7. महाराष्ट्र मूल्यवर्धित कर अधिनियम, 2002 30
8. केंद्रीय विक्रीकर अधिनियम, 1956 38
9. कायद्याच्या प्राधिकाराशिवाय कोणताही कर नाही 45
10. कोण कशावर कर लावू शकतो: कराधानाच्या नोंदी 50
11. संविधानातील GST 55
12. संघराज्य आणि राज्ये यांच्यातील महसुलाची विभागणी 60
13. कर लावण्याच्या अधिकारावरील मर्यादा 64
14. करविषयक कायदे, मूलभूत हक्क आणि धन विधेयक 69
15. कर म्हणजे काय: कर, शुल्क, उपकर आणि अधिभार 75
16. करविषयक कायद्याचा अर्थ लावणे 80
17. आयकराची आकारणी आणि वार्षिक वित्त अधिनियम 85
18. व्यक्ती 89
19. करनिर्धारिती 94
20. मागील वर्ष, करनिर्धारण वर्ष आणि कर वर्ष 97
21. उत्पन्न 101
22. भांडवली आणि महसुली जमा 106
23. एकूण सकल उत्पन्न, एकूण उत्पन्न आणि करपात्र उत्पन्न 112
24. कृषी उत्पन्न 116
25. करचुकवेगिरी, कर टाळणे आणि कर नियोजन 121
26. सर्वसाधारण कर-टाळणीविरोधी नियम 127
27. हस्तांतरण मूल्यनिर्धारण आणि स्वतंत्र व्यवहार किंमत 132
28. कर टाळण्याविरुद्धच्या इतर तरतुदी 136

मॉड्यूल II

1. एकल व्यक्तीचा निवासी दर्जा 140
2. हिंदू अविभक्त कुटुंब, भागीदारी संस्था, कंपनी आणि इतरांचा निवासी दर्जा 145
3. एकूण उत्पन्नाची व्याप्ती 151
4. भारतात उपार्जित होते किंवा उद्भवते असे मानले जाणारे उत्पन्न 157
5. निवासी दर्जा: सोडवलेली उदाहरणे 164
6. एकूण उत्पन्नात समाविष्ट न होणारी उत्पन्ने 170
7. एकल व्यक्ती आणि हिंदू अविभक्त कुटुंबांची करमुक्त उत्पन्ने 176
8. कर्मचाऱ्यांच्या करमुक्त जमा 181
9. एकूण सकल उत्पन्नातून वजावटी: योजना 187
10. बचत, विमा आणि निवृत्तिवेतनासाठी वजावटी 191
11. अपंगत्व आणि वैद्यकीय उपचारांसाठी वजावटी 196
12. शिक्षण, गृह आणि वाहन कर्जावरील व्याजासाठी वजावटी 200
13. देणग्या, अंशदाने आणि भाड्यासाठी वजावटी 203
14. ठेवींवरील व्याज, स्वामित्वधन आणि लेखकांसाठी वजावटी 207
15. उपक्रम, सहकारी संस्था आणि व्यवसायांसाठी वजावटी 210
16. कर सवलत आणि अनुतोष 214
17. दुहेरी कराधानापासून अनुतोष 218
18. मानीव उत्पन्न: स्पष्टीकरण नसलेल्या जमा, गुंतवणुकी आणि खर्च 223
19. उत्पन्नाची जोडणी: उत्पन्नाचे हस्तांतरण आणि मागे घेता येणारी हस्तांतरणे 228
20. उत्पन्नाची जोडणी: जोडीदार, अल्पवयीन मूल आणि मुलाची पत्नी 232
21. उत्पन्नाची जोडणी: सोडवलेली उदाहरणे 237
22. तोट्यांचे समायोजन 241
23. तोटे पुढे नेणे 245
24. मालकीतील बदलानंतर आणि झडतीनंतरचे तोटे 248
25. तोट्यांचे समायोजन आणि ते पुढे नेणे: सोडवलेली उदाहरणे 252
26. उत्पन्नाची पाच शीर्षे 255
27. वेतन: आकारणी आणि नियोक्ता-कर्मचारी संबंध 258
28. भत्ते 262
29. अनुलाभ 266
30. वेतनाऐवजी मिळणारा नफा आणि सेवानिवृत्ती लाभ 271
31. वेतनातून वजावटी 275
32. वेतनापासून उत्पन्न: सोडवलेली उदाहरणे 278
33. घरमालमत्ता: आकारणी 281
34. वार्षिक मूल्य 285
35. घरमालमत्तेच्या उत्पन्नातून वजावटी 289
36. थकीत भाडे, सहमालक आणि मानीव मालक 292
37. घरमालमत्तेपासून उत्पन्न: सोडवलेली उदाहरणे 295
38. धंदा किंवा पेशा: आकारणी 298
39. धंद्याच्या उत्पन्नाची गणना: अनुज्ञेय वजावटी 303
40. घसारा 312
41. कशाची वजावट मिळत नाही 319
42. मानीव नफा, परकीय चलन आणि विशेष खर्च 326
43. संशोधन, प्रारंभिक खर्च आणि इतर विशेष वजावटी 331
44. विशेष धंदे: विमा, खनिज तेल, बँका आणि अनिवासी 335
45. गृहीत उत्पन्नावर कराधान 339
46. लेखापुस्तके आणि कर लेखापरीक्षा 343
47. धंदा आणि पेशा: सोडवलेली उदाहरणे 347
48. भांडवली मालमत्ता आणि हस्तांतरण 350
49. भांडवली नफा: आकारणी 355
50. हस्तांतरण न मानले जाणारे व्यवहार 361
51. भांडवली नफ्याची गणना 366
52. विशेष प्रकरणे: घसारायोग्य मालमत्ता, एकरकमी विक्री आणि मानीव मूल्ये 371
53. भांडवली नफ्यावरील सूट 375
54. मूल्यांकन अधिकाऱ्याकडे संदर्भ 380
55. भांडवली नफ्यावरील कराचे दर 383
56. भांडवली नफा: सोडवलेली उदाहरणे 387
57. इतर स्रोतांपासून उत्पन्न 390
58. भेटी आणि प्रतिफलाशिवाय मिळालेल्या जमा 394
59. इतर स्रोत: वजावटी आणि नाकारलेले खर्च 398
60. दोन कर व्यवस्था 402
61. दर, अधिभार आणि उपकर 406
62. कंपन्या आणि सहकारी संस्थांसाठी कर व्यवस्था, आणि किमान पर्यायी कर 410
63. एकूण उत्पन्न आणि कर दायित्वाची गणना: सोडवलेली उदाहरणे 415
64. भागीदारी संस्था, संघ आणि त्यांचे सदस्य 418
65. एकत्रीकरण 423
66. निर्विलयन 428
67. एकरकमी विक्री, रूपांतरण आणि धंद्याची इतर पुनर्रचना 432
68. विलीनीकरण आणि संपादन: सोडवलेली उदाहरणे 436
69. स्रोतावरील कर: योजना 439
70. वेतनातून कापला जाणारा कर 443
71. इतर रकमांतून कापला जाणारा कर 446
72. स्रोतावर गोळा केला जाणारा कर 451
73. प्रमाणपत्रे, विवरणे आणि कसूर करणारा कर कपात करणारा 454
74. आगाऊ कर 458
75. कसुरीसाठी व्याज आणि शुल्क 462
76. कराचे संकलन आणि वसुली 466

मॉड्यूल III

1. PAN आणि उत्पन्नाचे विवरणपत्र 475
2. स्वयं-करनिर्धारण आणि अद्ययावत विवरणपत्र 484
3. करनिर्धारणापूर्वीची चौकशी 491
4. करनिर्धारण: प्रक्रिया आणि छाननी 497
5. करनिर्धारणाचे प्रकार 504
6. सर्वोत्तम विवेकानुसार करनिर्धारण 509
7. करनिर्धारणातून सुटलेले उत्पन्न 514
8. कालमर्यादा, दुरुस्ती आणि मागणीची नोटीस 521
9. झडतीच्या प्रकरणांतील एकत्रित कालावधीचे करनिर्धारण 527
10. आयकर प्राधिकारी 533
11. आयकर प्राधिकाऱ्यांचे अधिकारक्षेत्र 539
12. आयकर प्राधिकाऱ्यांचे अधिकार 544
13. झडती, जप्ती आणि सर्वेक्षण 550
14. सह आयुक्त आणि आयुक्त (अपील) यांच्याकडे अपील 558
15. आयकर अपील न्यायाधिकरण 564
16. उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाकडे अपील 570
17. आयुक्तांकडून पुनरीक्षण 575
18. विवाद निवारण मंडळ आणि विवाद निवारण समिती 580
19. तक्रारींचे निवारण 585
20. कमी दाखवलेल्या आणि चुकीच्या दाखवलेल्या उत्पन्नासाठी दंड 590
21. इतर दंड 596
22. दंडाची कार्यपद्धती, माफी आणि मुदत 601
23. अपराध 606
24. खटला: कंपन्या, गृहीतके, मंजुरी आणि विशेष न्यायालये 612
25. आयकर अधिनियम आणि आयकर नियम 617
26. आगाऊ निर्णय 621
27. चेहराविरहित करनिर्धारण आणि ई-कार्यवाही 626
28. परतावे 631
29. कायदेशीर प्रतिनिधी, प्रतिनिधी करनिर्धारिती आणि मृत्युपत्र व्यवस्थापक 637
30. उत्तराधिकार, वाटणी, अवसायन आणि संचालकांचे दायित्व 643
31. नोंदणीकृत ना-नफा संस्था 649
32. रोख व्यवहार आणि इलेक्ट्रॉनिक पद्धती 656
33. विशेष कर व्यवस्था: अनिवासी, निधी आणि न्यास 661
34. जहाज कंपन्यांसाठी टनभार कर योजना 666
35. संकीर्ण तरतुदी 670

मॉड्यूल IV

1. GST: तो का आहे आणि त्याची रचना कशी आहे 676
2. GST व्याख्या I: वस्तू, सेवा, धंदा आणि प्रतिफल 681
3. GST व्याख्या II: व्यक्ती, ठिकाणे, उलाढाल आणि जमा 686
4. GST अधिकारी आणि त्यांचे अधिकार 691
5. पुरवठ्याची व्याप्ती 696
6. संयुक्त आणि मिश्र पुरवठा 701
7. आकारणी, संकलन आणि उलट आकारणी 704
8. एकत्रित आकारणी योजना 708
9. सूट, दर आणि 2025 चे दर सुसूत्रीकरण 712
10. पुरवठ्याची वेळ 719
11. पुरवठ्याचे मूल्य 723
12. इनपुट कर जमा: पात्रता आणि अटी 727
13. विभागणी आणि अडवलेली जमा 732
14. विशेष परिस्थितीतील जमा, जॉब वर्क आणि वितरण 737
15. नोंदणी: कोणी नोंदणी करावी आणि कशी 741
16. प्रासंगिक आणि अनिवासी व्यक्ती, सुधारणा आणि रद्दबातल 746
17. आंतरराज्य आणि राज्यांतर्गत पुरवठा 750
18. वस्तूंच्या पुरवठ्याचे ठिकाण 753
19. सेवांच्या पुरवठ्याचे ठिकाण 756
20. शून्य-दर पुरवठा आणि पर्यटकांना परतावा 760
21. IGST ची तडजोड आणि IGST अधिनियमाचा उर्वरित भाग 763
22. महाराष्ट्र वस्तू आणि सेवा कर अधिनियम 767
23. कर बीजक, लेखे आणि विवरणपत्रे 771
24. कर आणि व्याजाचा भरणा आणि इलेक्ट्रॉनिक खातेवह्या 776
25. GST खालील करनिर्धारण 781
26. लेखापरीक्षा, मागण्या आणि कमी भरलेल्या कराची वसुली 785
27. GST खालील आगाऊ निर्णय 790
28. GST खालील परतावे 794
29. तपासणी, झडती, जप्ती आणि अटक 799
30. वसुली, आणि विशेष प्रकरणांतील दायित्व 804
31. GST अपील, पुनरीक्षण आणि अपील न्यायाधिकरण 809
32. GST अपराध आणि दंड 818
33. GST च्या संक्रमणकालीन आणि संकीर्ण तरतुदी 828
34. व्यवसाय कर: आकारणी आणि तो कोण भरतो 837
35. नियोक्ते, नोंदणी आणि नावनोंदणी 843
36. विवरणपत्रे, करनिर्धारण, भरणा आणि वसुली 848
37. प्राधिकारी, अपील, अपराध आणि अधिनियमाचा उर्वरित भाग 855